♣Pohlad na swjaty kraj.♠

1 ♣Sidon, nětko Saida.♠

2 ♣Libanonski doł El-Bekir z rěku Leontes.♠

3 ♣Hora Hermon.♠

4 ♣Rěka Pharphar.♠

5 ♣Damaskus.♠

6 ♣Tyrus.♠

7 ♣Hora Libanon.♠

8 ♣Autilibanon.♠

9 ♣Rozpadanki města Cäsarea Philippi.♠

10 ♣Rěka Abana.♠

11 ♣Saſed (Sapha).♠

12 ♣Jězor Merom, Bahr-el-Hule.♠

13 ♣Město St. Aere abo Akko.♠

14 ♣Runina Jesreel abo Eadrelon.♠

15 ♣Nazareth.♠

16 ♣Město Tiberias, nětko Tabaria.♠

17 ♣Genesarethska runina.♠

18 ♣Hora zbóžnosćow, nětko Kerun el Hittin.♠

19 ♣Kafarnaumska runina.♠

20 ♣Město Hepha.♠

21 ♣Hora Karmel.♠

22 ♣Město Naim.♠

23 ♣Městačko Endor.♠

24 ♣Thabor; hora překramjenja.♠

25 ♣Městačko Magdala.♠

26 ♣Jězor Genesareth.♠

27 ♣Městačko Bethsaida.♠

28 ♣Jochneam, město levitow.♠

29 ♣Rěčka Kison.♠

30 ♣Hora Garizim.♠

31 ♣Sichem (Sichar).♠

32 ♣Hora Hebal.♠

33 ♣Rozpadanki města Samaria.♠

34 ♣Jězor Gadarah.♠

35 ♣Jordan při wuliwje z jězora G.♠

36 ♣Rozpadanki Cäsaree při morju.♠

37 ♣Hora Eſraim.♠

38 ♣Rěčka Kidron.♠

39 ♣Gilgal.♠

40 ♣Městno, hdžež Jan křćiješe.♠

41 ♣Rozpadanki města Jericho.♠

42 ♣Moabski kraj.♠

43 ♣Město Joppe, nětko Jalia.♠

44 ♣Město Lydde.♠

45 ♣Městačko Rama.♠

46 ♣Emmaus.♠

47 ♣Bethlchemske wrota w Jeruzalemje.♠

48 ♣Zahroda Gethsemane.♠

49 ♣Hora donjebjesspěća♠

50 ♣Studnja Siloe.♠

51 ♣Morwo morjo.♠

52 ♣Rozpadanki Asknioan.♠

53 ♣Ramla.♠

54 ♣Bethlehem.♠

55 ♣(Hebron.)♠

56 ♣Srjedźnokrajno morjo.♠

♣Dajće dźěćatkam ke mni přińć a njewobarajće jim; přetož tajkich je
njebjeske kralestwo.♠

Biblijſke ſtawizny

ſtaroho a nowoho zakonja.

Za

katholſke wucžeŕnje

wobdźěłał

♣Michał Hórnik.♠

♣Po poručnosći duchowneje wyšnosće.♠

♣BUDYŠIN♠ 1870.

♣Z nakładom tachantstwa.♠

♣Předsłowo.♠

♣Z tutej knižku podawam prěnje katholske biblijske stawizny w serbskej
ryči, kotrež běchu hižo dawno za naše wučeŕnje jara trěbne.♠

♣Hako podłožk słužachu mi wubjerne němske biblijske stawizny, po
Schumacheru, Schmidu a Schusteru wobdźěłane a wot bratrow Benzigerow w
Einsiedelnje (1864) wudate. Jich wubjernosć móže so hižo z teho spóznać,
zo buchu we wjele biskopstwach do wučeŕnjow zawjedźene a w krótkim času
do pjeć ryčow přełožene.♠

♣Štož moje wobdźěłanje nastupa, sym najprjedy wšitke přispomnjenja a
cyły skónčny přidawk wuwostajił. Potom sym w textu porjedźał, wuwostajał
abo přistajał, hdźež móžu to z přirunanjom biblije za přihodne
dopokazać. Wosebje dźeržach so we stawiznach, kotrež so hako perikopy
čitaja, bóle słowow swjateho pisma, dyžli mój němski podłožk.♠

♣Ryč w tutej knižcy je po móžnosći čista, dokelž je jenož tajka
wučeŕnjow dostojna. Prawopis nałožuje so tón samy, kotryž bu z našej
„prěnjej čitanku“ (1866) přiwzaty.♠

♣Při wšej kedźbnosći zwostachu někotre zmylki, na poslednjej stronje
woznamjenjene, kotrež pak so na tutej papjerje lohcy wuporjedźa.♠

♣Titlowy wobraz a khartu swjateho kraja staj kk. Benzigeraj za tuni
pjenjez dobroćiwje wotstupiłoj.♠

♣Srědki k wudaću knižki, štož je skónčnje najwažniše, je naša duchowna
wyšnosć poskićiła; za čož praj kóždy, kotryž tule knižku wužiwać budźe:
„Jej zapłać Bóh!“♠

<pb n="iv"/>

Zawod.

Lube dźěcźi! Tu macźe rjanu knižku, kotraž wam powjeda, ſchto je Bóh wot
ſtworjenja ſwěta hacž do ſmjercźe ſwjatych japoſchtołow za cžłowjekow
cžinił. Rjane a powucžace ſtawizny, kotrež w njej cžitacź budźecźe, ſu
wuwzate z wulkeje knihi, kotruž je Bóh ſam napiſacź kazał, a kotraž
ſwjate piſmo abo biblija rěka. Toho dla mjenuje ſo tež tale knižka
biblijſke ſtawizny.

Biblija wobſteji z dweju hłowneju dźělow. Wona powjeda najprjedy, ſchto
je Bóh wot ſtworjenja ſwěta hacž do pſchikhada bójſkoho wumožnika,
Jězuſa Khryſtuſa, za cžłowjekow cžinił, a kak je jich k tomu w cžaſu
4000 lět pſchihotował. To wucžinja prěni dźěl biblije, a mjenuje ſo
ſtary zakoń. Potom rycži biblija wo tym, ſchto je Bóh pſchez Jězuſa
Khryſtuſa a pſchez joho japoſchtołow za cžłowjekow pſched 1800 lětami
cžinił; a to wucžinja druhi dźěl biblije, a mjenuje ſo nowy zakoń. Toho
dla dźělimy tež biblijſke ſtawizny do dweju dźělow, mjenujcy do
biblijſkich ſtawiznow ſtaroho a do biblijſkich ſtawiznow nowoho zakonja.

Duž cžitajcźe kedźbnje a pilnje w tutej knižcy. Tu ſpóznajecźe, kak
njeſkóncžnje mócny, mudry, dobrocźiwy, ſwjaty a ſprawny Bóh je, a
nawuknjecźe joho z cyłeje wutroby lubowacź a jomu ſłužicź. K tomu daj
Bóh ſwoje žohnowanjo!

Stawizny ſtaroho zakonja.

Prěni wobcžas.

Spocžatkowe ſtawizny wot Hadama do Abrahama.

(Wokoło 4000 do 2000 pſched Khryſtuſom.)

1. Stworjenjo ſwěta.

We ſpocžatku ſtwori Bóh njebjo a zemju. Ale zemja bě hiſchcźe puſta,
prózna a cźěmna, a z hłubokimi wodami pſchikryta. Tu praji Bóh: „Budź
ſwětło!“ A hnydom bu ſwětło a jaſno. To běſche prěni dźeń.

Na druhim dnju praji Bóh: „Budź firmament!“ A hnydom buchu rjane módre
njebjeſa.

Na tſecźim dnju porucži Bóh: „Woda na zemi zhromadź ſo na jene měſtno, a
pokaž ſo ſuchi kraj!“ To ſo ſta, a ſuchi kraj a morjo, žórła, rěcžki a
rěki tu běchu. Zemi porucži nětk Bóh, zo by trawu, zela a płódne ſchtomy
płodźiła; a z dobom bě wona z tyſacorymi kwětkami a kcźějacymi ſchtomami
debjena.

Na ſchtwórtym dnju rjekny Bóh: „Njech naſtanu ſwětlicy na njebjeſach!“ A
hnydom ſwěcźachu: ſłónco, měſacžk a hwězdy.

Na pjatym dnju rjekny Bóh: „Njech naſtanu ryby we wodźe a ptaki w
powětſe!“ Lědma bě to prajił, a wone tu běchu.

Na ſcheſtym dnju porucži Bóh: „Zemja ſpłodź wſchelakore zwěrjata!“ Tež
to ſta ſo hnydom. Na to praji <pb n="2"/>Bóh: „Nětk ſcžińmy cžłowjeka po
ſwojim woblicžu; njech knježi po cyłej zemi!“ A Bóh ſtwori ze zemje
cžłowjecže cźěło, a zaduny jomu njeſmjertnu duſchu. Tak bu prěni
cžłowjek. Bóh rěkaſche jomu Hadam t. r. muž ze zemje.

A ſtworicźeŕ pohlada na wſchitko, ſchtož bě ſcžinił, a wſcho běſche jara
dobre. — Na ſedmym dnju pak wón wotpocžowaſche, a požohnowa a poſwjecźi
tónle dźeń.

2. Stworjenjo a pad jandźelow.

Bóh ſtwori tež njewidźomny ſwět, jandźelow w njebju. Woni běchu wſchitcy
dobri, a njeſměrnje zbožowni.

Ale wulka mnohoſcź z nich ſpjecźi ſo pſchecźiwo Bohu, a w njebju zběhny
ſo wulke wojowanjo. Michał a druzy we dobrym zwoſtawacy jandźelowje
wojowachu napſchecźo złym jandźelam, kotrychž nawjednik ſatan abo djaboł
rěka. Zli jandźelowje buchu pſchewinjeni a do hele zeſtorkani.

3. Zbožo prěujeju ſtarſcheju w paradizu.

Za cžłowjeka běſche Bóh kraſnu zahrodu wobſadźał, paradiz mjenowanu. Tam
ſtejachu wſchelake rjane ſchtomy, połne ſłódnych płodow. Woſrjedźa pak
běſchtaj woſebje ſpodźiwnaj ſchtomaj: ſchtom žiwjenja, a ſchtom
ſpóznacźa dobroho a złoho. A Bóh praji Hadamej: „Z kóždoho ſchtoma w
zahrodźe ſměſch jěſcź, ale ze ſchtoma ſpóznacźa njeſměſch jěſcź;
pſchetož hdy by z njoho pojědł, dyrbiſch wumrjecź.“ Potom pſchiwjedźe
Bóh wſchitke zwěrjata pſched Hadama. Hadam mějeſche wulke wjeſelo nad
nimi, a da kóždomu mjeno.

A Bóh rjekny: „Za cžłowjeka njeje derje, zo je ſam; chcu jomu pomocnicu
ſcžinicź.“ Na to da hłuboke ſpanjo na Hadama pſchińcź, wza jene z joho
rjebłow, a wutwori z njoho žónſku. Hadam wjeſeleſche ſo a rěkaſche
žónſkej Jěwa t. j. macź wſchěch žiwych.

Běſchtaj nětk jara zbožownje žiwaj we paradizu. Bóh wobkhadźeſche z
nimaj tak pſchecźelnje, kaž nan ze ſwojimi <pb n="3"/>lubymi dźěcźimi.
Płód ze ſchtoma žiwjenja mějeſche jej pſched kóždej khoroſcźu a pſched
ſmjercźu zakhowacź.

4. Hrěch prěujeju ſtarſcheju w paradizu.

Tele zbožo zawidźeſche djaboł cžłowjekomaj; toho dla ſpytowaſche jeju
zawjeſcź, a powuži k tomu hada.

Jenoho dnja dóńdźe Jěwa blizko k zakazanomu ſchtomej. Na nim wiſaſche
had a praji: „Cžoho dla je wamaj Bóh zakazał, wot płodu tohole ſchtoma
jěſcź?“ Jěwa wotmołwi: „Dokelž bychmoj hewak wumrjecź dyrbjałoj.“ Had
pak rjekny: „Nanihdy njewumrjetaj, jeli wot toho jěſtaj; ſkerje wamaj ſo
wocži wotewritaj, budźetaj Bohu runja, a ſpóznajetaj dobre a złe.“ Nětk
wobhladowaſche Jěwa ſchtom hakle prawje wcźipnje, a cžim dlěje na njón
pohladowaſche, cźim lubozniſchi zdaſche ſo jej zakazany płód.
Žadoſcźiwje wza ſkóncžnje wot płodu a jědźeſche. Tež Hadamej da wot
njoho a wón jědźeſche tež.

Tak bu prěni hrěch dokonjany. Nětk wotewriſchtaj ſo jimaj wocži, ale
cyle hinak, hako běſchtaj myſliłoj. Póznaſchtaj, zo ſtaj nahaj. Hańbujcy
ſo ſplecźeſchtaj ſej ſchórcuſchki z figowcowych łopjenow, a ſkhowaſchtaj
ſo ſtrachocźiwje pod zahrodnymi keŕkami.

5. Khoſtanjo hrěcha a prěnje ſlubjenjo Wumožnika.

Tu roznjeſe ſo hłós Boži: „Hadamje, hdźe ſy?“ Hadam wotmołwi
tſchepotajo: „Bojach ſo tebje, dokelž ſym nahi.“ Bóh rjekny: „Schtó je
cźi prajił, zo ſy nahi? Sy ſnadź wot zakazanoho płodu jědł?“ Hadam
wotmołwi: „Jěwa je mi wot njoho dała, a ſym jědł.“ Tu rjekny Bóh k
žonje: „Cžoho dla ſy to ſcžiniła?“ Wona wotmołwi: „Had je mje zjebał, zo
ſym jědła.“

Nětk wuſudźi Bóh, a rjekny k hadej: „Budź zaklaty mjeze wſchěmi
zwěrjatami zemje! Po brjuſche dyrbiſch łazycź a proch žracź wſchón cžas
ſwojoho žiwjenja. Staju njepſchecźelſtwo mjez tobu a žónſkej, mjez
twojim a <pb n="4"/>jejnym potomniſtwom. Wona roztepce cźi hłowu a ty
poſpytaſch ju do pjaty kuſnycź.“

Potom rjekny Bóh k žónſkej: „Ty změjeſch wjele wobcźežnoſcźi ze ſwojimi
dźěcźimi, a budźeſch mužej poddata.“ K Hadamej pak rjekny wón: „Zemja
budź zaklata tebje dla! Cźernje a wóſty budźe tebi płodźicź, a w pocźe
ſwojoho woblicža budźeſch ſwój khlěb jěſcź, hacž ſo k zemi wrócźiſch.
Pſchetož proch ſy, a z prochom zaſy budźeſch.“

Nětk wodźe Bóh wobeju ze zwěrjacymi kožemi, a wuhna jeju z paradiza.
Jandźel z płomjenjatym mjecžom wobaraſche pſchiſtup k zahrodźe.

6. Kain a Abel.

Hadam a Jěwa doſtaſchtaj někotre dźěcźi; najſtarſchej z nich běſchtaj
Kain a Abel. Kain, rólnik, běſche zły; Abel pak, wowcžeŕ, běſche dobry.

Wobaj woprowaſchtaj tomu Knjezej: Abel jehnjo a Kain wot ſwojich pólnych
płodow. Bóh, kiž wutrobu kóždoho znajeſche, pohlada ze ſpodobanjom na
Abelowy wopor, nic tak na Kainowy. Toho dla bu Kain tak zawiſtny, zo
joho woblicžo cyle wopadny.

Bóh joho napominaſche a rjekny: „Cžoho dla ſy tak hněwny? Hlej,
cžiniſch-li dobre, ſy mi tak luby kaž twój bratr; jeli pak zło cžiniſch,
budźe khoſtanjo za to hnydom pſchihotowane. Pſchewiń nakhilnoſcź k
hrěchej, a wobknjež ju.“ Kain pak wobkhowa hněw we wutrobje; a hdyž bě
junu ſwojoho bratra k pſchekhodźowanju nawabił, wali ſo na njoho a zabi
njewinowatoho Abela.

Hnydom daſche ſo hłós wěcžnoho ſudnika ſłyſchecź: „Kaino, hdźe je twój
bratr Abel?“ Kain wotmołwi zaſakle: „Wěm ja to? Sym dha paſtyŕ mojoho
bratra?“ Tu praji Bóh: „Kaino, ſchto ſy ſcžinił? Krej twojoho bratra
woła wot zemje ke mni horje. Toho dla budźeſch zaklaty, njeměrny a
cźěkacy na zemi, kotruž ſy z krewju ſwojoho bratra napojił.“ Ze
zadwělowanjom zawoła Kain: „Mój njeſkutk je pſche<pb n="5"/>wulki, hacž
zo bych wodacźo zaſłužił.“ Bóh ſcžini nětk znamjo na Kaina, a tón
khwataſche wot toho Knjeza, a běſche njeměrny a cźěkacy na zemi.

7. Potepjenjo.

(Wokoło 2400 pſched Khryſtuſom.)

Hadamowi potomnicy dźělachu ſo do dźěcźi Božich a do dźěcźi tohole
ſwěta. Dźěcźi Bože rěkachu woſebje potomnicy pobožnoho Setha, kotrohož
bě Bóh Hadamej měſto zabitoho Abela darił; dźěcźi tohole ſwěta rěkachu
woſebje Kainowi potomnicy.

Po cžaſu pak buchu wſchitcy cžłowjekowje jenak złóſcźiwi; Noe ſam bě
ſprawny woſtał. Toho dla rjekny Bóh: „Hiſchcźe 120 lět, a potom chcu
cžłowjekow ze zemje wuhubicź.“ K Noeej pak rjekny wón: „Natwaŕ ſej z
drjewa wulku łódź, archu, 300 łohcźi dołhu, 50 ſchěroku a 30 wyſoku,
horjeka z woknom, a na boku z durjemi. Pſchetož hlej, chcu z lijeńcu
wſchitko zahubicź, ſchtož je na zemi. Z tobu pak chcu zwjazk
pſchecźelſtwa ſcžinicź. Ty póńdźeſch ze ſwojimi do archi. Tež wot
kóždeje družiny zwěrjatow wozmjeſch dwě ſobu do archi, a jědźe k tomu.“

Hdyž bě Noe 100 lět pſched wocžomaj wſchitkich na łódźi twarił a pódla
hiſchcźe — ale podarmo — ſwojim ſobucžłowjekam pokutu prědował, rjekny
Bóh k njomu: „Nětk dźi do archi ze wſchitkimi ſwojimi; pſchetož hiſchcźe
7 dnow, a dam deſchcźowacź 40 dnow a 40 nocow.

Hdyž ſo 7 dnow miny, pocža žałoſtnje deſchcźowacź. Wſchě ſtudnje
hłubinow ſo pſchetorhnychu. Z njebja lijeſche ſo woda, kaž z rěkami.
Archa pak płowaſche pokojnje a bjez ſtracha. Ludźo khwatachu we
zadwělowanju na ſchtomy a hory; ale podarmo! Woda pſchibjeraſche, a
ſtejeſche na poſledku 15 łohcźi wyſoko nad najwyſchſchimi horami. Tak bu
wuhubjene wſchitke ſtworjenjo na zemi, wot cžłowjeka hacž do zwěrjecźa a
wot ptacžka we powětſe hacž do wacžki na zemi. Jenož Noe zawoſta, a
ſchtož bě z nim we łódźi.

<pb n="6"/>

8. Roeowe wumoženjo a dźakowny wopor.

Hdyž bě wſchitka zemja 150 dnow z wodu pſchikryta była, daſche Bóh
cźopły wětſik ducź, a woda ſpadowaſche pomału. Archa zaſta na horach w
Armeniſkej, a bórzy wuſtupowachu tež druhe wjeŕſchki horow z wody. Zo by
zhonił, je-li woda doſcź wopadnyła, wotewri Noe wokno, a puſchcźi rapaka
won. Tón ſo wjacy njewrócźi. Na to puſchcźi Noe hołbja won. Hdyž pak tón
nicžo njenamaka, na cžimž by noha wotpocžnyła, wrócźi ſo zaſy do archi.
Po 7 dnach puſchcźi Noe zaſy hołbja won, kotryž na wjecžor zelenu
wolijowu hałžku w pyſku pſchinjeſe. Nětk pózna Noe radoſcźiwy, zo je ſo
woda na zemi pominyła; wón wuńdźe, na Božu porucžnoſcź, ze wſchitkimi
ſwojimi a ze zwěrjatami z archi, w kotrejž běſche cyłe lěto pſchebywał.

Połny dźaka natwari Noe wołtaŕ a woprowaſche tomu Knjezej wopor ze
wſchěch cžiſtych zwěrjatow. Bóh mějeſche ſpodobanjo na tym. Wón daſche
kraſnu tucžel ſo wozjewicź, žohnowaſche Noea a joho ſynow a rjekny:
„Chcu z wami a ze wſchěmi potomnikami zwjazk pſchecźelſtwa ſcžinicź.
Ženje wjacy lijeńca zemju njezapuſcźi. Kaž dołho zemja budźe,
njepſcheſtanje wjacy wuſyw a žně, lěcźo a zyma, dźeń a nóc. Wobłuk,
kotryž ſym do mrócželow ſtajił, budźe znamjo mojoho zwjazka.“

9. Roeowi ſynowje. Twarjenjo wěže w Babelu. Pſchibójſtwo.

Noe mějeſche tſjoch ſynow, kiž rěkachu: Sem, Cham a Jafet. Wón
wobdźěłowaſche z nimi zemju a plahowaſche tež winicu. Dokelž hiſchcźe
móc wina njeznajeſche, napi ſo joho prěni krócź pſchewjele, a ležeſche
potom nahi w ſwojej khěžcy. Hdyž Cham to wuhlada, powje to z
wuſměſchenjom ſwojimaj bratromaj. Wonaj pak mějeſchtaj prawu
hańbicźiwoſcź a dźěcźacu luboſcź, pſchiſtupiſchtaj k nanej z
wotwobrocźenymaj wocžomaj a wodźeſchtaj joho z płaſchcźom. Hdyž Noe
wotcucźi, a cžinjenjo ſwojich ſynow zhoni, rjekny <pb n="7"/>wón:
„Poklaty budź Cham! Žohnowanaj pak budźtaj Sem a Jafet!“

Noeowi potomnicy ſo rozmnožichu, tak zo njemóžachu dlěje w hromadźe
pſchebywacź. Prjedy hacž ſo rozeńdźechu, prajachu w hordym
pſchezběhnjenju: „Natwaŕmy ſej měſto a wěžu hacž k njebjeſam.“ Tola Bóh
zadźewaſche jich njemudromu pocžinanju. Wón rjekny: „Chcu jich rycž
změſchecź, zo by žadyn druhomu njezrozymił.“ Tak naſta na měſcźe
dotalneje jeneje rycže wſchitkich cžłowjekow, wjele rycžow. Twarjenjo
měſta, kiž nětk Babel t. j. změſchenjo rěkaſche, dyrbjeſche pſcheſtacź,
a ludy rozeńdźechu ſo. Semowi potomnicy rozpjerſchichu ſo do wſchelakich
krajow Aſije; z nich wukhadźeſche wuzwoleny lud Iſraelitow. Chamowi
potomnicy podachu ſo z wjetſcha do Afriki. Jafetowi potomnicy cźehnjechu
do Europy.

Bórzy zapadźechu ludy do pſchibójſtwa a modlachu ſo ſłóncej, měſacžkej a
hwězdam, haj tež cžłowjekam a zwěrjatam a wurězanym ſwjecźatam na měſcźe
jenoho Boha. Swojim pſchiboham kóncowachu tež cžłowjekow hako wopor.

Druhi wobcžas.

Wuzwolenjo iſraelſkoho luda abo wot Abrahama do Mójzeſa.

(Wokoło 2000 do 1500 pſched Khryſtuſom.)

10. Powołanjo patriarchi Abrahama.

Mjez bjezbóžnymi běſche jara póccźiwy muž, Abraham, w Haranje w
Chaldejſkej. Toho wuzwoli ſej Bóh, zo by pſchez njoho a joho potomnikow
prawa wěra a nadźija na pſchichodnoho Wumožnika mjez cžłowjekami
zdźeržana była. Bóh rjekny k Abrahamej: <pb n="8"/>„Wotcźehń z twojeje
wótcžiny a z domu twojoho nana, a dźi do kraja, kotryž cźi pokazam.
Scžinju z tebje wótca wulkoho luda, a we tebi budźa žohnowane wſchitke
ſplahi.“

Abraham bě poſłuſchny, a cźehnjeſche ze ſwojej žonu Saru, ſwojim wujom
Lotom, ſwojimi wotrocžkami, ſłužownicami a ſtadłami do Kanaana. Tónle
kraj mjenowachu, joho płódnoſcźe dla, kraj, hdźež mloko a měd běži. Tu
rjekny Bóh k Abrahamej: „Hlej, tutón kraj dam tebi a twojim potomnikam.“
Z wutrobnym dźakom natwari nětk Abraham tomu Knjezej wołtaŕ.

11. Abrahamowe póccźiwoſcźe.

1) Měrniwoſcź. — Mjez paſtyrjemi Abrahama a Lota naſta zwada
paſtwiſchcźow dla. Tu rjekny měrniwy Abraham k Lotej: „Mój luby, njedaj
žanej zwadźe mjez namaj bycź, pſchetož ſmoj bratraj! Hlej, wſchón kraj
je tebi wotewrjeny; proſchu cźe, wotdźěl ſo wote mnje. Póńdźeſch-li na
lěwicu, woſtanu ja na prawicy; jeli pak krajinu na prawicy wuzwoliſch,
pocźahnu ja na lěwicu.“ Tu wuzwoli Lot rjanu krajinu pſchi Jordanje, a
bydleſche w Sodomje; Abraham pak w Hebronje.

2) Njeſebicžnoſcź. — Bórzy walichu ſo cuzy kralowje do kraja, wurubichu
měſcźe Sodomu a Gomorru, a wzachu Lota a joho zamoženjo ſobu. Hdyž
Abraham to ſłyſcheſche, cźěrjeſche ze 318 wotrocžkami za kralemi,
pſchepadźe jich, a pſchiwjeze wſchitkón wurubk, a tež Lota wrócźo. Tu
pſchińdźe jomu Melchiſedech, kiž bě kral w Salemje a tež měſchnik
Najwyſchſchoho, napſchecźiwo, woprowaſche Bohu z dźakownoſcźe wopor
khlěba a wina, a požohnowa Abrahama. Kral ze Sodomy pak rjekny k
Abrahamej: „Daj mi ludźi, kotrychž ſy ze zajecźa wumožił; zbytkne
wobkhowaj za ſebje.“ Ale Abraham nochcyſche ani najmjeńſche za ſebje
wzacź.

3) Wěra. — Něhdy wuwjedźe Bóh Abrahama w nocy won a rjekny: „Pohladaj k
njebju, a pſchelicž hwězdy, jeli móžeſch! Hlej, tak mnohe budźe twoje
potomniſtwo.“ Poz<pb n="9"/>dźiſcho zjewi ſo jomu Bóh z nowa a rjekny:
„Wobzankuju z tobu tónle zwjazk: dam tebi wjele potomnikow, a budu was
zakitacź; za to pak dyrbicźe tež wy mi ſwěrni bycź. Znamjo zwjazka budźe
to, zo budźe kóžde hólcžatko wobrězane, hdyž je wóſom dnow ſtare. A k
dopjelnjenju tohole zwjazka doſtanje twoja žona Sara hiſchcźe ſyna, a
tomu dyrbiſch Izak rěkacź.“ — To wſchitko wěrjeſche Abraham tomu
Knjezej, a tale wěra bu jomu, dokelž ſo po njej złožowaſche, k
ſprawnoſcźi pſchilicžena.

4) Hoſpodliwoſcź. — Pſchi horcym pſchipołdnju pſchińdźechu junu tſjo
cuzy mužowje njedaloko Abrahamoweje khěžki. Wón dźěſche jim hnydom
napſchecżiwo, pokłoni ſo, a prajeſche najwoſebniſchomu z nich: „Knježe!
njekhodź pola mojeje khěžki nimo; wotpocžnicźe tudy pod ſchtomom, a
wokſchewcźe ſo.“ Spěſchnje dyrbjeſche Sara tykancy z najbělſcheje muki
napjec, mjez tym zo Abraham najrjeńſche cźelo wubra, a je pſchihotowacź
daſche. Na to pſchinoſchowaſche butru a mloko, potom tykancy a derje
pſchihotowane cźelo, a poſłužowaſche tym cuznikam. Po jědźi rjekny
najwoſebniſchi k Abrahamej: „Za lěto pſchińdu zaſy, potom změje Sara
ſyna.“ Nětk ſpózna Abraham, zo bě Bóh ſam, we podobnoſcźi cuznika, z
dwěmaj jandźelomaj k njomu pſchiſchoł.

5) Luboſcź k bližſchomu. — Abraham pſchewodźeſche tych tſjoch cuznikow
hiſchcźe kruch, na pucźu k Sodomje. Tu rjekny tón Knjez: „Hrěchi Sodomy
a Gomorry ſu jara cźežke, a wołaja wo wjecźenjo.“ Abraham, kiž tež
ſwojich złóſcźiwych ſobucžłowjekow nutrnje lubowaſche, ſo poſtróži a
rjekny: „Zahubiſch dha ſprawnoho z bjezbóžnym? Bychu-li pjecźdźeſacźo
ſprawni w Sodomje byli, njeby ty jich dla měſto pſchelutował?“ A tón
Knjez pſchizwoli. Nětk pokracžowaſche Abraham w ſwojich próſtwach, hacž
ſkóncžnje tón Knjez rjekny: „Tež dźeſacźoch ſprawnych dla bych měſto
pſchelutował.“ Tola ani dźeſacź ſprawnych njenadeńdźe ſo w Sodomje. Toho
dla dopjelni ſo nazajtra rano žałoſtne khoſtanjo. Hdyž běſchtaj
jandźelej Lota, Abrahamowoho pobožnoho wuja, z joho žonu a z joho
dźowkomaj wuwjedłoj, daſche tón Knjez woheń a <pb n="10"/>ſchwabjel na
tej bjezbóžnej měſcźe padacź, a ſpali jej z jeju wobydlerjemi, do procha
a popjeła. Lotowa žona pak — porucžnoſcźi jandźelow njepoſłuſchna —
wohladny ſo a bu k pokhoſtanju do ſłonoho ſtołpa pſchewobrocźena. Cyła
krajina bu nětko ſłony a ſchwabjelowy jězor, wopomnik Božoho zaklecźa,
kotrež běchu žałoſtne złóſcźe na ſo pſchiwjedłe.

6) Woporniwoſcź. — Za lěto doſta Sara woprawdźe ſyna. Abraham da jomu
mjeno Izak, a mějeſche joho jara lubo. Hdyž pak bě hólc wjetſchi
naroſtł, rjekny Bóh junu w nocy k Abrahamej: „Abrahamje, wzmi ſwojoho
jenicžkoho ſyna Izaka, kotrohož tak lubujeſch, dźi na horu Moria, a tam
mi wopruj twojoho ſyna hako palny wopor.“ Bjez napſchecźiwjenja ſtany
Abraham, nakała drjewo k palnomu woporej, nakładźe je na wóſła, a wza
dweju wotrocžkow a Izaka ſobu. Hdyž na tſecźim dnju tamne měſtno nazdala
wuhlada, rjekny k ſwojimaj wotrocžkomaj: „Docžakajtaj tudy; ja a hólcžec
chcemoj ſo na horje modlicź.“ Na to wza wón drjewo a połoži je ſwojomu
ſynej Izakej na ramjo, a tak ſtupaſchtaj na horu. Po pucźu rjekny Izak:
„Mój nano! hlej, tu je woheń a drjewo; hdźe pak je woporne ſkocźo?“
Abraham wotmołwi: „Bóh wſchak ſo poſtara za woporne ſkocźo, mój ſyno!“
Hdyž běſchtaj na horu dóſchłoj, natwari Abraham wołtaŕ, połoži drjewo na
njón, zwjaza ſwojoho ſyna Izaka a połoži joho na drjewo. Potom
wupſcheſtrje ſwoju ruku a wza nóž, zo by ſwojoho ſyna zakłoł. Tu
pſchińdźe nadobo jandźel a zawoła: „Pſcheſtań, Abrahamje, a njecžiń tomu
hólcej nicžo! Pſchetož nětko ſpóznawam, zo ſo Boha bojiſch, a zo joho
dla njeby ani twojoho jenorodźenoho ſyna pſchelutował.“ Abraham pak
wuhlada borana w blizkoſcżi; toho woprowaſche nětko na měſto ſwojoho
ſyna hako palny wopor. A jandźel zawoła druhi krócź z njebjes:
„Pſchiſahał je tón Knjez: dokelž ſwojoho jenorodźenoho ſyna njejſy
pſchelutował, budźeſch žohnowany, a twoji potomnicy ſo rozmnoža, kaž
hwězdy na njebjeſach a kaž <pb n="11"/>pěſk pſchi morju, a we jenym
twojich potomnikow budźa wſchitke ludy na zemi žohnowane.“

12. Izak bjerje ſej Rebekku za mandźelſku.

Hdyž běſche Abraham zeſtarił, chcyſche ſwojomu ſynej bohabojaznu žonu
wobſtaracź. Toho dla rjekny k ſwojomu ſwěrnomu wotrocžkej Eliezerej:
„Dźi do mojeje wótcžiny, a wupytaj tam mojomu ſynej Izakej žonu, tola
žanu z bjezbóžnych dźowkow kanaanſkich.“ Wotrocžk to ſlubi, wubra dary z
pokładow ſwojoho knjeza, ſkładźe je na dźeſacź khamjelow a cźehnjeſche
do Harana, hdźež bě Nachor, Abrahamowy bratr, žiwy był. Tam daſche
khamjelam pſched měſtom pſchi ſtudni ſo lehnycź, a modleſche ſo z
cźicha: „O Božo, ſcžiń dźenſa miłoſcź na mojim knjezu! Hlej, dźowki
tohole měſta budźa nětk ſkoro wukhadźecź, zo bychu wodu cžerpałe.
Rjeknje-li nětk jena ke mni: „„Pij, a tež twoje khamjele chcu
napojicź““, — póznaju z toho, zo ſy ju, o Knježe, za Izaka poſtajił.“

Bórzy pſchińdźe Rebekka z měſta won, póccźiwa a rjana knježna. Mějeſche
karan na ramjenju, ſtupaſche z nim k ſtudni, nacžrje karan a pſchińdźe
zaſy horje. Eliezer rjekny k njej: „Daj ſo mi napicź!“ „Pij“, praji wona
pſchecźelnje a poſkicźi jomu karan. Hdyž bě ſo napił, pſchiſtaji wona:
„Tež twojim khamjelam chcu wodu nacžeracź.“ A wula karan do korta,
běžeſche k ſtudni, a nacžerpa wſchitkim khamjelam. Wotrocžk ze
ſpodźiwanjom na nju hladaſche, ani ſłowa njeprajo. Hdyž pak běchu ſo
wſchitke khamjele napiłe, dari jej złote nawuſchniki a dwě cźežkej
narucžnicy a rjekny: „Cžeja dźowka ſy? A je w domje twojoho nana měſto,
zo bych tam woſtał?“ Wona wotmołwi: „Sym dźowka Bathuela, Nachorowoho
ſyna. Tež je pola nas wjele ſłomy a ſyna, a měſto za pſchebywanjo.“ Nětk
modleſche ſo Eliezer k tomu Knjezej a praji: „Khwaleny budź Bóh, kotryž
je mje do domu bratra mojoho knjeza dowjedł!“

Na to wza bydlenjo ze ſwojimi khamjelemi, nochcyſche pak jěſcź, doniž
njebě ſwoju porucžnoſcź dopjelnił. Potom <pb n="12"/>pſchiſtaji:
„Chcecźe-li nětk luboſcź wopokazacź mojomu knjezej, prajcźe mi; jeli
nic, chcu dale hicź.“ Laban, Rebekcyny bratr, a Bathuel wotmołwiſchtaj:
„Ta wěc je wot Boha pſchiſchła; hlej, tu je Rebekka, wzmi ju a cźehń
domoj.“ Nětk dźakowaſche ſo Eliezer zaſy tomu Knjezej, a dari Rebekcy
ſlěborne a złote ſudobja a draſty, tohorunja jeje bratram a macźeri.
Potom ſynychu ſo połni wjeſela, jědźachu a pijachu. Nazajtra pak
požohnowachu ſtarſchej a bratſja Rebekku, a wona wotcźahny, a bu Izakowa
žona.

Abraham pak bu 175 lět ſtary, a bohacźe žohnowany we wſchitkim wot toho
Knjeza. Potom wumrje a bu k ſwojim wótcam zhromadźeny.

13. Eſau a Jakub.

Izak a Rebekka woſtaſchtaj dwacycźi lět bjez dźěcźi. Skóncžnje wuſłyſcha
Bóh jeju modlitwu, a da jimaj dweju ſynow. Prěnjorodźeny rěkaſche Eſau,
druhi Jakub. Eſau bě ryzowłoſaty a koſmaty, a bu tež dźiwjoho waſchnja.
Jakub pak bě hładki, a bu mjehki a cźichi. Eſau bu hońtwaŕ a rólnik,
Jakub wowcžeŕ. Izak lubowaſche zmužitoho Eſaua bóle, a jědźeſche rady
wot joho zwěriny. Rebekka pak mějeſche cźichoho a pſchecźelnoho Jakuba
radſcho, dokelž bě jej Bóh prajił, zo budźe tón něhdy woſebniſchi dyžli
joho ſtarſchi bratr.

Něhdy warjeſche ſebi Jakub runje ſócžkowu jědź, hdyž Eſau z pola domoj
pſchińdźe. „Daj mi“, rjekny Eſau, „wot tuteje cžeŕwjeneje jědźe,
pſchetož ſym hłódny.“ Jakub pak praji jomu: „Daj mi za to twoje
prěnjorodźenſtwo“. Eſau wotmołwi: „Hlej, wumru z hłodom; ſchto pomha mi
prěnjorodźenſtwo?“ Jakub žadaſche: „Pſchiſahaj mi!“ A Eſau
pſchiſahaſche, jědźeſche a pijeſche, a ſtaraſche ſo mało wo to, zo bě
ſwoje prěnjorodźenſtwo tak lohkomyſlnje pſchedał.

Izak pak bě zeſtarił a nimale woſlepił. Duž rjekny jenoho dnja k Eſauej:
„Mój ſyno, hlej, ſym ſtary, a móžu kóždy dźeń wumrjecź. Wzmi ſwoju
tſělbu a dźi won; a hdyž ſy něſchto trjechił, pſchihotuj mi je, kaž
wěſch, zo rady jěm; <pb n="13"/>potom cźe požohnuju, prjedy hacž wumru.“
Eſau wuńdźe hnydom won. Rebekka pak běſche wſchitko ſłyſchała, toho dla
dźěſche khwatajcy k Jakubej a narycža joho, zo by ſo za Eſaua wudawał.
Potom pſchihotowa dweju kózlikow po waſchnju zwěriny, woblecže Jakuba
Eſauowu draſtu, wobwi joho rucy a joho ſchiju z kóžkomaj teju kózlikow,
a póſła joho tak z jědźu k nanej nuts. Izak ſo wopraſcha: „Schtó ſy ty,
mój ſyno?“ Jakub wotmołwi: „Sym Eſau, twój prěnjorodźeny; jěz nětk a
požohnuj mje!“ Izak rjekny: „Pój bliže, zo bych pomaſał, ſy-li mój ſyn
Eſau abo nic.“ Jakub pſchiſtupi, a Izak wobmaſa joho a rjekny: „Hłós zda
ſo Jakubowy bycź, ale rucy ſtej tola Eſauowej rucy.“ Duž joho njeſpózna,
jědźeſche a žohnowaſche joho, prajicy: „Bóh daj tebi žita a wina
nadobnje. Ludy njech tebi ſłuža, a narody njech ſo pſched tobu kłonja.
Poklaty budź, kiž tebje pokliwa, a požohnowany, kiž tebje žohnuje.“

Lědma bě Jakub won wuſchoł, pſchińdźe Eſau ze ſwojej zwěrinu a rjekny:
„Stań, mój nano, a jěz!“ Ze ſpodźiwanjom wotmołwi Izak: „Schtó ſy ty?“
Eſau wotmołwi: „Sym Eſau, twój prěnjorodźeny.“ Duž poſtróži ſo Izak
ſwojoho zmólenja dla, Eſau pak žałoſcźeſche z hłoſom a wołaſche: „O tón
jebak! Najprjedy je mi prěnjorodźenſtwo wzał, a nětko je mi tež hiſchcźe
žohnowanjo pokranył.“ A wón hrožeſche, Jakuba ſkóncowacź. Duž rjekny
Rebekka ſtrachocźiwa k Jakubej: „Cźěkaj, mój ſyno, do Harana k mojomu
bratrej Labanej, hacž hněw twojoho bratra popuſchcźi.“ Jakub zebra ſo
bjez komdźenja na pucź.

14. Jakubowe cźěkanjo a pſchebywanjo pola Labana.

Něhdy bu cźěkacy Jakub pod hołym njebjom wot nocy pſchekhwatany. Sprócny
wot pucźa wza kamjeń, połoži ſej jón pod hłowu, a wuſny. Tu widźeſche wo
ſnje rěbl, kiž wot zemje hacž do njebjes doſahaſche, a jandźeljo
khodźachu po nim horje a dele. Najwyſche pak běſche Bóh, kiž jomu praji:
„Ja ſym Bóh Abrahama a Bóh Izaka. Kraj, na <pb n="14"/>kotrymž ſpiſch,
dam tebi a twojim potomnikam; a w jenym tych ſamych budźa žohnowane
wſchitke narody na zemi.“ Jakub wotcucźi a rjekny z pokornoſcźu:
„Woprawdźe, tón Knjez je na tymle měſcźe! Tu je dom Boži, tu ſu
njebjeſke wrota.“ Potom wza tón kamjeń, poſtaji jón hako wopomnik, liny
wolij na njón k znamjenju, zo ma Bohu ſwjecźeny bycź, a pomjenowa to
měſto Bethel, t. j. dom Boži.

Jakub cźehnjeſche dale, a pſchińdźe k ſtudni, kiž bě z wulkim kamjenjom
pſchikryta. Tſi ſtadła wowcow ležachu pódla njeje. A Jakub rjekny k
paſtyrjam: „Bratſja, z wotkal ſcźe?“ Woni wotmołwichu: „Z Harana.“ Wón
praſcheſche ſo dale: „Znajecźe Labana, Bathuelowoho ſyna?“ Woni
prajachu: „Znajemy joho jara derje. Hlej, tu dźe runje joho dźowka
Rachel ze ſwojim ſtadłom.“ Hdyž ju Jakub wuhlada, wotwali ſpěſchnje
kamjeń wot ſtudnje, zo by jeje ſtadło napojił, a poſtrowi ju
najpſchecźelniſcho. Płakaſche z wjeſołoſcźu a praji jej, zo je ſyn
Rebekki, ſotry joho nana. Rachel woteńdźe khwatajcy a wozjewi to ſwojomu
nanej. Tón pak pſchińdźe hnydom, wobja a koſcheſche Jakuba, a wjedźeſche
joho do ſwojoho domu.

Tam woſta Jakub 20 lět, a paſeſche Labanowe ſtadła. Tutón pak
pſchikrótſchi jomu wucžinjenu mzdu na kóžde waſchnjo. Ale Bóh
žohnowaſche Jakuba, zo bu njeſměrnje bohaty. Běſche ſo woženił, a
mějeſche wjele wotrocžkow a ſłužownicow, wowcow, kozow, khamjelow a
wóſłow.

15. Jakubowe domojwrócźenjo.

Laban zawidźeſche Jakubej a běſche hněwny na njoho. Duž rjekny Bóh k
Jakubej: „Wrócź ſo do kraja twojich wótcow; ja budu z tobu.“ Hnydom
zebra ſo Jakub na pucź ze wſchim, ſchtož mějeſche.

Hdyž k rěcy Jordanej, mjezy kanaanſkej, docźahny, pocža ſo ſwojoho
bratra Eſaua jara bojecź. Toho dla póſła jomu póſłow pokoja
napſchecźiwo. Cźi pak ſo bórzy wrócźichu a prajachu: „Eſau khwata tebi
napſchecźiwo ze ſchtyri ſtami <pb n="15"/>muži.“ Nětk bojeſche ſo Jakub
hiſchcźe bóle a modleſche ſo: „Božo, njemějach nicžo hacž tutón kij,
hdyž pſched dwacycźi lětami pſchez tónle Jordan dźěch. Ty pak ſy mje
žohnował, a nětk wrócźam ſo z wulkimaj ſtadłomaj. Duž wumož mje tež
nětko z ruki mojoho bratra.“ A w nocy zjewi ſo jomu jandźel Boži. Jakub
wojowaſche z nim a rjekny: „Njepuſchcźu tebje, khiba zo mje
požohnujeſch.“ Tu požohnowa joho jandźel a praji: „Wot nětka budźeſch
Iſrael rěkacź“, t. j. wojowaŕ Boži.

Hdyž pak ſłónco ſkhadźeſche. wuhlada Jakub, zo Eſau ze ſchtyri ſtami
muži cźehnje. Duž rozdźěli ſwoje dźěcźi, wotrocžkow, ſłužownicy a ſtadła
do wjacy cžródow, cźehnjeſche do prědka, a pokłoni ſo ſydom krócź pſched
Eſauom. Tón pak dźěſche jomu tež napſchecźo, wobja a koſcheſche joho, a
płakaſche z wjeſołoſcźu. Nětk pſchiſtupichu tež Jakubowe dźěcźi a
pokłonichu ſo pſched Eſauom. Na to poſkicźeſche jomu Jakub dwě małej
ſtadle. Eſau pak rjekny: „Mam jara wjele, mój bratſe; wobkhowaj, ſchtož
je twoje.“ Tola Jakub njepſcheſta proſycź, hacž jej Eſau wza.

Dźakujo ſo Bohu za miłoſcźiwe zakitanjo, cźehnjeſche Jakub dale, do
Kanaana, k ſwojomu ſtaromu nanej Izakej. Tón bě jara zwjeſeleny, hdyž
ſwojoho ſyna zaſy wuhlada. Wón wumrje w 180. lěcźe ſwojoho žiwjenja, a
bu wot Eſaua a Jakuba pohrjebany.

16. Józef w ſtarſchiſkim domje.

Jakub mějeſche dwanacźoch ſynow. Najlěpſchi z nich běſche Józef, a toho
dla lubowaſche joho tež nan najbóle, a da jomu rjanu piſanu ſuknju
wudźěłacź. Teje dla zawidźachu jomu joho bratſja.

Hdyž woni junu z nim ſtadła paſechu, ſcžinichu něſchto jara złe. Toho ſo
Józef ſtróži, a powjedaſche to nanej, zo ſo njeby wjacy ſtało. Toho dla
buchu joho bratſja tak hněwni na njoho, zo žanoho pſchecźelnoho ſłowa z
nim njerycžachu.

<pb n="16"/>

Wón pak jim junu prajeſche. „Słyſchcźe, ſchto je ſo mi dźało! Mi ſo
zdaſche, zo ſnopy wjazachmy. Mój ſnop poſtany a ſtejeſche, waſche ſnopy
pak kłonjachu ſo koło wokoło pſched mojim.“ Duž wotmołwichu bratſja:
„Chceſch ſnadź naſch kral bycź?“ A woni zawidźachu jomu a hidźachu joho
hiſchcźe bóle. — Józef mějeſche hiſchcźe druhi ſón: „Mi ſo zdaſche, kaž
bychu ſłónco, měſacžk a jědnacźe hwězdow ſo pſchede mnu k zemi kłoniłe.“
Tohole dla wuſwari joho nan a rjekny: „Kak, dyrbimy dha ja, twoja macź a
twoji bratſja ſo pſched tobu k zemi pokłonjecź?“ Pozdźiſcho pſchekładźe
ſebi nan tu wěc a myſleſche, zo ſnadź chce Bóh joho luboho Józefa k
něcžomu wulkomu poſtajicź.

17. Józef je do cuzoho kraja pſchedaty.

Něhdy porucži Jakub Józefej: „Dźi a pohladaj, kak z twojimi bratrami a
jich ſtadłami na paſtwje ſteji.“ Józef zebra ſo hnydom a woteńdźe. Hdyž
pak bratſja joho nazdala wuhladachu, prajachu mjez ſobu: „Hlejcźe, tu
dźe tón ſonaŕ! Zabijmy joho, cźiſmy joho do jamy a potom prajmy, zo je
joho dźiwje zwěrjo zežrało. Tak budźemy widźecź, ſchto jomu joho ſony
pomhaja.“ Hdyž Ruben, najſtarſchi bratr, to ſłyſcheſche, rjekny: „Ach
njewomazajcźe ſo z joho krewju; ale cźiſcźe joho radſcho do tuteje
jamy.“ To pak wón jenož prajeſche, zo mohł joho pozdźiſcho wucźahnycź a
nanej domoj pſchiwjeſcź.

Hdyž nětk Józef pſchińdźe, wuſlecžechu joho hnydom tu piſanu ſuknju.
Potom cźiſnychu joho do prózneje jamy, kiž bě hewak ſtudnja. Na to
poſynychu ſo k jědźi. Mjez tym pſchicźežechu cuzy pſchekupcy ze ſwojimi
khamjelemi, kiž wſchelaku tworu do Egiptowſkeje njeſechu. A Juda rjekny
k ſwojim bratram: „Schto nam pomha, morimy-li ſwojoho bratra? Lěpje je,
hdyž joho pſchedamy, zo ſo naſchej rucy njewomazatej; pſchetož wón je
tola naſch bratr.“ A woni joho poſłuchachu, wucźahnychu Józefa z jamy, a
pſchedachu joho za dwacycźi ſlěbornikow. Józef płakaſche a proſcheſche,
<pb n="17"/>ale podarmo; cuzy mužowje wotwjedźechu joho ſobu do
Egiptowſkeje.

Ruben bě mjez jědźu woteſchoł. Hdyž zaſy k jamje pſchińdźe a hólcžeca
wjacy njenamaka, roztorže z boloſcźu ſwoju ſuknju a rjekny: „Hólcžec tu
wjacy njeje, hdźe mam ja nětko hicź?“ Druzy bratſja běchu ſpokojni.
Zarězachu kózła, womacžachu Józefowu piſanu ſuknju w krewi, póſłachu ju
tajku nanej a dachu jomu prajicź: „Tule ſuknju ſmy namakali; pohladaj,
hacž njeje ſuknja twojoho ſyna.“ Nan hnydom zawoła: „To je ſuknja mojoho
ſyna; dźiwje zwěrjo je mojoho Józefa zežrało.“ Potom roztorže z boloſcźu
ſwoju draſtu, woblecže ſo žarowanſki, a wopłakowaſche ſwojoho ſyna dołhi
cžas, tak zo joho nichtó změrnjowacź njemóžeſche.

18. Józef w Putifarowym domje.

Mjez tym pſchedachu cuzy pſchekupcy Józefa w Egiptowſkej Putifarej,
najwyſchſchomu kraloweje ſtraže. Bóh pak běſche z Józefom, a toho dla
poradźi ſo jomu wſchitko, ſchtož cžinjeſche, tak zo jomu Putifar ſwój
cyły dom pſchepoda.

Po někrotrym cžaſu bu Józef wot Putifaroweje žony k hroznomu hrěchej
ſpytowany. Wón pak praji: „Kak bych mohł tak wulku złóſcź cžinicź, a
zhrěſchicź pſchecźiwo mojomu Bohu!“ Tola žónſka njepſcheſta, joho
wſchědnje k hrěchej wabicź. Junu, hdyž běſche Józef ſamlutki doma,
popadny joho za płaſchcź, a nałožowaſche z nowa tu ſamu hrěſchnu rycž.
Ale Józef woſtaji płaſchcź w jeje rukomaj, a cźekny. — Njemdra zawoła
nětk ſwojich domjacych a kſchicžeſche: „Hlejcźe, kajkoho złoho cžłowjeka
je nam mój muž do domu pſchiwjedł! Wón pſchińdźe ke mni nuts, a chcyſche
mi zło cžinicź. Hdyž pak wołach, zawoſtaji płaſchcź a cźekny.“ Hdyž
pozdźiſcho jeje muž domoj pſchińdźe, pokaza jomu tón płaſchcź a
powjedaſche jomu tu ſamu łžu. A tón ſo jara rozhněwa, a da njewinowatoho
Józefa hnydom do jaſtwa cźiſnycź.

<pb n="18"/>

19. Józef w jaſtwje.

Józef bu ſwojomu jaſtwownikej bórzy tak luby, zo jomu tutón nakedźbu nad
wſchitkimi jatymi pſchepoda. Sta pak ſo, zo buſchtaj najwyſchſchi
naliwaŕ a najwyſchſchi pjekaŕ krala Faraona do toho ſamoho jaſtwa
cźiſnjenaj. Po někotrym cžaſu mějeſchtaj wobaj w jenej nocy ſón, a
buſchtaj toho dla jara zrudnaj. Sobuželnje praſcheſche ſo Józef wobeju:
„Cžoho dla ſtaj tak zrudnaj?“ Wonaj wotmołwiſchtaj: „Mějachmoj ſón, a
nimamoj nikoho, kiž by namaj jón wułožił.“ Józef rjekny: „Njepſchińdźe
wukładowanjo wot Boha? Powjeztaj mi, ſchto je ſo wamaj dźało!“

Tu powjedaſche naliwaŕ: „Widźach winowy pjeńk z tſjomi prutami. Tón
roſcźeſche, zazeleni ſo, kcźějeſche, a mějeſche ſkóncžnje zrałe kicźe.
Ja pak wzach kicźe, rozmjecźech je do kralowoho khelucha, a podach jón
kralej.“ Józef wotmołwi: „Te tſi pruty woznamjenjeja hiſchcźe tſi dny.
Po tychle poſtaji cźe kral zaſy na twoje prjedawſche měſto, a budźeſch
jomu kheluch podawacź, kaž prjedy. Spomń potom tež na mnje, a proſch
krala za mnje; pſchetož ſym njewinowaty do tohole jaſtwa pſchiſchoł.“

Nětk praji najwyſchſchi pjekaŕ: „Mój ſón bě tónle: „Njeſech tſi korby
muki na ſwojej hłowje. W najwyſchſchim běſche wſchelake pjecžwo. Ale
ptaki pſchilecźachu a jědźechu z njoho.“ A Józef wotmołwi: „Tſi korby
woznamjenjeja hiſchcźe tſi dny. Po tutych wotrazy tebi kral hłowu a da
tebje wobjeſycź, a ptaki budźa twoje mjaſo žracź.“

Po tſjoch dnach ſta ſo, kaž bě Józef prajił. Kral poſtaji naliwarja zaſy
na joho měſto a da ſebi zaſy wot njoho kheluch podawacź; druhoho pak da
na ſchibjeńcy wobjeſycź. Naliwaŕ wjeſeleſche ſo nad ſwojim zbožom; ale
na Józefa wjacy njeſpomni.

20. Józefowe powyſchenjo.

Po dwěmaj lětomaj mějeſche kral Farao ſón. Jomu ſo dźijeſche, zo pſchi
rěcy Nilu ſteji. Tu wuſtupowachu ſydom <pb n="19"/>rjanych a jara
tucžnych kruwow z wody, a paſechu ſo na brozy. Potom pſchińdźechu ſydom
hroznych a ſuchich kruwow z rěki; te zežrachu te tucžne kruwy. Duž
wotcucźi kral. — Wuſny zaſy, a mějeſche druhi ſón: Wuroſcźechu z jenoho
ſtwjelca ſydom połnych a rjanych kłoſow. Po nich wuroſcźechu ſydom
ſuchich a cźeńkich kłoſow, a póžrjechu tamne. A Farao zaſy wotcucźi. A
hdyž bu ranjo, póſła po wſchitkich wěſchcźerjow a mudrych Egiptowſkeje,
a powjedaſche jim ſwojej ſonaj. Ale žadyn njemóžeſche jej wułožicź.

Skóncžnje dopomni ſo naliwaŕ na Józefa a rjekny: „W jaſtwje je hebrejſki
młodźenc, kotryž je mi a najwyſchſchomu pjekarjej tehdom ſón cyle derje
wułožił.“ Hnydom bu Józef pſched krala pſchiwjedźeny, a tón praji jomu:
„Sym ſonaj měł, kotrajž mi nichtó wukłaſcź njemóže. Słyſchach pak, zo
móžeſch ty ſony derje wukładowacź.“ Józef wotmołwi: „Nic ja, ale Bóh
móže kralej žadane wukładowanjo dacź.“ Nětk powjedaſche kral wobaj
ſonaj, a Józef prajeſche: „Bóh pſchipowjeduje kralej, ſchto chce
cžinicź. Sydom tucžnych kruwow a ſydom połnych kłoſow woznamjenja ſydom
płódnych lět. A ſydom ſuchich kruwow a ſydom cźeńkich kłoſow woznamjenja
ſydom njepłódnych lět, kiž po tamnych pſchińdu a wſchitkón wuzbytk
wutrjebaja. Hłód potom wſchón kraj napadnje. Toho dla wobhladaj ſebi
kral mudroho a pilnoho muža. Tón njech ſo ſtara, zo by wuzbytk na žitne
łubje ſypał, hako nahromadu za ſydom hłódne lěta.“

Tale rada lubjeſche ſo Faraonej, a wón rjekny: „Bychmy ſnadź móhli muža
namakacź, kotryž je Božoho ducha tak połny, kaž ty? Hlej, poſtajam tebje
nad cyłu Egiptowſku; wſchitkón lud ma tebi poſłuſchny bycź; jenož wo
kralowſki ſtoł chcu ja wyſchſchi bycź, dyžli ty.“ Potom ſcźahny
pjerſchcźeń ze ſwojeje ruki a tykny jón na Józefowu ruku. Tež woblecže
joho najdróžſchu draſtu, powiſny jomu złoty rjecźaz wokoło ſchije, a
daſche joho na ſwojim druhim kralowſkim wozu wokoło wozycź. Słužownik
pak khodźeſche pſched nim a wołaſche: „Zhibujcźe kolena pſched tutym,
pſchetož wón je <pb n="20"/>ſtajeny nad wſchitkón kraj.“ A Farao
pſcheměni joho mjeno, a rěkaſche jomu zbóžnik ſwěta. Józef pak bě tehdom
tſicycźi lět ſtary.

21. Józefowi bratſja pucźuja do Egiptowſkeje.

Pſchińdźe pak ſydom płódnych lět, a Józef daſche zbytne žito we
wſchitkich měſtach zhromadźowacź. Běſche joho njeſměrnje wjele. Potom
pak pocžachu tež te ſydom njepłódne lěta, a lud w Egiptowſkej wołaſche k
ſwojomu kralej wo khlěb. A wón wotmołwi jim: „Dźicźe k Józefej, a
cžińcźe, ſchtož wam praji.“ Nětk wotewri Józef wſchě žitne łubje, a
zaſtara cyłu Egiptowſku z khlěbom.

Tež w Kanaanſkej běſche hłód. Toho dla rjekny Jakub k ſwojim ſynam:
„Cźehńcźe do Egiptowſkeje, a nakupcźe žita, zo bychmy z hłodom
njewumrjeli.“ A dźeſacźo bratſja Józefowi podachu ſo na pucź. Młodoho
Benjamina pak zdźerža nan doma, dokelž mohło ſo jomu ſnadź na pucźu
njezbožo ſtacź.

Bratſja pak pſchińdźechu zbožownje do Egiptowſkeje hacž k Józefej, a
pokłonichu ſo hłuboko pſched nim. Ale njeſpóznachu joho. Tola wón jich
hnydom ſpózna, a dopomni ſo na ſwoje ſony. A pocžinjeſche ſo cuzy k nim
a rjekny: „Wy ſcże wobhonjerjo!“ Naſtróženi wotmołwichu woni: „Ně,
knježe! ſmy měrniwi ludźo, a jenož pſchiſchli, žito kupowacź. Smy
dwanacźo bratſja z Kanaanſkeje. Najmłódſchi je pola naſchoho nana doma,
a druhi ſtarſchi — tón — wjacy njeje.“ Józef rjekny: „Scźe-li měrniwi
ludźo, dha woſtań jedyn wot was w jaſtwje! Wy druzy pak cźehńcźe z
nakupjenym žitom domoj, a pſchiwjedźcźe waſchoho najmłódſchoho bratra
ſobu, zo bych ſpóznał, ſu-li waſche rycže prawe.“ A woni prajachu mjez
ſobu: „To ſmy na ſwojim bratſe zaſłužili. Widźachmy tyſchnoſcź joho
duſche, z kotrejž nas proſcheſche, a my na to njepoſłuchachmy; toho dla
pſchińdźe nětk tale ſtyſknoſcź na nas.“ Woni měnjachu, zo jim Józef
njerozymi, dokelž pſchez tołmacžerja z nimi rycžeſche. Wón pak
rozymjeſche wſchitko, wotwobrocźi ſo, a płakaſche jich želnoſcźe dla.

<pb n="21"/>

Hdyž běſche nětk Simeon, hako zaſtawk, do jaſtwa wotwjedźeny, porucži
Józef ſwojim ſłužownikam, zo bychu jich měchi ze žitom napjelnili,
pjenjezy kóždoho z kradźu do joho měcha połožili, a jim tež cyrobu na
pucź ſobu dali. Hako bě ſo to ſtało, kładźechu woni měchi na ſwoje
wóſły, a cźehnjechu domoj.

Doma powjedachu wſchitko nanej. Hdyž pak měchi wuſypowachu a kóždy ſwoje
pjenjezy namaka, ſtróžichu ſo jara. Stary Jakub žałoſcźeſche a rjekny:
„Wy mi hiſchcźe wſchitke moje dźěcźi wotwjedźecźe! Józef wjacy njeje;
Simeon ſedźi w jaſtwje, a nětko chcecźe mi tež Benjamina wotwjeſcź. Ně,
njepuſchcźu joho z wami do Egiptowſkeje.“

22. Benjaminowe pucźowanjo do Egiptowſkeje.

Mjez tym bu žito zjědźene, a Jakub póſła ſwojich ſynow zaſy do
Egiptowſkeje. A Juda prajeſche: „Tón muž tam porucži nam krucźe, zo
njeſměmy bjez ſwojoho najmłódſchoho bratra k njomu pſchińcź. Duž daj nam
hólcžeca; ja rukuju za njoho.“ Skóncžnje rjekny nan: „Jeli dyrbi tak
bycź, cžińcźe po ſwojej woli. Donjeſcźe tomu mužej dary wot najlěpſchich
płodow, hiſchcźe junu tejko pjenjez, a tež pjenjezy, kotrež ſcźe w
měchach namakali; ſnadź ſu ze zmólenjom nuts pſchiſchłe. Wſchohomócny
ſcžiń wam toho muža pſchikhilnoho, zo by wam zajatoho bratra zaſy dał a
tež tohole mojoho luboho Benjamina! Ach, mjez tym budu kaž jedyn, kiž je
wſchěch ſwojich dźěcźi wurubjeny.“

Bratſja pak pſchińdźechu zbožownje do Egiptowſkeje. Hdyž Józef Benjamina
wuhlada, pſchikaza ſwojomu zaſtojnikej: „Dowjedź tychle mužow do mojoho
domu; woni budźa zo mnu wobjedowacź.“ A zaſtojnik dowjedźe jich nuts.
Woni pak ſo ſtróžichu a rycžachu hižo w durjach z nim tych pjenjez dla,
kotrež běchu w ſwojich měchach namakali. A wón wotmołwi: „Njebojcźe ſo!“
Potom pſchiwjedźe jim Simeona, a da jich wóſłam jěſcź.

<pb n="22"/>

Hdyž nětk Józef k nim pſchińdźe, pokłonichu ſo hacž k zemi, a
pſchepodachu jomu dary. Wón poſtrowi jich pſchecźelnje a praſcheſche ſo:
„Je waſch ſtary nan hiſchcźe žiwy? Je ſtrowy?“ Woni wotmołwichu: „Naſch
nan, twój wotrocžk, je žiwy a ſtrowy.“ Hdyž Józef Benjamina wuhlada,
rjekny: „Je to waſch najmłódſchi bratr? Bóh žohnuj cźe, mój luby!“ Potom
khwataſche won, a płakaſche z luboſcźe a radoſcźe. Hako bě ſwoje
woblicžo wumył, pſchińdźe zaſy nuts a praji: „Pſchinjeſcźe jědź!“ Potom
daſche ſwojich bratrow po jich ſtarobje za blido ſadźicź, na cžimž ſo
woni jara dźiwachu. Benjamin pak doſta wot wſchitkoho pjecź krócź wjacy.
Woni jědźachu a pijachu a zawjeſelichu ſo.

23. Józefowy ſlěborny bjechaŕ.

Józef chcyſche ſo pſchepokazacź, hacž ſu joho bratſja ſnadź pſchecźiwo
Benjaminej tak zawiſtni a bjezluboſtni, kaž něhdy pſchecźiwo njomu. Toho
dla pſchikaza po hoſcźinje ſwojomu zaſtojnikej: „Napjelń jich měchi, a
połož pjenjezy kóždoho z wjeŕcha do měcha; do měcha najmłódſchoho pak
połož tež mój ſlěborny bjechaŕ.“ To ſo ſta, a nazajtra woni woteńdźechu.
Hdyž pak běchu z měſta won, rjekny Józef k zaſtojnikej: „Cźěŕ za tymi
mužemi, a hdyž jich doſcźehnjeſch, praj: Cžoho dla ſcźe dobre ze złym
zapłacźili a bjechaŕ mojoho knjeza kranyli?“

Zaſtojnik jich doſcźeže a rjekny, kaž bě jomu porucžene. Woni
wotmołwichu pſcheſtróženi: „Schto, ſmy dha my z domu twojoho knjeza
ſlěbro a złoto pokranyli? Pola kotrohož ſo tón bjechaŕ namaka, tón njech
wumrje, a my wſchitcy chcemy twoji njewólnicy bycź.“ Hnydom wzachu ſwoje
měchi z wóſłow, a rozwjazachu je. Zaſtojnik pſchepyta wſchitke měchi, a
namaka ſkóncžnje bjechaŕ w Benjaminowym měſche. Duž roztoržechu woni ze
zaſtróženjom ſwoje draſty, a wrócźichu ſo w hromadźe do měſta, k
Józefej.

Wſchitcy padźechu pſched nim na zemju. Wón pak rjekny: „Cžoho dla ſcźe
to cžinili?“ Juda wotmołwi: „Schto mamy <pb n="23"/>prajicź k naſchomu
woſprawnjenju? Bóh khoſta nas wěſteje złóſcźe dla. Hlej, my wſchitcy
budźemy twoji njewólnicy.“ Józef wotmołwi: „Tak njebudź! Kotryž je
bjechaŕ kranył, tón budź mój njewólnik; wy druzy cźehńcźe ſwobodni k
ſwojomu nanej!“ Tu pſchiſtupi Juda bliže, a powjedaſche, kak cźežko je
nanej było, Benjamina ſobu póſłacź. „Hdy bych nětk“, rycžeſche wón dale,
„bjez hólcžeca pſchiſchoł, by nan ze zrudobu wumrjeł. Ja ſym rukował za
hólcžeca. Toho dla chcu ja twój njewólnik bycź, tomu hólcej pak daj z
bratrami domoj cźahnycź.“

24. Józef da ſo ſpóznacź.

Nětko njemóžeſche ſo Józef dlěje zdźeržecź. Pſchikaza wſchitkim cuzym,
zo bychu won ſchli; potom pocža z hłoſom płakacź, a praji: „Ja ſym
Józef! Je mój nan hiſchcźe žiwy?“ — A bratſja ze ſtróženjom
woproſtnychu, zo njemóžachu žanoho ſłowa wotmołwicź.

Wón pak rjekny pſchecźelnje k nim: „Ja ſym Józef, waſch bratr, kotrohož
ſcźe do Egiptowſkeje pſchedali. Tola njebojcźe ſo! Pſchetož waſchoho
wumoženja dla je mje Bóh do Egiptowſkeje póſłał. Njejſym pſchez waſche
naradźenjo ſem pſchiſchoł, ale pſchez wolu Božu, kotryž je mje za knjeza
nad cyłej Egiptowſkej poſtajił. Khwatajcźe nětk k mojomu nanej a prajcźe
jomu: Twój ſyn Józef dawa tebi powjeſcź: Bóh je mje za knjeza w kraju
poſtajił; pſchińdź ke mni dele! Budźeſch bydlicź w najrjeńſchim dźěle
cyłoho kraja, a ja tebje zežiwju; pſchetož pſchińdźe hiſchcźe pjecź
hłódnych lět.“

Tež Farao zwjeſeli ſo pſchi tutej powjeſcźi, a praji: „Hlej, chcu
Jakubej a joho ſynam najlěpſche kubła Egiptowſkeje dacź.“ Józef pak
wopuſchcźi ſwojich bratrow, hdyž bě jich z wozami, jědźemi, draſtami a
pjenjezami bohacźe wobdarił.

25. Jakubowe pſcheſydlenjo do Egiptowſkeje.

Hdyž Józefowi bratſja k ſwojomu nanej pſchińdźechu powjedachu jomu:
„Józef, twój ſyn, je žiwy, a je knjez nad <pb n="24"/>cyłej
Egiptowſkej.“ Hako Jakub to ſłyſcheſche, běſche jomu, kaž by z cźežkoho
ſona wotcucźił; ale wón jim njewěrjeſche. Woni pak powjedachu wſchitko
nadrobnje, a pokazachu jomu kralowſke wozy a pyſchne dary. Tu wožiwi
joho duch, a wón praji: „Doſcź mi je, zo je mój ſyn Józef žiwy; chcu tam
cźahnycź a joho widźecź, prjedy hacž wumru.“

Jakub poda ſo nětko na pucź ze wſchitkimi ſwojimi, kotrychž běſche ſydom
a ſchěſcźdźeſat. Na pomjezy Kanaanſkeje zjewi ſo jomu Bóh wo ſnje a
rjekny: „Njeboj ſo, do Egiptowſkeje cźahnycź! pſchetož tam chcu z
twojich potomnikow wulki lud ſcžinicź, a jich wottam zaſy horje
pſchiwjeſcź.“

Juda pak pucźowaſche do prědka, a wozjewi Józefej, zo nan pſchikhadźa.
Duž jědźeſche Józef jomu napſchecźiwo, a hdyž joho wuhlada, pany jomu
wokoło ſchije, a płakaſche wótſe z wjeſołoſcźu. Jakub pak rjekny: „Nětk
rady wumru, dokelž ſym twoje woblicžo widźał.“

Potom poſtaji Józef ſwojoho nana pſched krala. Tutón praſcheſche ſo mjez
druhim: „Kak wjele je lět twojoho žiwjenja?“ Jakub wotmołwi: „Lět mojoho
pucźowanja na zemi je 130, krótkich a złych, kiž njedoſahaja do lět
mojich wótcow.“ Józef pſchipokaza ſwojomu nanej a ſwojim bratram
ležownoſcźe w najrjeńſchim dźěle Egiptowſkeje, w kraju Geſſen, a zaſtara
jich ze wſchitkim bohacźe.

26. Jakubowa a Józefowa ſmjercź.

Hdyž bě Jakub 17 lět w Geſſenſkej pſchebywał, pſchibližowaſche ſo joho
ſmjercź. Duž pſchińdźe Józef ze ſwojimaj ſynomaj Efraimom a Manaſſeſom k
njomu. A Jakub wokoſchi młodźencow a žohnowaſche jej. Potom rjekny k
Józefej: „Hlej, ja mrěju. Bóh pak budźe z wami, a pſchiwjedźe was něhdy
zaſy do kraja waſchich wótcow.“ Na to powoła tež ſwojich druhich ſynow a
dźěcźidźěcźi k ſebi, a žohnowaſche jich. Judu pak požohnowa z
najwjetſchim žohnowanjom a praji: „Juda, ty budźeſch knježicź nad
twojimi njepſchecźelemi, a ſynojo twojoho nana budźa ſo pſched tobu
pokorjecź. <pb n="25"/>Sceptaŕ njebudźe wot Judy wotewzaty, hacž tón
pſchińdźe, kotryž ma póſłany bycź, wocžakowany wſchitkich narodow.“

Na poſledku rjekny wón: „W Kanaanſkej, pſchi mojich wótcach, mje
pohrjebajcźe!“ Na to wumrje. Tu cźiſny ſo Józef na woblicžo ſwojoho
nana, płakaſche a wokoſchowaſche joho. Potom daſche joho žałbowacź.
Egiptowſcy pak žarowachu 70 dnow. Po tymle cžaſu cźehnjeſche Józef ze
ſwojimi bratrami a najwoſebniſchimi z kralowſkoho dwora do Kanaanſkeje,
a pohrjeba cźěło ſwojoho nana w Hebronje.

Józef bu 110 lět ſtary, a widźeſche dźěcźidźěcźi hacž do tſecźoho ſtawa.
Hdyž ſo joho ſmjercź pſchibližowaſche, rycžeſche wón k ſwojim bratram:
„Po mojej ſmjercźi budźe was Bóh domapytacź, a powjedźe was zaſy do
kraja, kotryž je Abrahamej, Izakej a Jakubej ſlubił; wzmicźe tam potom
tež moje koſcźe ſobu.“ Na to wumrje, a woni žałbowachu joho, a połožichu
joho do kaſchcźa.

27. Scźeŕpny Job.

W cžaſu patriarchow běſche w Arabiſkej muž, z mjenom Job. Tomu
narodźichu ſo ſydymjo ſynowje a tſi dźowki, a wón mějeſche 7000 wowcow,
3000 khamjelow, 500 pſchahow wołow, 500 wóſlicow a jara wjele cželedźe.
Toho dla, a hiſchcźe bóle ſwojeje bohabojoſcźe a dobrocźiwoſcźe dla
běſche cžeſcźowany w cyłym narańſchim kraju.

Jenoho dnja rjekny Bóh k ſatanej: „Sy tež hižo kedźbował na mojoho
ſłužownika Joba?“ Satan wotmołwi: „Zawěrno, njeſłuži tebi podarmo.
Spytaj pak, a wzmi jomu, ſchtož ma, dha budźe tebje hanicź.“ A tón Knjez
rjekny: „Hlej, wſchitko, ſchtož wón ma, budź w twojej rucy; jenož jomu
ſamomu njeſchkodź!“

Hdyž nětko Jobowi ſynowje a dźowki na narodnym dnju ſwojoho
najſtarſchoho bratra w joho domje jědźachu a pijachu, pſchińdźe poſoł k
Jobej, a praji: „Sabejſcy nas nadpanychu, wzachu twoje woły a wóſlicy, a
zabichu paſtyrjow; ja ſam <pb n="26"/>wucźeknych, zo bych tebi to
wupowjedał.“ Hdyž tutón hiſchcźe rycžeſche, pſchińdźe druhi a rjekny:
„Woheń Boži padźe z njebjes a ſpali wowcy a jich paſtyrjow; ja ſam
wucźeknych, zo bych cźi to zjewił.“ Tón hiſchcźe rycžeſche, hdyž tſecźi
pſchińdźe a praji: „Chaldejſcy ſo pſchiwalichu, wzachu khamjele, a
zabichu paſtyrjow; ja ſam wucźeknych, zo bych cźi wopowjedźił.“ A hlej,
hižo pſchińdźe ſchtwórty a rjekny: „Wětr zatſchaſny khěžu twojoho
prěnjorodźenoho; wona ſo zaſypny a zarazy wſchitke twoje dźěcźi; ja ſam
wucźeknych, zo bych cźi to prajił.“ Duž ſtany Job, a z boloſcżu
roztorhny ſwoju draſtu; tola dopomni ſo zaſy, padźe na zemju a rjekny:
„Tón Knjez je dał, tón Knjez je wzał; mjeno toho Knjeza budź khwalene!“

Bóh zwjeſeli ſo nad ſwěrnoſcźu ſwojoho ſłužownika. Satan pak rjekny k
tomu Knjezej: „Cžłowjek da ſkóncžnje rady wſchitko, jeli jomu jenož
žiwjenjo a ſtrowoſcź woſtanjetaj. Spytaj, a wzmi jomu to, dha budźe
tebje hanicź.“ A tón Knjez wotmołwi: „Hlej, njech je w twojej rucy, tola
pſchelutuj joho žiwjenjo!“

Duž rani ſatan Joba z wuſadom wot ſtopy hacž do wjeŕſchka hłowy. Job
wotſchkrabowaſche jědmo z cžropom, a ſedźeſche, zo njeby nikoho
natyknył, zdaleny wot druhich cžłowjekow na hnójnej hromadźe. Joho
ſamſna žona wuſměſcheſche joho. Ale wón praji: „Smy-li dobre z Božeje
ruki doſtali, cžoho dla njebychmy tež złe brali?“

Tſjo pſchecźeljo Jobowi ſłyſchachu wo joho njezbožu, a pſchińdźechu joho
wopytacź. Hdyž joho wuhladachu, zažałoſcźichu a płakachu. Dołho
njeprajichu jomu ani ſłowa, dokelž widźachu, zo bě joho boloſcź jara
wulka. Hdyž pak ſkóncžnje Job ſwój hort wotewri, a dla njeſměrnoſcźe
ſwojich cźeŕpjenjow žałoſcźeſche, prajachu woni, zo je to wěſcźe ze
ſwojimi hrěchami zaſłužił. A woni njerozomnje měnjachu, zo Bóh jenož
bjezbóžnych z hubjenſtwom domapyta. Ale Job wobaraſche ſwoju
njewinowatoſcź a wupraji z dowěru: „Njebjo <pb n="27"/>je mój ſwědk. A
hdy Bóh mje ſkóncował, budu ſo tola na njoho nadźijecź. Pſchetož wěm, zo
je mój wumožnik žiwy; na ſudny dźeń budu horje ſtawacź, a w mojim mjaſu
mojoho Boha widźecź.“

Joho dowěra njebu zahańbjena. Pſchetož bórzy potom wotewza Bóh khoroſcź
wot njoho, a da jomu dwójcy zaſy, ſchtož běſche na cžaſnych kubłach měł.
Runje tak doſta zaſy 7 ſynow a 3 dźowki, a widźeſche ſynow ſwojich ſynow
hacž do ſchtwórtoho ſtawa. Hiſchcźe 140 lět běſche we zbožu a radoſcźi
žiwy.

Tſecźi wobcžas.

Spodźiwne wocźehnjenjo iſraelſkoho luda abo wot Mójzeſa do Davida.

(1500—1055 pſched Khryſtuſom.)

28. Mójzeſowy narod.

Potomnicy Jakuba (tež Iſrael mjenowanoho) rozmnožichu ſo w Egiptowſkej,
a buchu wulki lud. Mjez tym poſtany nowy kral, kotryž nicžo wo Józefje
wjedżecż nochcyſche. Wón pocža, iſraelſkomu ludej zawidźecź a joho ſo
bojecź. Toho dla porucži, zo maja Iſraelitowje w cyhelnjach k
najcźežſchim robotam dźerženi bycź, haj tež ſwojich noworodźenych
hólcžatkow do wody mjetacź.

Tehdom běſche macź, kiž mějeſche jara kraſne dźěcźo. Z luboſcźe potaji
je tſi měſacy. Dokelž pak je njemóžeſche dlěje potajicź, wza ze ſcźiny
plecźeny korbik, wulěpi jón ze žiwicu, połoži dźěcźo do njoho a ſtaji
jón z dowěrnoſcźu do ſcźiny pſchi rěcžnym brozy. Sotra tohole dźěſcźa
ſtejeſche nazdala, zo by kedźbowała, kak ſo jomu póńdźe. Duž ſcžini Bóh,
zo Faraonowa dźowka pſchińdźe, zo by ſo kupała. Hako <pb n="28"/>tón
korbik wuhlada, pſchikaza jenej ſwojich ſłužownicow, zo by jón jej
pſchinjeſła. Wona jón wotcžini, a wuhlada w nim płakace dźěcźo.
Sobuželniwa praji: „To je jene z hebrejſkich dźěcźi!“ Nětk pſchiſtupi
dźěſcźowa ſotra, a rjekny kralowſkej dźowcy: „Chceſch, zo bych hebrejſku
macź powołała, kotraž by te hólcžatko wocźahnyła?“ Wona wotmołwi: „O
haj, dźi!“ Z wjeſołoſcźu dźěſche holcžka po ſwoju macź. A Faraonowa
dźowka prajeſche jej: „Wzmi te hólcžatko, a wocźehń mi je, chcu tebi
zapłacźicź.“ Wona wocźahny te dźěcźo, hacž bu lubozny hólcžec. Potom wza
joho kralowa dźowka k ſebi a narjekny jomu Mójzes, t. r. z wody
wucźehnjeny.

29. Mójzeſowe powołanjo.

Hako běſche Mójzes 40 lět ſtary, a cźeŕpjenjo Iſraelitow, ſwojich
bratrow, widźeſche, chcyſche radſcho z nimi pſchecźiwnoſcź cźeŕpjecź,
dyžli wſchitke radoſcźe a bohatſtwa Egiptowſkeje wužiwacź. Toho dla
zakitowaſche mócnje ſwojich pocźiſchcźowanych bratrow. Hdyž to Farao
ſłyſcheſche, chcyſche wón Mójzeſa ſkóncowacź. Ale Mójzes cźekny do
Madianſkeje, a paſeſche tam, 40 lět dołho, wowcy pola měſchnika Jethra.

Junu pſchińdźe ze ſwojimi ſtadłami k horje Horeb. Tu zjewi ſo jomu tón
Knjez we wohenjowym płomjenju, kotrež z keŕka ſapaſche, a tola keŕk
njeſpali. Zadźiwany praji Mójzes: „Póńdu tam a wohladnu tute wulke
zjewjenjo.“ Tón Knjez pak zawoła na njoho: „Njeſtupaj ſem, a wuzuj ſo
cžrije z twojeju nohow; pſchetož měſto, na kotrymž ſtejiſch, je ſwjata
zemja. Ja ſym Bóh twojich wótcow!“ A Mójzes pſchikry ſwoje woblicžo. Tón
Knjez pak rycžeſche dale: „Sym widźał hubjenſtwo ſwojoho luda w
Egiptowſkej, a chcu jón wumožicź. Tebje póſcźełu k Faravnej, zo jón
wuwjedźeſch z Egiptowſkeje, do dobroho a rozſchěrjenoho kraja, w kotrymž
mloko a měd cźecže.“ Mójzes wotmołwi: „Schtó ſym ja, zo bych k Faraonej
ſchoł, a Iſraelitow wuwjedł? Njebudźa mi wěricź, hdyž praju: Tón Knjez
je ſo mi zjewił.“ A Bóh rjekny: <pb n="29"/>„Ja budu z tobu!“ Mójzes
zaſy znapſchecźiwi: „Knježe, njejſym rycžniwy, a mam cźežki jazyk.“ Ale
tón Knjez wotmołwi jomu: „Twój bratr Aaron je rycžniwy. Połož ſłowa,
kotrež tebi praju, do joho horta, a wón budźe za tebje k ludej rycžecź!“

Nětk dźěſche Mójzes do Egiptowſkeje. Aaron pſchińdźe jomu napſchecźiwo,
a Mójzes powjedaſche jomu wſchitke ſłowa toho Knjeza. Potom
zhromadźiſchtaj iſraelſki lud, a Aaron woſpjetowaſche wſchitke ſłowa,
kotrež běſche Bóh k Mójzeſej rycžał. Mójzes pak cžinjeſche dźiwy ze
ſwojim kijom, a lud wěrjeſche, a modleſche ſo k Bohu.

30. Dźeſacź cžwělow w Egiptowſkej.

Mójzes a Aaron, wóſomdźeſacźlětnaj ſchědźiwcaj, ſtupiſchtaj pſched
Faraona a rjeknyſchtaj: „Tak praji tón Knjez Iſraela: Puſchcź mój lud,
zo by mi we puſcźinje woprował.“ Farao pak wotmołwi hordźe: „Njeznaju
toho Knjeza, a njepuſchcźu iſraelſki lud.“ A wot tohole cžaſa porucži
wón hejtmanam, zo bychu hiſchcźe z hórſchimi robotami Iſraelitow
wobcźežili.

Na Božu porucžnoſcź dźěſchtaj Mójzes a Aaron zaſy k Faraonej. Aaron
cźiſny pſched nim ſwój kij na zemju, a won pſchewobrocźi ſo do hada.
Farao ſo ſtróži; tola joho wutroba woſta zatwjerdźena, a wón nochcyſche
lud puſchcźicź.

Nětko póſła Bóh dźeſacż cžwělow na Faraona a cyły kraj. Aaron dyri ze
ſwojim kijom na rěku: a wſchitka woda bu do krewje pſchewobrocźena a
ſmjerdźata. Po ſydom dnach wupſcheſtrje Aaron ſwoju ruku na wody
Egiptowſkeje: duž wulězechu žaby, a pſchikrywachu kraj. Na to bu
wſchitkón proch na zemi pſchewobrocźeny do kałatych kuntworow, kotrež
cžłowjekow a ſkót pſcheſcźěhachu. Potom pſchińdźechu muchi, ſkótny mór,
woſypicy a jětra, krupobicźo, ſkócžki, a ſkóncžnje tſidnjowſka, žałoſtna
cźma. Ale Farao zatwjerdźi ſwoju wutrobu, a njedaſche iſraelſkim dźěcźom
cźahnycź, kaž bě tón Knjez porucžił. Toho dla pſchińdźe na njoho nětko
dźeſata a najwjetſcha cžwěla.

<pb n="30"/>

31. Smjercź prěnjorodźenych. — Jutrowne jehnjo. — Wncźehnjenjo z
Egiptowſkeje.

Bóh rjekny k Mójzeſej a Aaronej: „Prajtaj iſraelſkomu ludej: Kóždy
hoſpodaŕ njech ſchtyrnaty dźeń tohole měſaca na wjecžor bjezbraſchne
jehnjo zarěza. Z joho krewju pomazaj wudwjernje a proh ſwojoho domu, a
wſchitcy jězcźe pjecžene mjaſo, a k tomu njekiſany khlěb. Na pucż
hotowi, wobucźi a z kijom w rucy, dyrbicźe je jěſcź. W tej ſamej nocy
póſcźełu mojoho jandżela; tón zabije wſchitko prěnjorodźene
Egiptowcžanow; ale hdyž krej na waſchich domach widźu, póńdu nimo nich,
a wumožu was wſchitkich z Egiptowſkeje.“

Iſraelitowje cžinjachu, kaž bě jim Bóh porucžił. W połnocy pak zabi tón
Knjez pſchez ſwojoho jandźela wſchitko prěnjorodźene w Egiptowſkej, wot
prěnjoho ſyna Faraonowoho hacž do prěnjoho ſyna dźěłacźerjowoho, a
wſchitko prěnjorodźene wot ſkotu. Duž zběhny ſo wulke žałoſcźenjo po
wſchěm kraju; pſchetož njebě žana khěža, w kotrejž by morwy njeležał. A
Farao zawoła hiſchcźe w nocy Mójzeſa a Aarona k ſebi a praji:
„Wucźehńtaj z cyłym ſwojim ludom a joho ſtadłami!“ A Egiptowcženjo
wołachu: „Cźehńcźe khwatajcy z kraja, pſchetož hewak wſchitcy wumrjemy!“
Duž wucźahnychu Iſraelitowje z Egiptowſkeje, wokoło 600,000 mužow,
wyſche toho hiſchcźe žony a dźěcźi. Tež wzachu Józefowe koſcźe ſobu.

32. Pſchekhod pſchez cžeŕwjene morjo.

Bóh pokazowaſche Iſraelitam pucź, kotryž mějachu hicź, wodnjo we
mrócželowym a w nocy we wohenjowym ſtołpje. Tak pſchińdźechu k
cžeŕwjenomu morju. — Nětko pak kajeſche ſo Farao, zo bě Iſraelitow
wotpuſchcźił; toho dla cźěrjeſche za nimi z wójnſkimi wozami a z
jězdnikami. Hdyž Iſraelitowje nadobo Egiptowcžanow zady ſo, pſched ſobu
pak morjo wuhladachu, bojachu ſo jara. Ale Mójzes rjekny: „Njebojcźe ſo:
tón Knjez budźe za was wojowacź.“ Duž pozběhny ſo mrócželowy ſtołp, kiž
bě dotal pſched nimi <pb n="31"/>był, a ſtupi zady nich, a ſtejeſche
potom mjez nimi a Egiptowſkimi. Na ſtronje Egiptowſkich běſche cźěmny,
tak zo njemóžachu cyłu nóc k Iſraelitam pſchiſtupicź; Iſraelitam pak
rozſwětleſche wón nóc. Nětk wupſcheſtrje Mójzes ſwoju ruku na morjo; a
woda ſo rozdźěli, a ſtejeſche na woběmaj ſtronomaj kaž murja, a
Iſraelitowje pſcheńdźechu ze ſuchej nohu.

Na ranjo cźěrjachu Egiptowcženjo za nimi. Mójzes pak wupſcheſtrje, na
Božu porucžnoſcź, ſwoju ruku na morjo; tu wrócźi ſo woda z wobeju
ſtronow, a pſchikry wozy a jězdnikow Faraonowych, tak zo ani jedyn z
nich njewucźekny.

33. Pocpule, manna a woda w puſcźinje.

Iſraelitowje pak pſchińdżechu do puſcźiny, hdźež daloko a ſchěroko nicžo
jěſcź njebě. Toho dla morkotachu a prajachu: „Zo bychmy tola w
Egiptowſkej wumrjeli! Tam ſedźachmy pſchi mjaſowych horncach, a mějachmy
khlěba doſcź.“ Duž pſchikaza Bóh Mójzeſej: „Praj ludej: Na wjecžor
budźecźe mjaſo jěſcź, a na ranjo budźecźe z khlěbom naſycźeni; a
ſpóznajecźe, zo ſym ja, tón Knjez, waſch Bóh.“ A hlej! na wjecžor
pſchilecźa jara wjele pocpulow, kiž ſo lohcy łójicź dachu. Na ranjo pak
běſche puſcźina ze ſamymi małymi, běłymi zornjatkami, kaž z mrózom,
pſchikryta, a zadźiwani rjeknychu Iſraelitowje: „Man hu?“ t. r. ſchto
to? Mójzes wotmołwi: „To je tón khlěb, kotryž wam tón Knjez dawa; kóždy
nazběraj ſebi, kaž wjele trjeba.“ Woni cžinjachu to z radoſcźu, a te
zornjatka ſłodźachu kaž całty z mjedom. Z tymle khlěbom, kotromuž manna
rěkachu, žiwjeſche jich Bóh 40 lět, doniž njepſchińdźechu k pomjezam
Kanaanſkeje.

Bórzy potom brachowaſche ludej woda, a zaſy wón morkotaſche pſchecźiwo
Mójzeſej. Tón pak wołaſche ſo k tomu Knjezej a rjekny: „Schto mam
cžinicź z tutym ludom? Hiſchcźe khwilku, a budźe mje kamjenjowacź.“ Tón
Knjez jomu wotmołwi: „Wzmi ſwój kij, dźi na horu Horeb, a dyŕ do ſkały.“
Mójzes ſcžini tak. Nadobo žórleſche ſo woda, zo móžachu ſo wſchitcy
napicź.

<pb n="32"/>

34. Dźeſacź kaznjow. Slub Boži z Iſraelom.

W tſecźim měſacu po wucźehnjenju pſchińdźechu Iſraelitowje k horje
Sinai. Mójzes dźěſche na horu, a Bóh rycžeſche k njomu: „Pſchipowjedź
Iſraelitam: Wy ſcźe widźeli, ſchto ſym Egiptowcžanam cžinił, a kak ſym
was ſtaroſcźiwje zakitał. Jeli nětko mojomu hłoſej poſłuchacźe, a mój
ſlub dźeržicźe, budźecźe mój wuzwoleny lud.“ Mójzes pſchedpołoži jim
tele ſłowa, a wſchitkón lud wotmołwi hromadźe: „Wſchitko, ſchtož je tón
Knjez porucžił, budźemy cžinicź.“

A tón Knjez rycžeſche zaſy k Mójzeſej: „Pſchikazaj, zo ſo pſchihotuja a
poſwjecźa dźenſa a jutſe hacž k tſecźomu dnju.“

Na ranju tſecźoho dnja pocža ſo žałoſtnje hrimacź a błyſkacź. Jara
tołſta mrócžel pſchikrywaſche horu Sinai. Hora ſo kurjeſche,
płomjenjeſche a ržeſche. Tež běſche hłós truby ſłyſchecź bóle a bóle,
tak zo ſo lud we lěhwje jara bojeſche. A Mójzes wuwjedźe lud pod ſamu
horu, Bohu napſchecźo. Bóh pak rycžeſche:

♣I.♠ „Ja ſym tón Knjez, twój Bóh. Njedyrbiſch žanych cuzych bohow pódla
mje měcź; njedyrbiſch ſebi žane wurězane znamjo ſcžinicź, zo by ſo k
njomu modlił.

♣II.♠ Njedyrbiſch mjeno Boha, ſwojoho Knjeza, podarmo trjebacź.

♣III.♠ Spomń, zo by ſabat ſwjecźił.

♣IV.♠ Dyrbiſch nana a macź cžeſcźicź, zo by dołho žiwy był (a ſo tebi
derje ſchło) na zemi.

♣V.♠ Njedyrbiſch mordowacź.

♣VI.♠ Njedyrbiſch mandźelſtwo łamacź.

♣VII.♠ Njedyrbiſch kranycź.

♣VIII.♠ Njedyrbiſch falſchnoho ſwědcženja dawacź napſchecźo ſwojomu
bližſchomu.

♣IX.♠ Njedyrbiſch požadacź ſwojoho bližſchoho mandźelſkeje.

♣X.♠ Njedyrbiſch požadacź ſwojoho bližſchoho domu, role, wotrocžka,
dźowki, woła, wóſła, a nicžoho, ſchtož je joho.“

<pb n="33"/>

Tſchepotajo ſtejeſche lud deleka a praji pokornje: „Wſchitko, ſchtož je
tón Knjez rycžał, budźemy cžinicź.“ A Mójzes natwari wołtaŕ a
woprowaſche wopor. Potom wza wopornu krej, wokrepi z njej wſchitkón lud,
a rjekny: „To je krej ſluba, kotryž je Bóh z wami ſcžinił.“

35. Złote cźelo.

Mójzes woteńdźe zaſy na horu, a woſta tam ſchtyrcycźi dnow a ſchtyrcycźi
nocow we rozrycžowanju z Bohom. Potom da jomu Bóh dwě kamjeńtnej tafli,
na kotrymajž bě dźeſacź kaznjow napiſanych.

Mjez tym praji lud k Aaronej: „Njewěmy, ſchto je ſo Mójzeſej ſtało. Duž
ſcžiń nam bohow, kajkichž Egiptowcženjo maja.“ Zo by Iſraelitow wot jich
bjezbóžnoho zamyſła wotwobrocźił, wotmołwi Aaron: „Pſchinjeſcźe dha k
tomu złote nawuſchniki waſchich žonow a dźowkow.“ Pſchecźiwo joho
wocžakowanju pſchinjeſechu jomu tule pychu. Tu bojeſche ſo Aaron, jim ſo
ſpjecźicź. A nala z nawuſchnikow cźelo a natwari jomu wołtaŕ. Woni pak
cźelecźu woprowachu, jědźachu a pijachu, hrajachu a rejwachu po waſchnju
pohanow.

Hdyž pak Mójzes z hory pſchińdźe, a tule hroznoſcź widźeſche, rozhněwa
ſo jara, a cźiſny kamjeńtnej tafli wo zemju, zo ſo rozrazyſchtej. Potom
ſpali te cźelo a roztołka je do procha. Na to rjekny k Leviowym ſynam:
„Pſchekhodźcźe lěhwo a zabijcźe, kohož hiſchcźe pſchi pſchibójſtwje
nadeńdźecźe.“ Woni cžinjachu tak, a ſkóncowachu někotre tyſacy muži.

Nětk poda ſo Mójzes zaſy na horu, a proſcheſche wo hnadu za njeſwěrny
lud. Tón Knjez zwoli do joho próſtwy, a pſchikaza, zo by dwě nowej
kamjeńtnej tafli wurubał. Mójzes to ſcžini, a Bóh napiſa na njej dźeſacź
kaznjow. Hdyž nětk Mójzes z tymaj taflomaj z hory pſchińdźe, ſwěcźeſche
ſo joho woblicžo, a ſapaſche pruhi, tak zo ſo Iſraelitowje bojachu k
njomu pſchiſtupicź.

<pb n="34"/>

36. Pſchikazuje za Božu ſłužbu.

Bóh běſche Mójzeſej na horje, wyſche dźeſacź kaznjow, hiſchcźe wſchelake
druhe pſchikaznje za lud dał. Tak pſchikaznje wo Božej ſłužbje. A Mójzes
pſchiprawi wſchitko tak, kaž bě Bóh porucžił.

1) Stan ſluba. — Pſchede wſchěm natwari Mójzes ſwjaty ſtan, tſicycźi
łohcźi dołhi, dźeſacź łohcźi wyſoki a dźeſacź łohcźi ſchěroki, z deſkow
akacijowoho drjewa, kotryž ſo hodźeſche rozebracź. Deſki pocźahny ze
złotom, a pſchikry je z drohimi płachtami. Pyſchnje tkany zawěſchk
rozdźěleſche cyły ſtan do dweju dźělow, z kotrejuž mjeńſchi
najſwjecźiſche, wjetſchi pak ſwjate měſto rěkaſche. — Do
najſwjecźiſchoho ſtaji kaſchcź ſluba, t. r. jara kraſnje wudźěłanu
kſchinju z wěkom z najcžiſcźiſchoho złota, na kotrymž běſchtaj dwaj
cherubimaj. W kſchini ſamej ležeſchtej tej dwě kamjeńtnej tafli. — We
ſwjatnicy pak běchu tſi ſwjate wěcy: Blido za dwanacźe pſchedkładźenych
khlěbow, kotrež buchu z najbělſcheje njekiſaneje muki pjecžene; złoty
ſydomrucžny ſwěcžnik, kotrohož lampy ſo pſchez cyłu nóc ſwěcźachu;
ſkóncžnje kadźidłowy wołtaŕ, na kotrymž ſo najdróžſche kadźidło (wóruch)
kadźeſche. — Wokoło ſwjatoho ſtana ſcžini Mójzes wulki dwór, z dwěmaj
ſwjatymaj pſchiprawomaj; to běſchtaj wołtaŕ za palne wopory a myjna
mjedźeńca za měſchnikow.

2) Wopory běchu z dźěla krawne, k kotrymž ſo howjadła, wowcy, kozy a
hołbje bjerjechu; — z dźěla njekrawne, t. r. khlěby z njekiſaneje muki,
abo wino.

3) Swjedźenje běchu: 1. Paſſah abo jutrowny ſwjedźeń, na kotrymž mějachu
Iſraelitowje mjaſo jehnjecźa, kaž na ſydom dnach njekiſany khlěb jěſcź,
k dopomnjecźu na wucźehnjenjo z Egiptowſkeje. — 2. Swjatkowny ſwjedźeń,
ſydom njedźeli po jutrach, k dopomnjecźu kaznjedawanja na Sinai. Tehdom
dyrbjachu prěniny nowych žnjow woprowacź. — 3. Swjedźeń zelenych ſtanow,
k dopomnjecźu <pb n="35"/>na pſchebywanjo w puſcżinje, na kotrymž
dyrbjachu w khłódkownjach ze ſchtomowych hałzow bydlicź. — 4. Swjedźeń
wujednanja, zhromadny pokutny dźeń, na kotrymž wyſchſchi měſchnik
howjadło za ſwoje hrěchi, a kózła za hrěchi cyłoho luda zarěza a
woprowaſche. Potom zaſtupi z wopornej krewju a złotym kadnikom do
najſwjecżiſchoho, wobkadźi wěko ſlubnoho kaſchcźa a wokrjepi jón z
krewju, kaž tež zemju pſched nim.

4) Słužownicy pſchi Božej ſłužbje běchu: 1. Wyſchſchi měſchnik. Mójzes
ſam wuſwjecźi Aarona za tute zaſtojnſtwo, žałbowaſche joho a woblecže
joho wſchelake měſchniſke draſty. — 2. Měſchnicy (Aaronowi ſynowje),
kotſiž mějachu wſchědne wopory woprowacź. — 3. Levitowje
(pſchiſluſchnicy ſplaha Leviowoho), kotſiž mějachu wſchelake nižſche
ſłužby w ſtanje ſluba.

37. Njeſwěrni wobhonjerjo. Morkotacy lud. Bože khoſtanjo.

Cyłe lěto woſtachu Iſraelitowje pſchi horje Sinai. Potom cźehnjechu
dale, a Mójzes póſła dwanacźe muži, mjez nimi Joſuea a Kaleba, do
prědka, zo bychu ſlubjeny kraj wobhladali. Po ſchtyrcycźi dnach ſo
wrócźichu, z płodami tohole kraja; mějachu wulku kicź, kotruž dwaj mužej
na žerdżi njeſeſchtaj, granatowe jabłuka a figi. Woni prajachu: „W tym
kraju cźecže woprawdźe mloko a měd, ale wobydlerjo ſu hobrowje,
pſchecźiwo kotrymž ſmy my kaž ſkócžki.“ Tu płakaſche lud a morkotaſche
pſchecźiwo Mójzeſej a Aaronej a prajeſche: „Hdy bychmy tola w
Egiptowſkej wumrjeli, abo w tutej puſcźinje zahinyli!“ Podarmo
rycžeſchtaj Joſue a Kaleb: „Kraj je jara dobry, a joho wobydlerjow
móžemy z Božej pomocu lohcy pſchewinycź.“ Lud wołaſche cźim wótſiſcho:
„Wrócźmy ſo do Egiptowſkeje!“

Tu zjewi ſo Boža kraſnoſcź nad ſtanom ſluba, a tón Knjez rjekny k
Mójzeſej: „Kak dołho budźe mje tónle njewěriwy lud hiſchcźe hanicź? Chcu
jich zahubicź; z tebje pak <pb n="36"/>chcu wjeŕcha nad ſylniſchim ludom
ſcžinicź.“ A Mójzes proſcheſche za njón, a praji: „Wodaj tomule ludej po
twojej wulkej ſmilnoſcźi!“ Tón Knjez wotmołwi: „Po twojim ſłowje chcu
wodacź. Tola ſchtož je lud ſebi pſchał, ſtań ſo jomu: w puſcźinje dyrbja
wumrjecź, a žadyn, kiž je pſchez dwacycźi lět, njepſchińdźe do
ſlubjenoho kraja, khiba Joſue a Kaleb. Jich dźěcźi pak pſchiwjedu tam.
Schtyrcycźi lět budźa w puſcźinje wokoło cźahacź, lěto za kóždy dźeń,
kotryž ſu kraj wobhladowali.“ — A w tym wokamiknjenju buchu dźeſacźo
njeſwěrni wobhonjerjo z nahłej ſmjercżu poraženi.

38. Kore, Dathan a Abirou.

Po někotrym cžaſu zběhnychu ſo 250 levitowje, woſebje Kore, Dathan a
Abiron, pſchecźiwo Mójzeſej, a prajachu: „Doſcź je z wamaj! Cyła
zhromadźizna je ſwjata: cžoho dla pozběhujetaj ſo nad cyły lud?“

Nazajtra dźěſche Mójzes z Aaronom k jich ſtanam a rjekny k ludej:
„Wotſtuṗcźe wot ſtanow tychle bjezbóžnych, a njedótkajcźe ſo nicžoho,
ſchtož je jich, zo njebyſchcźe zaplecżeni byli do jich hrěchow. Wězcźe:
hdyž zemja ſwój hort wotewri, a jich póžrje, a woni žiwi do podzemje
zajědu, potom ſpóznajecźe, zo je naj tón Knjez póſłał.“ Tu rózdrje ſo
nadobo zemja pod nohami tychle tſjoch zběžkarjow, a póžrje jich ze
ſtanami a ze wſchitkim jich wobſedźenſtwom. A woheń wuńdźe wot toho
Knjeza, a ſpali 250 levitow.

39. Mójzeſowe dwělowanjo. Mjedźany had.

Junu pobrachowaſche Iſraelitam zaſy woda, a tón Knjez porucži Mójzeſej,
kaž hižo prjedy, zo by z kijom wo ſkału dyrił. Mójzes dwělowaſche
khwilku, a rjekny k ludej: „Budu drje moc wam ſpjecźiwym z tuteje ſkały
wodu wuwjeſcź?“ Potom dyri wo ſkału dwójcy z tym kijom. Hakle na druhi
raz wuńdźe woda. Tomu Knjezej pak njelubjeſche ſo, zo bě Mójzes
dwělował, a wón praji k Mójzeſej: „Dokelž mi njejſy doſpołnje wěrił,
njepowjedźeſch ty tónle lud do ſlubjenoho kraja!“

<pb n="37"/>

Bórzy morkotachu Iſraelitowje z nowa. Toho dla póſła tón Knjez na nich
jědojte hady, kotrychž kuſnjenjo kaž woheń paleſche. Hdyž nětko mnozy w
najžałoſtniſchich boloſcźach wumrjechu, pſchińdźe lud k Mójzeſej a
prajeſche: „Zhrěſchili ſmy pſchecźiwo tomu Knjezej a pſchecźiwo tebi;
proſch tola, zo by te hady wot nas wotewzał.“ Mójzes to cžinjeſche. Tón
Knjez pak jomu porucži: „Wudźěłaj mjedźanoho hada, a poſtaj joho k
znamjenju; ſchtóž je kuſnjeny, a na njoho pohlada, budźe žiwy!“ Mójzes
ſcžini tak, a wſchitcy, kiž buchu kuſnjeni, a na mjedźanoho hada
pohladachu, ſo wuſtrowichu.

40. Mójzeſowe poſleduje napominanja a joho ſmjercź.

Pſchibližichu ſo dny, hdyž dyrbjeſche ſo Mójzes ze ſwojim ludom
rozžohnowacź. Duž rjekny tón Knjez k njomu: „Połož na Joſuea ſwoju ruku
pſchede wſchěm ludom, zo by wot nětka jomu poſłuchał.“ Mójzes ſcžini
tak. Potom rycžeſche k ludej: „Hlejcźe, dyrbju wumrjecź, a njepſchińdu z
wami pſchez Jordan do rjanoho kraja, w kotrymž ſo zaſydlicźe. Duž
njezabudźcźe ženje ſwój ſlub. Lubujcźe toho Knjeza z cyłeje wutroby, z
cyłeje duſche, a ze wſcheje ſwojeje mocy. Dopomńcźe ſo na cyły pucź, na
kotrymž je was ſchtyrcycźi lět wodźił, was naſycźował a zakitał, kaž nan
ſwojoho ſyna. Wobkhowajcźe wſchitke joho ſłowa we ſwojej wutrobje, a
powjedajcźe je ſwojim dźěcźom. Hlejcźe, połožu pſched was dźenſa
žohnowanjo a poklecźo: žohnowanjo, jeli budźecźe kaznje toho Knjeza
dźeržecź; poklecźo, jeli njebudźecźe poſłuſchni hłoſej toho Knjeza.“

Hiſchcźe praji Mójzes ludej tele ſlubjenjo Bože: „Profetu, hako mje,
zbudźi wam tón Knjez; toho poſłuchajcźe.“ Potom požohnowa lud, a
woteńdźe na horu Nebo. Tu pokaza jomu tón Knjez wſchón kraj Kanaan a
rjekny: „To je kraj, kotryž ſym Abrahamej, Izakej a Jakubej ſlubił.“
Tónle pohlad napjelni Mójzeſa z wjeſelom. Wón <pb n="38"/>dźakowaſche ſo
tomu Knjezej, a wumrje cźiſche a zbóžnje, we ſto a dwacytym lěcźe
ſwojoho žiwjenja. A cyły iſraelſki lud płakaſche pſche njoho tſicycźi
dnow.

41. Pſchikhad Iſraelitow do ſlubjenoho kraja.

(1450 pſched Khryſtuſom.)

Po ſmjercźi Mójzeſowej rjekny Bóh k Joſueej: „Stań a cżehń pſchez
Jordan; ja budu z tobu.“ Tu zebra ſo lud, a měſchnicy njeſechu kaſchcź
ſluba pſched nim. Hdyž měſchnicy do Jordana ſtupichu, a nohi we wodźe
womacžachu, dha zaſtaji ſo woda, kotraž wot horjeka pſchikhadźeſche, a
ſtejeſche kaž hora; a woda, kotraž bě niže, wotběža do morja, tak zo
wſchitkón lud ze ſuchej nohu pſchez rěcžniſchcźo pſcheńdźe. Potom
rozpołožichu ſwoje lěhwo pſched měſtom Jericho, a ſwjecźachu tam jutry.

Jericho běſche wobtwjerdźene měſto, a derje zakitane. Tola tón Knjez
rjekny k Joſueej: „Wobkhodźcźe měſto junu za dźeń, a cžińcźe to ſchěſcź
dnow. A na ſedmym dnju njech du měſchnicy pſched kaſchcźom ſluba a
trubja z trubami, lud pak njech woła z wulkim hłoſom, a tak wobkhodźcźe
měſto ſydom krócź.“ Joſue cžinjeſche, kaž bě jomu tón Knjez pſchikazał.
A hlej! Hdyž truby zatrubichu, a wſchón lud wołaſche, zeſypnychu ſo
murje, a Iſraelitowje wobſadźichu měſto. Joſue pak doby wſchitkón kraj,
a rozdźěli jón z loſom do dwanacźe ſplahow, do kotrychž Iſraelitowje po
dwanacźe Jakubowych ſynach rozpadowachu.

42. Sudnicy.

Iſraelitowje běchu tomu Knjezej za rjany kraj, kotryž bě jim darił,
najwjetſchi dźak winojcźi. Ale woni dachu ſo wot ſuſodnych pohanow
zawjeſcż, a zapadnychu pomału do pſchibójſtwa. Duž poda jich Bóh do
rukow jich njepſchecźelow. Potom ſo zaſy wobrocźichu, a wołachu ſo
ponižnje k wěrnomu Bohu. Tón pak zbudźi pobožnych mužow mjez nimi,
ſudnikow mjenowanych, kotſiž jich wumožichu. Hdyž pak <pb n="39"/>tajki
ſudnik wumrje, wrócźichu ſo Iſraelitowje zaſy k pſchibójſtwu. Takle
khabłaſche njeſwěrny lud wokoło 400 lět.

Cźile dwanacźo ſudnicy abo wuſwobodźerjo, kotrychž Bóh tehdom póſła,
rěkaja: Othoniel, Aod, Samgar, Barak, Gedeon, Thola, Jair, Jefte,
Abeſan, Ahialon, Abdon, Samſon, Heli a Samuel.

Jedyn najſpodźiwniſchich mjez tymile mužemi bě Samſon. Wón bě tak ſylny,
zo ze ſamſnej ruku dźiwjoho lawa do kruchow rózdrje. Druhi krócź zabi z
wóſlacym cželeſnom 1000 njepſchecźelow. Pozdźiſcho zajachu joho
Filiſtiſcy, hdyž wón ſpaſche, a zwjazachu joho ze ſydom powjazami; hdyž
pak wón wotcucźi, roztorže powjazy kaž cźeńke nicźe. Na poſledku zajachu
joho Filiſtiſcy zaſy, wukałachu jomu wocži a zwjazachu joho mjez dwaj
ſtołpaj jeneje khěže, w kotrejž běchu 3000 woſebnych Filiſtiſkich na
hoſcźinje. Duž zapſchija ſlepy wojowaŕ, na Bože pohnucźo, wobaj ſtołpaj,
a zatſchaſny jej, na cžož cyła khěža rozpadny, a joho ſamoho, ale tež
wſchě 3000 njepſchecźelow, pohrjeba. Tak bě Samſon hiſchcźe w ſmjercźi
za ſwój lud wojował.

Hiſchcźe ſławniſchi běſche pobožny a ponižny wojowaŕ Gedeon, kiž
pſchecźiwo Madianitam wojowaſche. Ze 300 Iſraelitami wotehna wón 135,000
njepſchecźelow, a zanicži wójſko, tak zo jenož 15,000 do jich kraja ſo
wrócźi.

43. Pobožna Ruth.

W cžaſu ſudnikow wotcźahny muž z Bethlehema ze ſwojej žonu a ſwojimaj
ſynomaj do moabſkoho kraja. Wón rěkaſche Elimelech, a joho žona Noemi.
Synaj wzaſchtaj ſebi moabſkej žonje. Po někotrym cžaſu zemrjechu
Elimelech a joho ſynaj, a Noemi poda ſo na pucź, zo by ſo do Bethlehema
wrócźiła. Jeje pſchichodnej dźowcy, Orfa a Ruth, ju pſchewodźeſchtej.

Hdyž běſchtaj hižo daloko ſobu ſchłoj, praji Noemi k nimaj: „Wrócźtej ſo
do ſwojoho kraja; tón Knjez wamaj zapłacź, ſchtož ſtej nade mnu a
mojimaj ſynomaj cžiniłoj!“ <pb n="40"/>Tu wonej wótſe zapłakaſchtej a
rjeknyſchtej: „Póńdźemoj z tobu k twojomu ludej!“ — Skóncžnje
rozžohnowaſche ſo Orfa z Noemi a wrócźi ſo. Ruth pak rjekny k ſwojej
pſchichodnej macźeri: „Woſtanu pſchi tebi; twój lud je mój lud, a twój
Bóh je mój Bóh, a hdźež budźeſch ty pohrjebana, chcu tež ja wumrjecź.“
Tak pſchińdźeſchtej do Bethlehema.

Běſche runje cžas jecžnych žnjow, a Ruth dźěſche, a zběraſche kłoſy, kiž
za žnjeńcami ležo woſtachu. Po Božim wjedźenju ſo ſta, zo Ruth kłoſy
zběraſche na polu, kotrež bohatomu Boozej, z Elimelechowoho
pſchecźelſtwa, ſłuſcheſche. Tón ſamy dźeń pſchińdźe Booz k ſwojim
žnjeńcam. Hdyž pilnu Ruth wuhlada a zhoni, kajku ſwěru je ſwojej
pſchichodnej macźeri wopokazała, rjekny wón pſchecźelnje k njej:
„Słyſch, moja dźowka! Dźerž ſo k mojim holcam, a hdźež wone žnjeja,
khodź za nimi. A zechce-li ſo cźi picź, dźi jenož a napij ſo ze ſudobja,
z kotrohož moji ludźo pija; a hdyž je cžas k jědźi, pſchińdź ſem, a
pojěz z nami.“ Swojim wotrocžkam pak porucži Booz: „Mjetajcźe wot
waſchich ſnopow ze zamyſłom tu a tam něſchto kłoſow, a woſtajcźe je
ležo, zo by ſebi je zezběracź mohła.“

Po někotrym cžaſu praji Booz Rucźe: „Dźowka, cyłe měſto wě, zo ſy
póccźiwa žónſka.“ A wza ſebi ju za mandźelſku. Tón Knjez požohnowa jeju
mandźelſtwo, a dari jimaj ſyna, kiž Obed rěkaſche. Tutón bě nan Iſaia,
nana Davidowoho, z kotrohož ſplaha Jězus Khryſtus wuńdźe.

44. Samuel. Heliowaj złaj ſynaj.

W cžaſu wyſchſchoho měſchnika a ſudnika Helia běſchtaj pobožnaj
mandźelſkaj, Elkana a Hana. Hana njemějeſche žanych dźěcźi, a běſche
toho dla jara zrudna. Duž dźěſche junu k ſtanej toho Knjeza, kiž tehdom
we Silo ſtejeſche, modleſche ſo, płakaſche a praji: „Knježe wójſkow,
jeli mi ſyna daſch, poſwjecźu joho twojej ſłužbje.“ Bóh wuſłyſcha jeje
próſtwu a dari jej ſyna, a wona rěkaſche jomu Samuel. Hdyž běſche wón
tſi lěta ſtary, pſchiwjedźe joho k Heliej do <pb n="41"/>Silo. A Samuel
ſłužeſche tomu Knjezej w ſwjatym ſtanje, roſcźeſche a běſche ſpodobny
Bohu a cžłowjekam.

Heli mějeſche jara złeju ſynow, kiž Ofni a Finees rěkaſchtaj. Hdyž ludźo
do Silo pſchińdźechu, zo bychu tomu Knjezej woprowali, bjerjeſchtaj jim
cžaſto woporne mjaſo z mocu, a cžinjeſchtaj hiſchcźe druhe hroznoſcźe w
ſwjatnicy. Heli drje jimaj z miłymi ſłowami porokowaſche, ale
njekhoſtaſche jej, kaž zaſłužiſchtaj.

Nětko ſta ſo w jenej nocy, zo Heli w dworje ſwjatoho ſtana ſpaſche, a
Samuel blizko njoho. Duž zawoła tón Knjez: „Samuelo, Samuelo!“ A tón
měnjeſche, zo je joho Heli wołał, ſtany hnydom, běžeſche k Heliej a
rjekny: „Hlej, tu ſym.“ Heli pak praji: „Njejſym cźe wołał, dźi a lehń
ſo.“ Samuel woteńdźe a ſpaſche. A tón Knjez zawoła druhi krócź. Samuel
zaſy ſtany, dźěſche k Heliej a rjekny: „Hlej, tu ſym; pſchetož ſy mje
wołał.“ Tón pak wotmołwi: „Njejſym cźe wołał, mój ſyno; dźi a lehń ſo.“
Runje tak ſta ſo tſecźi krócź. Duž pytny Heli, zo je tón Knjez hólca
wołał, a rjekny: „Dźi, a jeli hiſchcźe jedyn krócź wołacź ſłyſchiſch,
praj: Rycž, Knježe! twój ſłužownik ſłyſchi.“ A hdyž Samuel zaſy ſpaſche,
zawoła tón Knjez: „Samuelo, Samuelo!“ Samuel pak wotmołwi: „Rycž,
Knježe! twój ſłužownik ſłyſchi.“ Duž praji tón Knjez k Samuelej: „Tón
dźeń njeje daloki, na kotrymž budu Helia a joho ſynow khoſtacź. Wón
wjedźeſche hroznoſcźe ſwojeju ſynow, a njeje tola jej khoſtał.“ Nazajtra
rjekny Heli k Samuelej: „Schto je tón Knjez k tebi rycžał? Proſchu cże,
njepotaj mi nicžo.“ Duž prajeſche jomu Samuel wſchitko. Heli pak
wotmołwi z ponižnym poddacźom: „Wón je tón Knjez; wón cžiń, ſchtož je
dobre pſched joho wocžomaj.“

Po někotrym cžaſu pocža ſo wójna mjez Filiſtiſkimi a Iſraelitami.
Tſicycźi tyſac Iſraelitow bu morjenych, mjez nimi tež Heliowaj ſynaj, a
kaſchcź ſluba bu wot njepſchecźelow wzaty. Hdyž Heli tute zrudne
powjeſtwo wuſłyſcha, padźe znak ze ſtoła, złama ſebi ſchiju, a wumrje.

<pb n="42"/>

Filiſtiſcy chcychu kaſchcź ſluba pſchi ſebi wobkhowacź. Ale tón Knjez
póſła na nich wſchelake cžwěle. Jich pola buchu wot njerodźe zapuſcźene,
a wjele ludźi w měſtach a na wſach ſkhori a zemrje. Toho ſo Filiſtiſcy
jara ſtróžichu a prajachu: „Kaſchcź iſraelſkoho Boha njech pola nas
njewoſtanje; pſchetož pſchinjeſe wjele njezboža na nas.“ A woni póſłachu
kaſchcź ſluba zaſy do kraja Iſraelitow.

Mjez tym bu po Heliowej ſmjercźi Samuel ſudnik. Wón powoła Iſraelitow,
porokowaſche jim jich hrěchi a rjekny: „Jeli z cyłej wutrobu k tomu
Knjezej ſo wobrocźicźe, wumoži was z ruki Filiſtiſkich.“ Duž poſcźachu
ſo a wuznawachu: „My ſmy zhrěſchili pſchecźiwo tomu Knjezej.“ A tón
Knjez da jim dobycźo, tak zo mějachu wjele lět pokoj pſched ſwojimi
njepſchecźelemi.

45. Prěni kral: Saul.

Samuel zeſtari, a joho ſynaj njekhodźeſchtaj po joho pucźach. Duž rjekny
lud k njomu: „Poſtaj krala nad nami, kajkohož wſchitke ludy maja.“ To
njeſpodobaſche ſo Samuelej, dokelž chcyſche, zo by Bóh ſam jich kral
woſtał. Tola na Božu porucžnoſcź žałbowaſche jim Saula za krala, jara
rjanoho a khrobłoho muža z Benjaminowoho ſplaha, kotryž wot ramjenjow
wſchitkón lud pſchewyſchowaſche. Samuel ſtaji joho pſched lud a wſchitcy
wołachu: „Kral budź žiwy!“

Tón Knjez běſche ze Saulom, a da jomu dobycźo nad wſchitkimi
njepſchecźelemi Iſraela. Junu pak rjekny Samuel k Saulej: „Tak praji
Knjez njebjeſkich wójſkow: Cźehń pſchecźiwo Amalekitam a wutuṗ jich, ale
njewzmi ſebi nicžo z jich wěcow.“ Saul zhromadźi lud, pſchez 200,000
wojowarjow, a zbi Amalekitow. W ſwojej hordoſcźi natwari ſebi nětk
dobycźeŕſke wrota a zdźerža ſebi najrjeńſche ſtadła Amalekitow. Hdyž
Samuel jomu napſchecźiwo pſchińdźe, a jomu toho dla porokowaſche,
prajeſche Saul tule wurycž: „Pſchelutowach najlěpſche wowcy a howjadła,
zo bych je tomu Knjezej woprował.“ Ale Samuel jomu wotmołwi:
„Poſłuſchnoſcź je <pb n="43"/>lěpſcha dyžli wopor! Kaž ſy ſłowo toho
Knjeza zacźiſnył, je wón tež tebje zacźiſnył.“

46. David, wowcžeŕ.

Jenoho dnja rjekny tón Knjez k Samuelej: „Dźi do Bethlehema k Iſaiej;
pſchetož jenoho z joho ſynow ſym ſebi za krala wuzwolił, na Saulowe
měſto.“ Samuel dźěſche. Tam pſchińdźe najprjedy Iſaiowy najſtarſchi ſyn
k njomu nuts, rjany a wulki muž. Ale tón Knjez rjekny k Samuelej:
„Njehladaj na rjanoſcź a wulkoſcź poſtawy; njejſym joho wuzwolił,
pſchetož njeſudźu po zwonkownym cžłowjeka.“ Potom pſchiwjedźe Iſai
ſwojich ſchěſcź druhich ſynow po rjadu pſched Samuela; ale Samuel
rjekny: „Žanoho z tutych njeje tón Knjez wuzwolił. Su to wſchitcy?“ A
Iſai wotmołwi: „Najmjeńſchi, David, je hiſchcźe zbytkny, a paſe wowcy.“
Duž póſła Samuel po njoho. Hdyž nětk David pſchińdźe, praji tón Knjez:
„Stań, a žałbuj joho; pſchetož tón je to.“ Duž wza Samuel róžk z
wolijom, a žałbowaſche joho w ſrjedźiznje joho bratrow, a duch Boži
zeſtupi na Davida.

Wot Saula pak wotſtupi duch Boži, a zły duch joho zwobknježi, kotryž
joho cžaſto tyſcheſche. Duž prajachu joho ſłužownicy: „Póſcźel po
najmłódſchoho Iſaiowoho ſyna do Bethlehema, zo by pſched tobu na harfu
hrał, a tebi tak lóžo było.“ Tak pſchińdźe David k Saulej. Tón mějeſche
joho bórzy jara lubo a wuzwoli joho za ſwojoho brónjenoſcherja; pſchetož
wón njewjedźeſche, zo je David za krala žałbowany na joho měſcźe.
Hdyžkuli nětk zły duch na Saula pſchińdźe, hrajeſche David na harfu, a
Saulej bu lóžo.

47. David a hobr Goliath.

W tymle cžaſu zhromadźichu Filiſtiſcy zaſy ſwoje wójſka k wójnje. Woni
ſtejachu na horje, a jim napſchecźiwo, na druhej horje, Iſraelitowje. Tu
wuſtupi hobr z lěhwa Filiſtiſkich, Goliath z mjenom. Tón bě pſchez
ſchěſcź łohcźow wyſoki, mějeſche mjedźany kłobuk na hłowje, a běſche w
železnym <pb n="44"/>ſchupiznatym kabacźe, kotryž wjacy dyžli centnaŕ
wažeſche. Toporo joho lebije bě kaž tkalcže nawójno. Tutón hobr ſtupi
pſched iſraelſke wójſko a wołaſche: „Wubjeŕcźe mjez ſobu muža, kiž by zo
mnu ſam a ſam wojował. Zabije-li mje, budźemy my waſchi wotrocžcy;
zabiju-li pak ja joho, budźecźe wy nam ſłužicź.“ Takle wuſtupowaſche
Filiſtiſki rano a wjecžor na ſchtyrcycźi dnach, a Saul a wſchitcy
Iſraelitowje ſo bojachu.

Tehdom pſchińdźe David k Saulej a rjekny: „Ja, twój ſłužownik, póńdu a
budu pſchecźiwo Filiſtiſkomu wojowacź.“ A Saul wotmołwi: „Ty ſy jara
młody; tónle pak je wojowaŕ wot młodoſcźe.“ David pak rjekny: „Paſech
ſtadła ſwojoho nana. A hdyž law abo mjedźwjedź pſchińdźe a wowcu ze
ſtadła bjerjeſche, běžach za nim a wutoržech wurubk z joho khlamy; a
hdyž ſo tajke zwěrjo pſchecźiwo mi zběhny, pſchimnych je za cželeſno, a
zadajich je. Tak dha póńdu, zo bych hanjenjo luda wotewzał. Tón Knjez,
kotryž je mje lawam a mjedźwjedźam wutorhnył, wumoži mje tež z ruki
tohole Filiſtiſkoho.“ Saul pak wotmołwi: Dźi, tón Knjez budź z tobu!“

Potom zhotowa Saul Davida ſwoju železnu draſtu; tón pak njemóžeſche w
tajkim kłobucy a kabacźe khodźicź, dokelž tomu pſchiwuknył njebě. Toho
dla wotpołoži to wſchitko, wza ſwój kij, wubra ſebi pjecż hładkich
kamuſchkow z rěki, tykny je do ſwojeje toboły, wza funkawu do ruki a
dźěſche Filiſtiſkomu napſchecźiwo. Hdyž tutón joho wuhlada, rjekny z
horda: „Sym dha ja pos, zo z kijom ke mni dźeſch? Pój ſem, chcu twoje
mjaſo ptakam pod njebjom a zwěrjatam na zemi dacź.“ David pak wotmołwi:
„Ty dźeſch ke mni z mjecžom, lebiju a ſchkitom; ja pak du k tebi w
mjenje Knjeza njebjeſkich wójſkow.“

Hdyž nětko Filiſtiſki ſo pſchibližowaſche, wucźeže David rucže kamuſchk
z toboły, a cźiſny jón z funkawu tak wótrje do cžoła Filiſtiſkoho, zo
tón na ſwoje woblicžo k zemi padźe. David pak ſtupi na njoho, wucźeže
jomu mjecž z nóžnow a wotrubny jomu hłowu. A hdyž Filiſtiſcy to
widźachu, zo <pb n="45"/>bě jich najſylniſchi morwy, cźěkachu woni;
Iſraelitowje pak cźěrjachu za nimi, zabichu jich wjele a wurubichu jich
lěhwo.

48. David wot Jonathaſa lubowany a wot Saula hidźeny.

Po tymle dobycźu pſchińdźechu žony ze wſchěch měſtow a ſpěwachu: „Saul
je tyſac zbił, David pak dźeſacź tyſac.“ A Saul ſo rozhněwa na Davida, a
na druhi dźeń, hako tutón pſched nim na harfu hrajeſche, cźiſny lebiju
za nim. Ale David ſo wuwiny. Po někotrym cžaſu ſlubi jomu Saul ſwoju
dźowku Michol za mandźelſku, jeli ſto Filiſtiſkich zabije. Z tym
myſleſche Davida do rukow Filiſtiſkich podacź. Tola David zabi dwě ſcźě
Filiſtiſkich, a cyły lud joho lubowaſche. Saul pak hidźeſche joho cźim
bóle a porucži Jonathaſej a ſwojim ſłužownikam, zo bychu joho morili.

Ale Jonathas, Saulowy ſyn, lubowaſche Davida, kaž ſwoju duſchu, a běſche
z nim ſwjatocžnje pſchecźelſki ſlub ſcžinił. Toho dla da jomu powjeſcź
wo nanowym zazłobjenju. K ſwojomu nanej pak rjekny Jonathas:
„Njepſchehrěſch ſo, kralo, na Davidźe! Wón je ſwoje žiwjenjo dobrowólnje
wuſadźił a Filiſtiſkich zbił. Pſche cžo dha by hrěſchicź chcył
pſchecźiwo njewinowatej krewi?“ Duž změrowa ſo Saul a pſchiſahaſche:
„Kaž wěrnje tón Knjez žiwy je, wón njebudźe morjeny!“ A David bě zaſy
pola Saula, kaž prjedy.

Hdyž pak běſche David tſecźi krócź Filiſtiſkich zbił, cźiſny Saul zaſy
ſwoju lebiju za nim. A David ſo wuwiny a cźekny. Hdyž nětko Jonathas za
Davida proſcheſche, rozhněwa ſo Saul a rjekny: „Wěm, zo Iſaiowoho ſyna
lubujeſch k ſwojej ſamſnej ſchkodźe; pſchetož kaž dołho wón žiwy budźe,
njedoſtanjeſch ty kraleſtwo. Póſcźel hnydom po njoho; pſchetož wón dyrbi
wumrjecź.“ Jonathas wotmołwi: „Cžoho dla dyrbi wumrjecź? Schto dha je
ſcžinił?“ Tu pſchimny Saul ſwoju lebiju, zo by ſam Jonathaſa pſchekłoł.
Tutón pak cźekny k Davidej, a radźeſche jomu, zo njeby wjacy pſched
Saula pſchiſchoł. Potom ſo wokoſcheſchtaj, a pła<pb n="46"/>kaſchtaj, a
Jonathas praji: „Dźi wo měrje! Schtož ſmoj ſebi pſchiſahałoj w Knjezowym
mjenje, pſchi tym njech woſtanje!“

49. Davidowa wulkomyſluoſcź pſchecźiwo Saulej. Saulowa ſmjercź.

David cźěkaſche nětko pſched Saulom a běſche ſtajnje ze ſmjercźu
wobhroženy. Tola ſtajeſche ſwoju dowěru na toho Knjeza, a tón wumoži
joho ze wſchitkich njepſchecźelſkich lecženjow.

Junu cźehnjeſche Saul za nim z 3000 wojowarjow do horow. Tam běſche
próznjeńca, a Saul zańdźe nuts, zo by ſpał. David pak a joho mužowje
ležachu ſkhowani w znutskownym próznjeńcy. A woni rjeknychu k Davidej:
„Hlej, to je dźeń wjecźenja; cžiń twojomu njepſchecźelej, kaž ſo tebi
ſpodoba.“ David pak praji: „Bóh njedaj, zo bych ſwoju ruku na njoho
złožił; pſchetož wón je žałbowany toho Knjeza.“ A wón ſpokoji ſo z tym,
zo ſpjacomu Saulej kromu joho płaſchcźa pſchirězny.

Druhi krócź cźehnjeſche Saul za nim do puſcźiny, a rozpołoži ſwoje lěhwo
na hórcy Hachila. Hdyž nětk Saul a Abner, joho nawjedowaŕ, a wſchitcy
Saulowi wojowarjo w lěhwje ſpachu, pſchiwacži ſo David ze ſwojim
towaŕſchom Abiſaiom. A Abiſai rjekny k Davidej: „Dźenſa je Bóh twojoho
njepſchecźela do twojeje ruki podał; duž chcu joho z jenym kłócźom k
zemi pſchikłócź, zo žane druhe trěbne njebudźe.“ David pak praji: „Kaž
wěrnje je tón Knjez žiwy, njepſcheſtru ſwoju ruku za nim, doniž tón
Knjez joho njezbije, a joho cžas pſchińdźe, zo wumrje, abo do wójny
pocźehnje a zahinje! Wzmi lebiju, kiž je pſchi joho hłowje, a wódny
bjechaŕ, potom pójmoj.“

To ſo ſta a nichtó jeju njepytny. Hdyž pak bě David daloko doſcź wot
Saula, wołaſche na Abnera a prajeſche: „Cžoho dla njejſy krala, ſwojoho
knjeza, wobſtražował? Pohladaj, hdźe je joho lebija a wódny bjechaŕ.“
Duž wotcucźi Saul a rjekny: „Njeje to twój hłós, mój ſyno Davidźe?“ <pb
n="47"/>David motmołwi: „Haj, mój knježe a kralo! Cžoho dla dha
pſcheſcźěhaſch ſwojoho wotrocžka?“ Tu ſpózna Saul ſwoju njeprawdu a
praji: „Sym zhrěſchił, wrócź ſo, mój ſyno Davidźe. Nochcu tebi wot nětka
žaneje kſchiwdy cžinicź. Žohnowany budź, mój ſyno Davidźe!“ Tola David
dźěſche ſwój pucź, a Saul wrócźi ſo na ſwoje měſto.

Krótko po tutym bu Saul w bitwje pſchecźiwo Filiſtiſkim cźežcy ranjeny,
a we zadwělowanju cźiſny ſo do ſwojoho ſamſnoho mjecža. Tak běſche nětk
David wot ſwojoho najhórſchoho njepſchecźela wuſwobodźeny. Ale we ſwojej
wulkomyſlnoſcźi ſpominaſche wón, hdyž jomu Saulowu ſmjercź zjewichu,
jenož na joho dobre ſamownoſcźe. Woſebje wulka bě joho tyſchnoſcź pſche
ſmjercź nadobnoho Jonathaſa, a płakajo praji wón: „Mój bratſe Jonathaſo,
— ach! kaž macź ſwojoho jenicžkoho ſyna lubuje, tak ſym tebje lubował!“

Schtwórty wobcžas.

Wulkoſcź iſraelſkoho luda, abo wot Davida hacž do dźělenja kraleſtwa pod
Roboamom.

(1055—975 pſched Khryſtuſom.)

50. David, wulki a pobožny kral.

Po Saulowej ſmjercźi wuzwoli lud Davida za krala. Wón załoži ſwoje ſydło
w Jeruzalemje, na horje Sion, a joho mjeno bu ſławne po cyłym ſwěcźe.
Wón mějeſche 12 wójſkow po 24,000 muži; nad kóždym wójſkom bě nawjedowaŕ
poſtajeny, a nad wſchitkimi Joab, najwyſchſchi nawjedowaŕ. Tak podcźiſny
ſebi wſchitkich njepſchecźelow, a zbi Filiſtiſkich, Moabitow, Syriſkich,
Edomitow a Ammonitow. Złote brónje a njeſměrne wurubki buchu do
Jeruzalema <pb n="48"/>pſchinjeſene, a kraleſtwo Iſraela doſahaſche wot
Egiptowſkeje hacž k rěcy Eufrat.

Hiſchcźe ſławniſche bu Davidowe kralowanjo pſchez ſtaroſcź, z kotrejž
zbožo ſwojich poddanow ſpěchowaſche. Wón cžinjeſche wſchitkim po prawje
a prawdźe, wuzwoli ſebi mudrych mužow za radźicźerjow a ſudnikow luda, a
ſtaji ſwěrnych zaſtojnikow nad kralowſke pokłady a kubła. Wſchitko
běſche derje zrjadowane a mócne, kaž w zwonkownym, tak w znutskownym.

Najhorliwiſcho pak ſtaraſche ſo David wo Božu cžeſcź. Za kaſchcź ſluba
daſche na horje Sion drohotny ſtan natwaricź, a potom bu tam kaſchcź
ſluba ſwjatocžnje donjeſeny. Nimo njeſměrneje mnohoſcźe luda
pſchińdźechu k ſwjedźeńſkomu cźahej iſraelſcy wjeŕchojo w purpurowych
draſtach, měſchnicy w ſwjedźeńſkej pyſche, a 3000 wobronjenych. Cźi,
kotſiž pſched kaſchcźom a za kaſchcżom dźěchu, piſkachu na harfy a
cytary, na truby a trompjety, klincžadła a cymbale. Pſched měſchnikami
krocžeſche David ſam, na harfu hrajo. Hdyžkuli levitowje, kiž kaſchcź
ſluba njeſechu, ſchěſcź krocželow ſcžinichu, woprowaſche David woła a
borana.

Tež rozdźěli wón měſchnikow do 24 rjadownjow, kotrež po rjadu ſwjatu
ſłužbu wukonjachu. Z levitow wuzwoli 4000 ſpěwarjow, kotſiž dyrbjachu
toho runja po rjadu k Božej khwalbje ſwjate ſpěwy ſpěwacź a na wſchelake
hrajadła hracź.

51. Abſalomowe ſpjecźeujo a khoſtaujo.

Junu padźe David do jara cźežkeju hrěchow: wón zawjedźe Uriaſowu žonu k
mandźelſtwołamaŕſtwu; Uriaſa pak daſche we wójnje zahinycź. Duž póſła
tón Knjez profetu Nathana k njomu, kotryž jomu joho złóſcź porokowaſche.
Želnoſcźiwje wuzna David: „Sym zhrěſchił pſchecźiwo tomu Knjezej.“ Na to
doſta drje wodacźo; tola póſła tón Knjez wſchelake cžaſne khoſtanja na
njoho. David znjeſe je wſchitke z podatoſcźu a cžinjeſche krutu pokutu
cžas žiwjenja.

<pb n="49"/>

Joho ſamſny ſyn, rjany, ale bjezbóžny Abſalom, ſpjecźi ſo pſchecźiwo
njomu. Z liſchcženjom wjedźeſche wutroby mužſkich k ſebi nakhilicź. Tak
pſchihotowaſche ſo ſylny zběžk, a zaſlepjeny lud ze wſchěch ſtronow
hromadźeſche ſo wokoło Abſaloma. Hako bu to Davidej zjewjene, wopuſchcźi
wón ze ſwojimi ſwěrnymi Jeruzalem, dźěſche pſchez rěcžku Cedron, a
ſtupaſche boſy, z pſchikrytej hłowu a płakajo, na wolijowu horu. A hdyž
wottam dale cźěkaſche, zetka joho muž ze Sauloweje ſwójby, z mjenom
Semei. Tón mjetaſche z kamjenjemi za nim, zakliwaſche joho a wołaſche:
„Dźi won z kraja, dźi won, ty krawniko, ty bjezbóžny mužo!“ Abiſai,
Davidowy towaŕſch, chcyſche hicź a joho ſkóncowacź. Ale kral wotmołwi
cźiſche a měrnje: „Njech zakliwa; ſnadź pohladnje tón Knjez na moje
hubjenſtwo, a wotpłacźi mi z dobrym za tute zaklecźo.“

Hdyž pak Abſalom za ſwojim nanom tež pſchez Jordan khwataſche,
rjadowaſche David ſwoje wójſko k bitwje. Tón Knjez běſche z nim, a
Abſalomowe wójſko bu zbite. Wón ſam cźekny na ſwojim mulu. Hdyž pak mul
pod wulkim hałozatym dubom pſcheběža, woſta Abſalom za ſwoje dołhe włoſy
wiſajo, a mul pod nim wotběža. Hako Joab to zhoni, pſchikhwata k tomu
dubej, a zakłó tſi lebije, jenu po druhej, do Abſalomoweje njedźakowneje
wutroby. Potom cźiſnychu joho cźěło do hłubokeje jamy a nakładźechu na
nju wulku hromadu kamjeni.

Hako David powjeſcź wo ſmjercźi ſwojoho ſyna doſta, zrudźi ſo jara,
płakaſche a wołaſche: „Mój ſyno Abſalomje, Abſalomje, mój ſyno! O zo by
Bóh dał, zo bych ja za tebje wumrjeł był, Abſalomje, mój ſyno,
Abſalomje, mój ſyno!“ Potom wrócźi ſo do Jeruzalema, a wſchitkón lud
dźěſche jomu napſchecźo a wjedźeſche joho w dobycźeŕſkim cźahu do měſta.

<pb n="50"/>

52. Davidowe poſlednje duy.

(1014 pſched Khryſtuſom.)

Hdyž bě David wot ſwojoho tſicytoho hacž do ſydomdźeſatoho lěta we
iſraelſkim ludźe knježił, a cžas joho ſmjercźe ſo pſchibliži, powoła
wſchitkich wjeŕchow a nahladniſchich z luda k ſebi a prajeſche:
„Wotmyſlich ſebi, tomu Knjezej dom natwaricź; a ſym złoto a ſlěbro,
mjedź, železo, drjewo a wſchelake drohe kamjenje pſchihotował k tomule
ſkutkej. Tola Bóh mi rjekny: Ty njebudźeſch mi dom twaricź, dokelž ſy we
wjele wójnach krej pſcheliwał, ale Salomo, twój ſyn. A tón ſkutk je
wulki, pſchetož njebudźe za cžłowjeka bydło pſchihotowane, ale za Boha.
Duž woprujcźe ſwoje dary tomu Knjezej, k twarjenju joho ſwjatoho domu.“
Tu woprowachu wjeŕchowje a wſchitkón lud z wjeſołej wutrobu k twarjenju
Božoho domu.

A David rjekny k Salomonej: „Duž dha twaŕ ſwjaty dom, a tón Knjez budźe
z tobu. Słuž jomu z podwolnoſcźu. Pytaſch-li joho, namakaſch joho;
jelizo pak joho wopuſchcźiſch, zacźiſnje tež tebje.“

Tak zemrje David a bu pohrjebany na horje Sion, a Salomon, joho ſyn, bu
kral na joho měſcźe.

53. Salomonowa mudroſcź.

Salomon lubowaſche toho Knjeza a khodźeſche po porucžnoſcźach ſwojoho
nana. Tu zjewi ſo jomu junu tón Knjez a rjekny: „Žadaj, ſchtožkuli
chceſch, zo bych cźi dał.“ Salomon wotmołwi: „Ty ſy mje krala ſcžinił, a
ja ſym hiſchcźe ſłaby a njenazhonjeny młodźenc. Duž daj mi nětko mudru
wutrobu, zo bych twój lud prawje ſudźił.“ Tale próſtwa ſpodobaſche ſo
tomu Knjezej a wón prajeſche: „Dokelž ſy tajke žadał a njejſy proſył wo
bohatſtwo, ani wo dołhe žiwjenjo, ſym po twojim ſłowje ſcžinił a tebi
mudru wutrobu dał, tak zo žadyn twojoho runjecźa był njeje a njebudźe.
Ale tež to, wo cžož mje njejſy proſył, ſym tebi dał: bohatſtwo, cžeſcź a
dołhe žiwjenjo.“

<pb n="51"/>

A tón Knjez da jomu wěrnu wědomnoſcź we wſchitkim, ſchtož je na zemi.
Wón zrozymi zrjadowanjo ſwěta a móc žiwjelow, běh lěta a ſtacźo hwězdow,
zmyſła zwěrjatow a myſle cžłowjekow, wſchelakoſcż roſtlinow a móc
korjenjow, a cyła zemja ležeſche wotkryta pſched joho duchom. Toho dla
pſchikhadźachu mudri a wjeŕchowje ze wſchěch ludow, zo bychu Salomonowu
mudroſcź ſłyſcheli

Něhdy pſchińdźeſchtej dwě žonje k njomu, zo by jeju zwadu rozſudźił.
Jena z njeju prajeſche: „Ja a tale žona bydlachmoj ſamej w jenym domje.
Kóžda mějeſche hólcžatko. A ſyn tuteje žony wumrje w nocy; pſchetož
ſpicy běſche joho zatłócžiła. A wona ſtany, wza mi, hdyž ſpach, mojoho
ſyna a połoži za to ſwoje morwe dżěcźo do mojoho klina. Hdyž pak rano
ſtanych, bě moje dźěcźo morwe; ale hdyž je wodnjo ſtaroſcźiwſcho
wobhladach, ſym ſpóznała, zo njeběſche moje.“ A druha žona zawoła: „Tak
njeje, kaž ty prajiſch, ale twój ſyn je zemrjeł a mój je žiwy.“
Napſchecźo tomu praji prěniſcha: „Ty łžeſch; pſchetož mój ſyn je žiwy a
twój je morwy.“ Takle wadźeſchtej ſo pſched kralom. Duž rjekny wón:
„Pſchinjeſcźe mjecž, a rozdźělcźe žiwe dźěcźo do dweju dźělow a dajcźe
kóždej połojcu.“ Pſchi tychle ſłowach ſtróži ſo macż, kotrejž žiwe
dźěcźo ſłuſcheſche, a rjekny ze ſtyſknoſcźe a macźeŕneje luboſcźe k
Salomonej: „Proſchu, knježe, dajcźe jej radſcho žiwe dźěcźo, hacž zo je
moricźe!“ Druha pak rjekny: „Njech njeje ani moje ani twoje, ale njech
ſo rozdźěli!“ Na to rozſudźi Salomon: „Dajcźe tamnej žiwe dźěcźo,
pſchetož wona je joho macź.“ Tute wuſudżenjo bu po wſchěm kraju znate, a
wſchitcy mějachu pokornoſcź pſched Salomonom, dokelž widźachu, zo je
mudroſcź Boža we nim.

54. Twarjenjo a poſwjecźenjo templa w Jeruzalemje.

We ſchtwórtym lěcźe ſwojoho knježenja pocža Salomon tomu Knjezej w
Jeruzalemje, na horje Moria, dom twaricź. K tomu mějeſche 70,000
pſchinoſchowarjow a 80,000 kamjenjerjow; 3300 rozkazowarjow
wobkedźbowachu dźěłacźerjow, a 10,000 wotrocžkow puſchcźachu na
Libanonje cedry a jědle. <pb n="52"/>Tak bu dom Boži jara wulki a
pyſchny. Běſche 60 łohcżi dołhi, 20 ſchěroki a 30 wyſoki, wyſche
pſchitwarkow kołowokoło a wulkeju dworow za měſchnikow a lud. Znutskowne
ſcźěny běchu z cedrowoho drjewa, z wuſtojnje wurězanymi cherubinami,
palmami a wſchelakimi kwětkami. Wſchě ſwjate pſchiprawy, mjez nimi 10
blid, ſwěcžniki, a 100 ſchklow běchu z ryzoho złota. Najſwjecźiſche a
ſwjate běſchtej kołowokoło, tež na podłozy, ze złotymi deſkami
pocźehnjenej, kotrež běchu ze złotymi hozdźemi pſchibite.

Hdyž bě Salomon po ſedmich lětach twarjenjo dokonjał, zhromadźi wjeŕchow
a ſtarſchich luda, zo bychu kaſchcź ſluba z hory Sion do templa
pſchinjeſli. A we wjeſołej pobožnoſcźi krocžachu pſched nim, a
woprowachu njeſměrnje wjele wowcow a howjadłow. Levitowje hrajachu na
cymbale, harfy a cytary, a 120 měſchnikowje dujachu trompjety. Wſchitcy
pozběhowachu wótſe ſwój hłós a ſpěwachu: „Khwalcźe toho Knjeza; pſchetož
je dobrocźiwy, a joho ſmilnoſcź traje wěcžnje.“ Hdyž pak bě kaſchcź
ſluba do najſwjecźiſchoho pſchiſchoł, napjelni mrócžel dom Boži. Salomon
padźe na kolena, wupſcheſtrje ſwojej rucy k njebju a modleſche ſo:
„Knježe, Božo iſraelſki! Njeje drje nicžo tebi runja, a njebjeſa njebjes
njemóža cźe wobſahnycź, cźim mjenje tutón dom! Tola ſym jón natwarił, zo
by modlitwu twojich tudy wuſłyſchał. Schtóžkuli na tymle měſcźe ſo
modli, wuſłyſch joho, a budź jomu hnadny.“ Duž padźe woheń z njebjes a
ſpali wopor. A wſchitkón lud modleſche ſo k tomu Knjezej. Salomonej pak
zjewi ſo tón Knjez a rjekny: „Sym wuſłyſchał twoju modlitwu; ſym
poſwjecźił tónle dom, a mojej wocži a moja wutroba budźa tudy kóždy
cžas, kedźbujcy na tych, kotſiž ſo tudy modla.“

55. Salomonowa kraſnoſcź a ſmjercź.

Kaž David, tak knježeſche tež Salomon 40 lět, a joho mjeno bu ſławne po
wſchěm ſwěcźe. Wjele ludow běſche jomu poddatych a joho łódźe jězdźachu
hacž do Indiſkeje a <pb n="53"/>hacž do Schpaniſkeje, a pſchiwjezechu
złoto, wonjace drjewo, drohe kamjenje a druhe kubła domoj. Wón załoži
wjele měſtow a pozběhny Jeruzalem k najwyſchſchej kraſnoſcźi. Tam
natwari ſebi hród z njewuprajnej pychu. Joho trón běſche ze ſłonjoweje
koſcźe a ze złotom wuſadźany. 500 ſchkitow ze złota wiſaſche w joho
hrodźe. Toho runja běchu wſchě joho kheluchi a wſchitke blidne ſudobjo a
domjacy naporjad ze złota. We měrje a bjez bojoſcźe běchu joho ludy, a
kralojo z blizka a z daloka ſcźelechu jomu dary. Haj kralowna ze Saby
pſchijědźe z dalokoſcźe, zo by joho kraſnoſcź wohladała a joho mudroſcź
ſłyſchała.

Hdyž pak Salomon zeſtari, ſkazychu pohanſke žony joho wutrobu, tak zo
jim k woli pſchibohow cžeſcźeſche a jim temple twarjeſche. Toho dla
praji tón Knjez: „Dokelž ſy to cžinił, wozmu kraleſtwo twojomu ſynej a
dam je jenomu twojich wotrocžkow. Tola Davida, twojoho nana dla, woſtaju
dwaj ſplahaj twojomu ſynej.“ Wot toho cžaſa naſtachu zběžki a
ſpjecźenja, dokelž zaſlepjeny Salomon ſwojich poddanow pocźiſchcźowacź
pocža. A w tymle njeměrje wón wumrje.

56. Rozdźělenjo kraleſtwa.

Po Salomonowej ſmjercźi pſchińdźe lud k Roboamej, joho ſynej, a
prajeſche: „Wolóž nam cźežki ſpſchah, kotryž je twój nan na nas
połožił.“ Roboam wotmołwi: „Pſchińdźcźe po tſjoch dnach zaſy ke mni!“
Potom wuradźowaſche ze ſtarymi radźicźerjemi ſwojoho nana, a woni
radźachu jomu ſmilnoſcź a powolnoſcź. Młodźencowje a Roboamowi
towaŕſchowje pak rjeknychu jomu: „Praj ludej: Mój nan je cźežki ſpſchah
na was połožił, ja pak chcu jón hiſchcże cźežſchi ſcžinicź; mój nan je
was z prutami ſchwikał, ja pak chcu was ze ſchkorpionami khoſtacź.“ A
tajke rycžeſche Roboam k ludej.

Hdyž lud tele krute wotmołwjenjo ſłyſcheſche, rjekny wón: „Schto nas
Roboam ſtara?“ A woni kamjenjowachu Adurama, Roboamowoho běrku; a
dźeſacź ſplahow wuzwo<pb n="54"/>lichu Jeroboama, kiž běſche prjedy
Salomonowy ſłužownik, za krala a nichtó njedźeržeſche ſo k Roboamej,
hacž jenož ſplahaj Juda a Benjamin.

Wot nětka běſche lud do dweju kraleſtwow dźěleny: Iſrael a Juda.
Jeruzalem woſta hłowne měſto kraleſtwa Juda. Hłowne měſto Iſraela bu
pozdźiſcho Samaria.

Pjaty wobcžas.

Pomałke ſpadowanjo iſraelſkoho luda abo wot Roboama do Khryſtuſa.

Prěni wotdźěl.

Kraleſtwo Iſrael hacž do ſwojoho kónca w aſſyriſkim zajecźu.

(975 do 722 pſched Khryſtuſom.)

57. Pſchehlad.

Bórzy po wottorhnjenju wot judſkoho kraleſtwa zapadźe iſraelſke
kraleſtwo do pſchibójſtwa. Pſchetož kral Jeroboam myſleſche w ſwojej
wutrobje: „Jeli budźe mój lud do ſwjatnicy w Jeruzalemje khodźicź, zo by
tam ſwój wopor woprował, pſchiwobrocźi ſo zaſy kralej Roboamej a
wopuſchcźi mje.“ Toho dla poſtaji w ſwojim kraju pſchibohow, dwě złotej
cźelecźi, a rjekny k ſwojomu ludej: „Njekhodżcźe wjacy do Jeruzalema,
pſchetož tudy ſtaj waſchej bohaj.“ A lud poſłuchaſche a modleſche ſo k
tymajle cźelecżomaj.

Roboam wojowaſche hacž do ſwojeje ſmjercźe z Jeroboamom. Tež potomnicy
wobeju kralow mějachu nimale ſtajne wójny bjez ſobu. Haj cžaſto
powołachu pohanſke ludy jedyn pſchecźiwo druhomu na pomoc. Kraleſtwo
Iſrael <pb n="55"/>(pozdźiſcho z hłownym měſtom Samaria) wobſtejeſche
253 lět w ſwojim wottorhnjenju wot kraleſtwa Juda, a pomě w tutym cžaſu
19 kralow, kotſiž nimale wſchitcy pſchez mocowanjo, huſto tež pſchez
morjenjo ſwojich prjedownikow, na trón pſchińdźechu. Tak pſchibjerachu
njeporjady, złóſcźe a wſchitke hroznoſcźe pſchibójſtwa.

Zo by kralow a lud polěpſchił, zbudźi Bóh z cžaſami ſwjatych mužow,
profetow, kaž w kraleſtwje Iſrael, tak w kraleſtwje Juda. Woni
napominachu k pokucźe, cžinjachu wulke dżiwy a wěſchcźachu tež cžaſto
pſchichodne wěcy, woſebje narodźenjo, cźeŕpjenjo a pſchekraſnjenjo
Jězuſa Khryſtuſa. — Tak bě Bóh wſchitko cžinił, zo by ſwój wuzwoleny lud
wumohł; a toho dla móžachu profetowje tutomu ſpjecźiwomu ludej, kotryž
poſłuchacź nochcyſche a ſkóncžnje zahubjeny bu, ze wſchim prawom
pſchiwołacź: „Iſraelo! twój pad je twój ſamſny ſkutk!“ (Oſeas, 13, 9.)

58. Bóh ſcźele profetu Eliaſa.

Jedyn najhórſchich kralow w Iſraelu běſche Achab (916 do 896). Wón a
joho žona, pohanſka Jezabel, běſchtaj pſchibohej Baalej templ
natwariłoj, 450 Baalowych popow powołałoj, a měſchnikow toho Knjeza
moricź dałoj. Tehdom póſła Bóh profetu Eliaſa. Tutón ſtupi pſched krala
a rjekny: „Kaž wěrnje Bóh žiwy je, njebudźe w tychle lětach ani roſa ani
deſchcź padacź, doniž ja to njerjeknu.“ Achab ſo rozzłobi, a pytaſche
Eliaſa potajnje moricź. Toho dla rjekny tón Knjez k Eliaſej: „Woteńdź
wottudy, a ſkhowaj ſo pſchi rěcy Karith. Rapakam ſym porucžił, zo bychu
cźe žiwili.“ Elias cžinjeſche po Knjezowym ſłowje; a rapaki
pſchinoſchowachu jomu kóžde ranjo a kóždy wjecžor khlěb a mjaſo, a wón
pijeſche z rěki.

Po někotrym cžaſu pak wuſkhny rěka. A tón Knjez rjekny k Eliaſej: „Dźi
do Sarepty w kraju Sidonſkich; pſchetož ſym tam wudowje pſchikazał, zo
by cźe zežiwiła.“ Elias dźěſche. Pſched wrotami tohole měſta nadeńdźe
wudowu. <pb n="56"/>Zawutleny wołaſche na nju: „Pſchinjes wſchak mi,
proſchu cźe, kuſk khlěba!“ A wona wotmołwi: „Kaž wěrnje tón Knjez žiwy
je, nimam žanoho khlěba, ale jenož horſtku muki w horncu a kuſk wolija w
karanje; hlej, zběram runje někotre kijeſchki drjewa, zo bych ſebi a
mojomu ſynej hiſchcźe jědź pſchihotowała; tu chcemoj zjěſcź a potom
wumrjecź.“ Duž rjekny Elias k njej: „Njeboj ſo. Pſchihotuj mi z tuteje
muki mały woſuſchk a potom napjecž tež ſebi a twojomu ſynej. Pſchetož
tak praji tón Knjez: Muka w horncu njebudźe wotebjeracź, ani wolij w
karanje ſo wuproznjecź hacž do toho dnja, na kotrymž tón Knjez zaſy
deſchcźik da.“ Wona dźěſche a ſcžini po Eliaſowym ſłowje; a wot tohole
dnja njewotebjeraſche muka w horncu a wolijowy karan ſo njewuprózni.

Bórzy na to zemrje ſyn tuteje wudowy. Duž wołaſche ſo Elias k tomu
Knjezej: „Knježe, mój Božo, proſchu cźe, njech ſo wrócźi duſcha tohole
hólca zaſy do joho cźěła.“ A hlej, hólc zaſy wožiwi. Z wjeſołym dźakom
rjekny žona k Eliaſej: „Nětko ſym ſpóznała, zo ſy muž Boži.“

59. Elias a Baalowi popowje.

Hdyž hižo tſi lěta a ſchěſcź měſacow njebě deſchcźik ſchoł, ſtupi Elias
zaſy pſched krala Achaba. Hako tón joho wuhlada, rjekny hněwnje: „Cžoho
dla ſy Iſraela znjepokojił?“ Elias pak wotmołwi: „Ja njejſym Iſraela
znjepokojił, ale ty, dokelž ſo k pſchiboham modliſch. Tola zhromadź
nětko wſchón iſraelſki lud na horje Karmel a tamnych 450 Baalowych
popow.“ Achab cžinjeſche to, a poda ſo tež ſam na horu.

Elias ſtupi tudy pſched wſchitkón lud a prajeſche: „Hlejcże, ja ſym ſam;
Baalowych popow pak je 450. Dajcźe namaj nětk dweju cźělcow. Jenoho
njech woni zarězaja a na drjewo połoža, ale woheń njech njepodkładźeja.
Potom wołajcźe ſo k waſchim boham; ja pak chcu ſo k mojomu Bohu wołacż.
Bóh pak, kotryž woheń na wopor póſcźele, njech je naſch Bóh.“ A
wſchitkón lud wotmołwi: „To je najlěpſcha rada.“

<pb n="57"/>

Baalowi popowje wupyſchichu ſo najſwjatocžniſcho, a wobwěncžichu z
liſcźom ſwoje hłowy. Potom wzachu jenoho teju cźělcow, zarězachu joho a
połožichu joho na wołtaŕ. Wot ranja hacž do połdnja wołachu: „Baalo,
wuſłyſch nas!“ Ale podarmo. Duž ſmějeſche ſo jim Elias a prajeſche:
„Wołajcźe tola wótſiſcho! Baal ſnadź je w rozrycžowanju, abo na
pucźowanju, abo ſnadź ſpi; wołajcźe, zo by wotcucźił!“ A woni wołachu
hacž do wjecžora, ale Baal njeſłyſcheſche jich modlitwu.

Nětk natwari tež Elias wołtaŕ, ſcžini pſchěrow wokoło njoho, rozruba
cźělca na kruchi, połoži te ſame na drjewo a daſche wodu na nje lecź, zo
woda wokoło wołtarja běžeſche a pſchěrow napjelni. Potom ſo modleſche:
„Knježe, pokaž, zo ſy Bóh Iſraela, zo by tutón lud ſo k tebi wobrocźił.“
Tu ſpadźe woheń z njebja, ſpali palny wopor, drjewo a wołtarjowe
kamjenje a wuliza tež wodu w pſchěrowje. Lud pak padźe na ſwoje woblicžo
a wołaſche: „Tón Knjez je Bóh, tón Knjez je Bóh!“

Bórzy na to zamrócžichu ſo njebjeſa, a pſchińdźe wulki deſchcź.

60. Rabothowa winica.

Pódla hrodu krala Achaba mějeſche muž, z mjenom Naboth, winicu. Junu
rjekny Achab k Nabothej: „Daj mi twoju winicu, ſcžinju ſebi zahrodu z
njeje. Tebi pak chcu druhu winicu abo telko pjenjez dacź, kaž je
winojta.“ A Naboth wotmołwi: „Bóh njedaj, zo bych ſwoje wótcowſke
herbſtwo pſchedał!“ Duž ſo Achab jara rozhněwa.

Hdyž Jezabel, joho žona, tole zhoni, napiſa tajke liſty ſtarſkim měſta:
„Poſtajcźe dweju bjezbóžneju mužow, kotrajž byſchtaj pſchecźiwo Nabothej
falſchne ſwědcženjo dałoj a rjekłoj: wón je Boha a krala hanił. Na to
dajcźe joho wuwjeſcź a kamjenjowacź.“ A woni tak ſcžinichu. Njewinowaty
Naboth bu kamjenjowany a pſy wulizachu joho krej.

Nětk dźěſche Achab, zo by winicu wobſadźił. Ale Elias pſchińdźe jomu, po
Božej pſchikazni, napſchecźiwo a rjekny <pb n="58"/>jomu: „Tak praji tón
Knjez: ty ſy mordował a njeſprawne kubło ſebi wzał! Toho dla budźa pſy,
kiž ſu Nabothowu krej wulizałe, tež twoju krej lizacź. Jezabel pak budźe
wot pſow zežrana.“

Eliaſowe ſłowo dopjelni ſo doſpołnje. Achab bu tſi lěta pozdźiſcho w
bitwje ſmjertnje ranjeny a pſy lizachu joho krej. Jezabel pak bu, na
pſchikaznju krala Jehu, z měſchcźanſkeje murje dele cźiſnjena, a pſy
pſchińdźechu a žerjechu wot njeje.

61. Profeta Eliſens.

Na Božu porucžnoſcź powoła Elias Eliſea za ſwojoho naſtupnika. Tutón
widźeſche, kak Bóh Eliaſa we wichorje na wohniwym wozu do njebjes wza. A
wot toho cžaſa pſcheńdźe Eliaſowy duch a dźiwycžinjaca móc na njoho.

Junu bu Eliſeus wot worakawych hólcžatow wuſměſchany. Woni wołachu na
njoho: „Pój horje, plěchacžo! pój horje, plěchacžo!“ A wón hrožeſche jim
w Knjezowym mjenje. Na dobo pſchińdźeſchtaj dwaj mjedwjedźej z lěſa a
roztorhaſchtaj 42 tychle hólcžatow.

Po někotrym cžaſu pſchińdźe Naaman, woſebny wojeŕſki wyſchſchi ze
Syriſkeje, k Eliſeej, zo by wot wuſada wuhojeny był. Hdyž pak pſched
profetowej khěžu ſtejeſche, daſche jomu tón pſchez ſwojoho ſłužownika
prajicź: „Dźi a zmyj ſo ſydom krócź w Jordanje, a budźeſch wucžiſcźeny!“
Tu rozhněwa ſo Naaman a rjekny: „Cžoho dla mam ſo w Jordanje mycź?
Myſlach ſebi, zo profeta ke mni wuńdźe a mje wuhoji.“ Tola na
pſchirycžowanjo ſwojich ſłužownikow tam dźěſche a zmy ſo ſydom krócź w
Jordanje, a bu cžiſty.

Dźakownje wrócźi ſo Naaman k Eliſeej a rjekny: „Zawěrno, nětk wěm, zo
žadyn druhi Bóh njeje, dyžli Bóh Iſraela. Toho dla proſchu, wzmi dar
wote mnje.“ Eliſeus pak wotmołwi: „Kaž wěrnje je tón Knjez žiwy, ja
nicžo njewozmu.“ — Hdyž pak bě Naaman wotjěł, běžeſche Giezi, Eliſeowy
ſłužownik, za nim a rjekny: „Mój knjez da cźi <pb n="59"/>prajicź: Runje
ſtaj ke mni pſchiſchłoj dwaj profetſkaj ſynaj; daj jimaj talent ſlěbra a
dwě ſwjatocžnej draſcźe!“ Naaman wotmołwi: „Lěpje je, zo dwaj talentaj
wozmjeſch.“

Hdyž pak Giezi z darami domoj pſchińdźe, ſkhowa je, a dźěſche nuts k
ſwojomu knjezej. A Eliſeus ſo praſcheſche: „Z wotkal dźeſch, Giezi?“ Wón
wotmołwi: „Twój ſłužownik njeje nihdźe khodźił.“ Hněwny na tak khrobłu
łžu praji Eliſeus: „Njebě mój duch pódla, hdyž tamny muž ze ſwojoho woza
wuſtupi a tebi napſchecźo dźěſche? Nětk maſch ſlěbro a draſty; ale tež
Naamanowy wuſad pſchińdźe na tebje a twojich potomnikow.“ A Giezi
woteńdźe, a běſche wuſadny po cyłym cźěle.

Eliſeus zemrje a bu pohrjebany. W tym ſamym lěcźe pſchińdźechu
rubježnicy do kraja. Tehdom běchu někotſi mužowje na tym, zemrjetoho
cžłowjeka pódla Eliſeowoho rowa pohrjebacź. Hdyž pak njenadźicy
rubježnikow wuhladachu, cźiſnychu ze ſtrachom cźěło do Eliſeowoho rowa.
Lědma bě ſo morwy koſcźi ſwjatoho profety dótknył, wožiwi zaſy a ſtaji
ſo na ſwojej nozy.

62. Profeta Jonas.

Po Eliſeowej ſmjercźi póſła Bóh Jonaſa a praji k njomu: „Dźi do Ninive a
prěduj tam pokutu; pſchetož jich złóſcź je pſchede mnje ſtupiła.“ Ninive
bě hłowne měſto aſſyriſkoho kraleſtwa. Jonas běſche radſcho widźał, hdy
by tute pohanſke a złóſcźiwe měſto kónc wzało. Toho dla dźěſche k morju,
ſtupi do łódźe, kotraž do Schpaniſkeje jědźeſche, a chcyſche tomu
Knjezej cźeknycź. Duž póſła Bóh wulki wětr, tak zo ſo łódźnicy
naſtróžichu a kóždy k ſwojomu Bohu ſo wołaſche. Potom prajachu mjez
ſobu: „Pójcźe, mjetajmy loſy, zo bychmy zhonili, kotroho dla je njezbožo
na nas pſchiſchło.“ Lós pak padźe na Jonaſa. A wón wuzna ſwój hrěch a
rjekny: „Cźiſcźe mje do morja; pſchetož wěm, zo je moje dla tele
njewjedro na was pſchiſchło.“ Na to wzachu joho, cźiſnychu joho do
morja, a hnydom morjo pſcheſta njemdricź.

<pb n="60"/>

Tón Knjez pak póſła wulku rybu, kotraž Jonaſa póžrje. Tſi dny a tſi nocy
běſche wón w rybinym bruſche a modleſche ſo tam k tomu Knjezej. A po
Knjezowej porucžnoſcźi wubluny ryba Jonaſa tſecźoho dnja na kraj.

Potom poda ſo Jonas do Ninive a wołaſche: „Hiſchcźe ſchtyrcycźi dnow, a
měſto budźe zahubjene. Duž woblecžechu ſo wobydlerjo pokutnu draſtu a
poſcźachu ſo. Tež kral woblecže ſo pokutnu draſtu, poſypa ſo z popjełom
a daſche w Ninive wozjewjecź: „Kóždy wobrocź ſo wot ſwojich złych
pucźow; ſchtó wě, hacž tón Knjez njewoda, zo bychmy njezahinyli?“ A
woprawdźe, hdyž Bóh pokutu ludźi widźeſche, ſmili ſo nad nimi, a
wotwobrocźi zło, z kotrymž bě hrozył.

Hdyž pak Jonas widźeſche, zo Bóh měſto pſchelutuje, mjerzaſche ſo jara.
Duž daſche Bóh z měſchcźanſkeje murje, pſchi kotrejž Jonas ſydaſche,
łopjenatu roſtlinu wuroſcź, zo by w jeje khłódku wotpocžował. A nad tym
ſo Jonas jara zwjeſeli. Nazajtra pak póſła Bóh waku; a ta pſchekuſa
roſtlinu, zo wuſkhny. A ſłóncžko paleſche na Jonaſowu hłowu, tak zo
nimale zawutli. Ze ſamym mjerzanjom pſchejeſche ſebi nětko ſmjercź. Duž
rjekny Bóh k njomu: „Ty ſo rudźiſch dla hiniteje roſtliny, kotrejž
njejſy naroſcź dał a kotraž za jenu nóc naſta a zahiny; a ja njeměł
pſchelutowacź Ninive, wulke měſto, w kotrymž je wjacy dyžli 120,000
cžłowjekow, kiž njewjedźa, ſchto je prawica abo lěwica?“

63. Kónc iſraelſkoho kraleſtwa.

(722 pſched Khryſtuſom.)

Ninive, pohanſke měſto, běſche pokutu cžiniło a toho dla ſmilnoſcź
namakało pſched tym Knjezom. Iſraelitowje pak buchu pſchecy
złóſcźiwiſchi a wuſměſchachu napominanja profetow. Duž bu ſkóncžnje Boža
dołhomyſlnoſcż wucžerpana a ſprawne khoſtanja naſtupichu. Salmanaſſar,
aſſyriſki kral, nadobo z mócnym wójſkom pſchicźahny, woblěhowaſche
hłowne měſto Samaria tſi lěta, doby je a wotwjedźe wjetſchinu <pb
n="61"/>wobydlerjow iſraelſkoho kraleſtwa do aſſyriſkoho zajecźa.

W kraju zawoſtajeni změſchachu ſo z pohanami a jich nabožniſtwo bu
měſcheńca ze židowſtwa a pohanſtwa. Toho dla buchu woni, Samaritanowje,
wot wobydlerjow judſkoho kraleſtwa, Židow, pſchecy jara hidźeni.

Do aſſyriſkoho zajecźa wotwjedźeni njewrócźichu ſo ženje wjacy, a tak
mějeſche kraleſtwo Iſrael ſwój kónc.

64. Stary Tobias.

Mjez Iſraelitami w zajecźu běſche jara bohabojazny muž, z mjenom Tobias.
Wot młodoſcźe běſche ſo wobkhadźenja z bjezbóžnymi zdalował a kaznje
toho Knjeza ſwěrnje dźeržał. Nětko změrnjowaſche a napominaſche ſwojich
zajatych ſobubratrow, wudźěleſche jim tež wot ſwojoho zamoženja,
naſycźeſche hłódnych, draſcźeſche nahich a hrjebaſche w nocy cźěła
ſwojich morjenych krajanow.

Jenoho dnja pſchińdźe, wot pohrjebanja ſprócny, domoj. A lehny ſo pſchi
ſcźěnje a wuſny. Tu ſpadźe z łaſtojcžoho hnězda cźopły njerjad na joho
wocži, a wón woſlepi. Tobias pak njeſkoržeſche na to, ale woſta
wobſtajny w bohabojoſcźi a dźakowaſche ſo hiſchcźe Bohu za pſchipóſłane
cżeŕpjenja.

Hana, joho mandźelſka, khodźeſche kóždy dźeń na tkanjo a žiwjeſche joho
z dźěłom ſwojeju rukow. Jenoho dnja běſche k ſwojej mzdźě tež kózlatko
pſchidoſtała. Sprawny a ſwědomity Tobias běſche njewěſty, hacž je
dawacźeŕ te ſame ſprawnje zaſłužił, a toho dla rjekny k ſwojej žonje:
„Hladaj, zo njeje ſnadź kranjene. Wrócź je zaſy ſwojomu knjezej;
pſchetož nicžo kranjene njeſměmy ani jěſcź, ani ſo joho dótkacź!“

65. Napominanja ſtaroho Tobiaſa za joho ſyna.

Ze wſchelakimi zrudobami domapytany, myſleſche Tobias, zo bórzy wumrje.
Toho dla powoła ſwojoho ſyna k ſebi a da jomu k rozžohnowanju hiſchcźe
wſchelake ſpomožne napominanja:

<pb n="62"/>

„Mój ſyno“, praji wón, „hdyž Bóh moju duſchu k ſebi wozmje, pohrjebaj
moje cźěło, a měj twoju macźeŕ w cžeſcźi wſchitke dny jeje žiwjenja;
pſchetož wopomń, kajke ſtraſchnoſcźe je wona twoje dla wutrała! A hdyž
ſo cžas jeje žiwjenja tež ſkóncži, pohrjebaj ju pódla mje.“

„Wſchitke dny ſwojoho žiwjenja měj Boha w myſli, a hladaj ſo, zo by do
žanoho hrěcha njezwolił. Woſebje zdaluj ſo wſchitkeje njecžiſtoty a
njedaj ženje hordoſcźi w twojich myſlach abo w twojich ſłowach knježicź;
pſchetož w njej je wſchitke ſkaženjo ſwój ſpocžatk měło. Pytaj kóždy
cžas radu pola mudroho.“

„Schtož nochceſch, zo by ſo tebi wot druhoho ſtało, njecžiń ženje
druhomu. Dawaj jałmožnu wot ſwojoho zamoženja. Maſch-li wjele, dawaj
nadobnje; maſch-li mało, pytaj tež wot małoho rady dawacź.“

„Khwal Boha kóždy cžas a proſch joho, zo by cźe ſwoje pucźe wodźił.
Njeboj ſo, mój ſyno! Wjedźemy drje khude žiwjenjo, ale změjemy wjele
dobroho, budźemy-li ſo Boha bojecź, wſchoho hrěcha ſo zdalowacź a dobre
cžinicź.“

Na to wotmołwi młody Tobias ſwojomu nanej z hnutej wutrobu a rjekny:
„Wſchitko, ſchtožkuli ſy mi porucžił, mój nano, budu cžinicź.“

66. Pucźowanjo młodoho Tobiaſa.

Po tychle napominanjach póſła Tobias ſwojoho ſyna do jara zdalenoho
měſta z mjenom Rages, zo by tam wupožcžene pjenjezy zběhnył. Prjedy hacž
pak młody Tobias woteńdźe, pytaſche ſebi towaŕſcha, kotryž by pucź derje
znał. A hdyž toho dla won wuńdźe, ſtejeſche rjany młodźenc pſched nim,
wopaſany a na pucź hotowy. Běſche to jandźel Rafael. Tobias pak
njewjedźeſche, zo by to jandźel był. A wón poſtrowi joho a rjekny:
„Dobry młodźenco, znajeſch pucź, kiž do Rages wjedźe?“ Wón wotmołwi:
„Znaju jón.“ Hdyž běſchtaj k ſtaromu nanej zaſtupiłoj, praji jomu
młodźenc: „Ja powjedu twojoho ſyna do Rages a pſchiwjedu <pb
n="63"/>joho zaſy k tebi.“ Duž rjekny ſtary Tobias: „Pucźujtaj dha
zbožownje; Bóh budź z wamaj a joho jandźel pſchewodź waju!“

Na wjecžor prěnjoho dnja pſchińdźeſchtaj k rěcy Tigris. Hako Tobias ſej
nozy myjeſche, pſchipłuwa jara wulka ryba, a chcyſche joho póžrjecź.
Tobias ſo ſtróži. Jandźel pak rjekny: „Pſchimń ju jenož zmužicźe za lica
a wucźehń ju!“ Tobias ſcžini tak. Potom rjekny jandźel: „Wukutli rybu;
ale wutrobu, žołcž a jatra wobkhowaj ſebi; pſchetož te wěcy trjebaja ſo
hako lěkaŕſtwa.“ Tobias poſłuchaſche tule radu. Na to wopjecže tu rybu;
a ſchtož njezjěſchtaj, naſeliſchtaj a wzaſchtaj ſobu na pucź.

Hdyž do jenoho měſta pſchińdźeſchtaj, praji jandźel: „Tudy bydli muž, z
mjenom Raguel, twój krejny pſchecźel; tón ma jenicžku dźowku, z mjenom
Saru. Zadaj ſebi ju wot jeje nana, a wón da ju tebi za mandźelſku. A
hdyž ſebi ju wozmjeſch, budź tſi dny z njej we modlenju, zo by ſo wamaj
nicžo złe njeſtało.“

Tak zaſtupiſchtaj pola Raguela. Tutón powita jej, hdyž ſo jomu Tobias
ſpóznacż da, z wjeſołoſcźu, wokoſchi Tobiaſa a rjekny: „Žohnowany budź,
mój ſyno; pſchetož ty ſy ſyn najlěpſchoho muža.“ Potom wuhotowa jimaj
hoſcźinu. Tobias pak praji: „Njebudu ani jěſcź ani picź, khiba zo moju
próſtwu wuſłyſchiſch a mi Saru, ſwoju dźowku, za mandźelſku daſch.“ Tež
jandźel rjekny: „Njeboj ſo, jomu ju dacź; pſchetož wón ſo Boha boji.“
Raguel zwoli a požohnowa Tobiaſa a ſwoju dźowku. Na to ſydźechu ſo k
jědźi. Tobias woſta ze Saru tſi dny we modlenju. Jandźel pak dźěſche na
joho próſtwu do Rages a pſchinjeſe wottam Tobiaſowe pjenjezy.

67. Tobiaſowy dompucź.

Po dwěmaj njedźelomaj rjekny Raguel k Tobiaſej: „Woſtań hiſchcźe
khwilu!“ Tobias pak wotmołwi: „Wěm, zo mój nan a moja macź nětko dny
licžitaj a zo ſtaj moje <pb n="64"/>dla ſtaroſcźiwaj.“ Duž da jomu
Raguel Saru za mandźelſku a połojcu wſchoho ſwojoho zamoženja. A po
dobrych pſchecźach a napominanjach wotcźahny Tobias ze Saru.

Hdyž pak na poł pucźa dóńdźeſchtaj, khwataſche Tobias z Rafaelom do
prědka, a Rafael praji jomu: „Hacž k ſwojomu nanej domoj pſchińdźeſch,
pomazaj joho wocži z rybinym žołcžom, kotryž ſobu njeſeſch, a wón budźe
njebjeſke ſwětło zaſy widźecź a pſchi pohladowanju na tebje ſo
wjeſelicź.“

Mjez tym rudźeſchtaj ſo Tobiaſowaj ſtarſchej, dokelž ſo tak dołho
njewrócźi. Woſebje macź płakaſche njepſcheſtawajcy a wukhadźeſche kóždy
dźeń na wjeŕſchk hory, z kotrejež móžeſche daloko widźecź. Skóncžnje
wuhlada junu lubowanoho ſyna nazdala, a pózna joho hnydom. Wjeſoła
běžeſche k ſwojomu mužej a rjekny: „Twój ſyn dźe!“ A hlej, hižo
pſchiběža pſyk, kotrohož bě ſyn ſobu wzał, a mórkotaſche wjeſele ze
ſwojej wopuſchu. A ſlepy nan, wot jenoho hólca za ruku wjedźeny,
khwataſche ſwojomu ſynej napſchecźo, wobja a wokoſchi joho, a wón a joho
mandźelſka płakaſchtaj z wjeſołoſcźu.

Hdyž běchu ſo k Bohu modlili a woſebje jomu ſo dźakowali, pomaza Tobias
wocži ſwojoho nana z rybinym žołcžom, a za poł hodźiny wuńdźe běl z
wocžow a wón pocža widźecź. Tu khwalachu wſchitcy Boha a Tobias rjekny:
„Khwalu cźe, Knježe, Božo Iſraela, dokelž ſy mje pokhoſtał a zaſy
wuſtrowił; hlej! ja widźu zaſy ſwojoho ſyna!“ Po ſydom dnach pſchińdźe
tež Sara ze ſwojimi ſłužownicami, ze ſkotom a z khamjelemi a z
pjenjezami, kotrež bě ſama ſobu doſtała a kotrež běchu z Rageſa
pſchiſchłe. Na to mějachu hoſcźinu a wſchitcy ſo wulcyſchnje wjeſelachu.

Młody Tobias pak prajeſche: „Nano! kak móžemy tutomu ſwjatomu mužej
wotpłacźicź, ſchtož je nam wopokazał? Mje je ſtrowoho tam a ſem dowjedł,
ſam je pjenjezy wot Gabela pſchinjeſł a je mi mandźelſku wobſtarał; mje
ſamoho je wumohł, hdyž chcyſche ryba mje póžrjecź a tebje je widźacoho
ſcžinił; ze wſchěmi kubłami ſmy pſchez njoho napjelnjeni. Schto móžemy
jomu hódne za to dacź? Tola proſch <pb n="65"/>joho, nano! zo by ſnadź
ſebi wot wſchitkoho, ſchtož ſmoj pſchinjeſłoj, połojcu wzacź chcył.“ —
Na to powołaſchtaj nan a ſyn jandźela k ſebi, a pocžeſchtaj joho
proſycź. Wón pak rjekny: „Dźakujcźe ſo tomu Knjezej, dokelž je ſmilnoſcź
nad wami cžinił. Modlitwa z poſtom a jałmožnu je lěpſcha, dyžli
hromadźenjo złotych pokładow. Hdyž ſy ſo modlił ze ſylzami a morwych
pohrjebował, pſchinjeſech twoju modlitwu pſched toho Knjeza. A dokelž bě
ty Bohu luby, dyrbjeſche pruhowanjo tebje wobkrucźicź. Nětko pak je mje
tón Knjez póſłał, wam k ſpomoženju; pſchetož ja ſym Rafael, jedyn z
jandźelow, kotſiž ſtejimy pſched tym Knjezom.“ — Duž poſtróžiſchtaj ſo a
padźeſchtaj tſchepotajcy na ſwoje woblicžo. Tón jandźel pak rjekny k
nimaj: „Pokoj budź z wamaj, njebojtaj ſo! Pſchez Božu wolu běch pola
was; jomu ſo dźakujcźe, jomu ſpěwajcźe khwalbu!“ A hdyž bě to prajił,
zhubi ſo pſched jeju wocžomaj. Wonaj pak khwaleſchtaj Boha a
powjedaſchtaj wſchitke joho ſpodźiwne ſkutki.

Tobiaſaj běſchtaj potom hiſchcźe wjele lět we radoſcźi žiwaj a ſkóncžnje
wumrjeſchtaj měrnje a zbóžnje.

Druhi wotdźěl.

Kraleſtwo Juda, wot lěta 975 hacž do narodźenja Jězuſa Khryſtuſa.

68. Pſchehlad.

Po kralu Roboamje knježachu w kraju Juda hiſchcźe dźewjatnacźo kralowje
z Davidowoho domu za ſobu hacž do lěta 588 pſched Khryſtuſom. Někotſi
tutych knježicźerjow běchu mudri a bohabojazni mužowje a poſłuchachu na
ſłowo profetow, kotrychž Bóh zbudźi. Ale pſchińdźechu tež zli kralowje
na trón, kotſiž ſo złóſcźam a pſchibójſtwu podachu a ſwój lud k hrěcham
zawjedźechu. Toho dla buchu w lěcźe 606 najwoſebniſchi a pozdźiſcho
nimale wſchitcy wobydlerjo do babylonſkoho zajecźa wotwjedźeni, a w
lěcźe 588 bu kraleſtwo Juda zahubjene.

<pb n="66"/>

Sydomdźeſat lět woſtachu Židźa mjez pohanſkimi ludami w babylonſkim
zajecźu. Tam ſpóznachu ſwoje hrěchi, wobkrucźichu ſo we wěrje do
jenicžcy wěrnoho Boha a wubudźowachu tež mjez pohanami nadobniſche
zmyſlenja a woſebje žadoſcź za zbóžnikom.

Po 70 lětach (536 pſch. Khr.) ſmědźachu ſo zaſy do ſwojoho wótcnoho
kraja wrócźicź. Potom natwarichu Jeruzalem a templ z nowa a běchu pſchez
dwě ſcźě lět w měrje a ſpokojnoſcźi. Tola po ſmjercźi macedoniſkoho
krala Alexandra Wulkoho (323) buchu zaſy wot wſchelakich njepſchecźelow
pocźiſchcźowani, hacž ſkóncžnje cuzy wjeŕch (Herodes) Davidowy trón
naſtupi, a z tym cžas wumoženja pſchez Jězuſa Khryſtuſa pſchińdźe.

Prěni ſtaw.

Kraleſtwo Juda hacž do babylonſkoho zajecźa.

69. Kralowje hacž do Ezechiaſa.

Po hordym Roboamje ſcźěhowaſche joho wójnſcy zmyſleny, ale njepobožny
ſyn Abia. Joho potomnik bu Aſa, kotryž po wuſtojnym knježenju a wulkich
dobycźach na poſledku tola Boha zaby.

Rjedliſchi dyžli joho tſjo prjedownicy běſche kral Joſafat. Wón zahna
pſchibójſku ſłužbu, wobſtara bohabojaznych ſudnikow a póſła wucžerjow do
wſchitkich měſtow, zo bychu lud wo Knjezowym zakonju rozwucžowali. Toho
dla ſpožcži jomu tón Knjez dobycźo nad joho njepſchecźelemi.

Po joho ſynje, pſchibójſkim a ſurowym Joramje, ſcźěhowaſche runje tak
zmyſleny Ochozias. Po ſmjercźi tutoho knježeſche złóſcźiwa Athalia, joho
mandźelſka, ſydom lět we kraleſtwje Juda a cžinjeſche wſchitke
hroznoſcźe. Wona ſkóncowa wſchitku kralowſku ſwójbu; jenož Joas,
Ochoziaſowy ſyn, bu pſchez wyſchſchoho měſchnika Jojadu wumoženy. Kaž
dołho bě Jojada žiwy, běſche Joas póccźiwy a mudry; potom pak zapadźe
tež wón do pſchibójſtwa.

<pb n="67"/>

Potom naſtupi Amaſias, po nim Ozias a po tutym Joatham na trón. Cźile
tſjo kralowje běchu w někotrych wěcach rjedliſchi dyžli jich
prjedownicy; tola khabłachu mjez Božej ſłužbu a pſchibójſtwom. Jedyn z
nich, Ozias, da ſo w ſwojej nazdatoſcźi k tomu zawjeſcź, zo ſo
měſchniſkoho zaſtojnſtwa mocowaſche. Jenoho dnja dźěſche do templa a
chcyſche ſam kadny wopor woprowacź. Měſchnicy ſo tomu ſpjecźichu a
prajachu: „Kralo! to njeje twoje zaſtojnſtwo, zo by tomu Knjezej
kadźidło zapalał. Wuńdź ze ſwjatnicy a njewonjecžeſcź ju!“ Na to
rozhněwa ſo Ozias a hrožeſche z kadnikom w rucy měſchnikam. W tym
wokamiknjenju napadże joho wuſad a njewopuſchcźi joho hacž do ſmjercźe.

70. Pobožny kral Ezechias.

(728—699.)

Po Achazu, złóſcźiwym a pſchibójſkim ſynje Joathamowym, naſtupi pobožny
Ezechias na trón. Kaž kral David, běſche wón muž po Božim ſpodobanju.
Wón wotſtroni z templa a z cyłoho kraja pſchibójſku ſłužbu. Toho dla
běſche tež Bože žohnowanjo nad nim, a kraleſtwo Juda z nowa
zakcźěwaſche.

W cžaſu joho knježenja ſta ſo, zo Sennacherib, aſſyriſki kral, Jeruzalem
woblehny. A Ezechias dźěſche do templa a modleſche ſo. Tež póſła
měſchnikow, w pokutnych draſtach, k profecźe Iſaiaſej, zo by tež wón
Boha wo pomoc proſył. A hlej, w tej ſamej nocy pſchińdźe Knjezowy
jandźel a zbi 185,000 Aſſyriſkich, zbytkni pak cźěkachu.

W tym ſamym cžaſu bu Ezechias na ſmjercź khory. A Iſaias pſchińdźe k
njomu a rjekny: „Wobſtaraj ſwój dom; pſchetož wumrjeſch.“ Ezechias ſo
ſtróži a wobrocżi ſwoje woblicžo k templej a modleſche ſo płacžo:
„Knježe, wopomń tola, kak ſym pſched tobu khodźił, a zo ſym cžinił,
ſchtož běſche pſched tobu ſpodobne.“ Joho dowěra njebu zahańbjena. Tón
Knjez ſpožcži jomu hiſchcźe 15 lět žiwjenjo a jara zbožowne knježenjo.

<pb n="68"/>

71. Poſledni kralowje pſched babylonſkim zajecźom.

Ezechiaſowy ſyn, kral Manaſſes, njekhodźeſche po pucźach ſwojoho nana.
Wón ſkutkowaſche zło pſched tym Knjezom a pſchela krej njewinowatych.
Wón natwari z nowa pſchibójſke wołtarje, kotrež bě joho nan powalicź
dał; a hroznoſcźe luda běchu hórſche dyžli hroznoſcźe pohanow. Toho dla
dopuſchcźi Bóh, zo bu Manaſſes wot Aſſyriſkich zajaty a do Babylona
wotwjedźeny. Tehdom ſpózna wón ſwoju złóſcź, cžinjeſche pokutu a
wołaſche ſo k tomu Knjezej. A tón Knjez wuſłyſcha joho próſtwu a
pſchiwjedźe joho zaſy do Jeruzalema w joho kraleſtwje.

Joho ſyn Amon ſcźěhowaſche joho w tym, ſchtož běſche wón złe cžinił,
Joſias pak, joho wnuk, w tym, ſchtož běſche wón potom dobre ſkutkował.
Dokelž kral Joſias we wſchitkej ſwěrje tomu Knjezej ſłužeſche,
hroznoſcźe pſchibójſtwa wukorjenjeſche a Knjezowe ſwjedźenje zaſy
ſwjecźeſche po knihach zakonja, wotewza joho Bóh, po dźewjecźlětnym
kralowanju, zo byſchtej joho wocži njezbožo njewidźałej, kotrež
dyrbjeſche na Judu pſchińcź. Pſchetož joho ſchtyrjo potomnicy — Joachaz,
Joakim, Jechonias a Sedecias — pſchiwobrocźichu ſo z nowa k złomu, a
toho dla pſchińdźe ſkóncžnje na nich a na cyłe kraleſtwo Juda zaſłužene
khoſtanjo: babylonſke zajecźo.

72. Profetowje.

Tež w cžaſach potomnikow Roboama hacž do Sedeciaſa zbudźi Bóh w
kraleſtwje Juda wurjadnych mužow, a da jim ſwojoho ducha, zo bychu
kralam a ludej pokutu prědowali, Bože ſudźenja jim pſchipowjedowali, ale
jich tež změrnjowali ze ſlubjenjom Meſſiaſa. Najwoſebniſchi tutych
profetow — pódla Eliaſa a Eliſea — běchu: Joel, Michäas a Iſaias.

Woni běchu bohabojazni, khudźi a ponižni; ale z wulkej mocu pozběhowachu
ſwój hłós w Božim mjenje, tak zo ſo cžaſto kralowje a wobydlerjo we Juda
želnoſcźiwje k tomu Knjezej wobrocźichu a jomu z nowa ze ſwěrnej wutrobu
ſłužachu. Bohužel pak tele wobrocźenjo z wjetſcha jenož krótki <pb
n="69"/>cžas trajeſche, haj wjele profetow bu wot złóſcźiwych kralow a
bjezbóžnoho luda morjenych. Tola ſkutkowaſche jich ſłowo tež po jich
ſmjercźi we derjezmyſlenych wutrobach, a zdźerža w nich prawu wěru a
žadoſcź za zbóžnikom ſwěta.

Druhi ſtaw.

Cžas babylonſkoho zajecźa.

(606—536 pſched Khryſtuſom.)

73. Kónc judſkoho kraleſtwa.

Po ſmjercźi krala Joſiaſa pſchicźahny Nabuchodonoſor, kral Babylonſkeje,
pſched Jeruzalem, a wotwjedźe najwoſebniſchich we kraju, kaž tež dźěl
ſwjatych ſudobjow, do Babylona. To ſta ſo 606 pſched Khryſtuſom a je
ſpocžatk babylonſkoho zajecźa.

Po tſjoch lětach pſchicźahny Nabuchodonoſor zaſy pſched Jeruzalem, zaja
krala Jechoniaſa a wotwjedźe joho z dźělom luda a z wjele pokładami, do
Babylona a poſtaji Sedeciaſa za judſkoho krala.

Sedecias zběže ſo pſchecźiwo Nabuchodonoſorej. Duž pſchicźahny tutón
tſecźi krócź do Jeruzalema, wotwjedźe nimale wſchitkich wobydlerjow hako
zajatych a wupuſcźi měſto a templ z wohnjom. Kralej Sedeciaſej wukałachu
wocži a wjedźechu joho w rjecźazach do Babylona. Takle ſkóncži ſo
kraleſtwo Juda w lěcźe 588 pſch. Khr.

W tymle cžaſu běſche profeta Jeremias žiwy. Wón bě hižo dołho prjedy
zapuſcźenjo Jeruzalema wěſchcźił. Samotny a zrudny běſche wón wokoło
khodźił a wodnjo a w nocy płakał dla blizkoho njezboža. Z rjecźazom na
ſchiji běſche ſo ludej pokazował a jomu zajecźo pſchipowjedował. Tola
wón njebu ſłyſchany, ale wot wſchitkich pſcheſcżěhany a poklaty. Hdyž bu
Jeruzalem zapuſcźeny, woſta tam, zo by zbytk ſwojoho njezbožownoho luda
změrnjował a płakał na rozpadankach Jeruzalema. „Ach!“ wołaſche wón,
„kak zrudne ſu pucźe k horje Moria, dokelž nichtó wjacy na ſwjedźeń <pb
n="70"/>njepſchikhadźa! Wſchitke wrota tutoho měſta ſu ſpowalane, joho
měſchnicy žałoſcźa, joho knježny ſu bjez pychi a wone ſame je z
hórkoſcźu pſchepjelnjene. O wy wſchitcy, kiž po pucźu nimo dźecźe,
kedźbujcźe a hladajcźe, je-li hdźe tajka boloſcź kaž moja! Wſchitcy, kiž
nimo du, kleſkaja z rukomaj, zatſchaſuja z hłowu a praja: Je to te
hordozne měſto, dokonjana rjanoſcź, wjeſelo cyłeje zemje?“

Mjez tym cžinjachu Židźa w Babylonje pokutu a wobrocźichu ſo z cyłej
wutrobu k tomu Knjezej. Nabuchodonoſor bu ſmilny a pſchecźelny
pſchecźiwo nim. Tola ſtajnje ſpominachu woni z horcej žadoſcźu na ſwoju
domiznu a na prjedy tak kraſne měſto Jeruzalem. „Pſchi babylonſkich
rěkach ſedźimy a płakamy, hdyž na Sion ſpominamy; na wjeŕby tohole kraja
powiſnychmy ſwoje harfy. Kotſiž nas zajatych wotwjedźechu, žadaja ſpěwy
wot nas: Spěwajcźe nam khwalbny khěrluſch, kiž ſpěwaſchcźe na Sionje!
Kak bychmy móhli Knjezowy khěrluſch ſpěwacź w cuzym kraju? Jeli tebje
zapomnju, Jeruzalemje, njech je zapomnjena moja prawica! Mój jazyk njech
ſo pſchilěpi k dźaſnam, jeli na tebje njeſpominam, jeli njebudu
Jeruzalem ſtajecź hako prěnje mojich wjeſelow!“ Pſalm 136.

74. Daniel a joho tſjo pſchecźelowje.

Mjez Židami w Babylonje běchu někotſi hólcy kralowſkoho ſplaha.
Nabuchodonoſor pſchikaza, zo bychu najrjeniſchi a najwuſtojniſchi z nich
k joho ſłužbje wubrani a z jědźemi joho blida žiwjeni byli. Mjez tutymi
běchu Daniel a joho pſchecźelowje Ananias, Miſael a Azarias. Dokelž pak
běchu po židowſkim zakonju někotre jědźe zakazane, proſchachu woni
najwyſchſchoho komornika, zo by jim jenož warjeniny k jědźi a wodu k
picźu dawał. Ale komornik rjekny: „Boju ſo krala; pſchetož hdy bychu
waſche woblicža ſuſchiſche byłe dyžli woblicža druhich młodźencow, by
mje dał ſkóncowacź.“ Tola Daniel wotmołwi: „Spytaj to jenož dźeſacź
dnow! Potom cžiń z nami, kaž budźe ſo cźi lubicź.“ A komornik <pb
n="71"/>dopjelni joho próſtwu. Po dźeſacź dnach pak běchu jich woblicža
rjeniſche a połniſche dyžli wſchěch druhich hólcow, kiž kralowu jědź
jědźachu. Duž dawaſche jim komornik tež dale jenož warjeniny a wodu. Bóh
pak da jim wulku mudroſcź. A hdyž buchu po někotrym cžaſu pſched krala
wjedźeni, a tutón z nimi rycžeſche, njenamaka žanoho tak mudroho a
wuſtojnoho, kaž woni běchu. Toho dla buchu kralowi ſłužownicy.

75. Daniel, zakitaŕ cžiſtotneje Suſanny.

Mjez Židami w Babylonje běſche tež woſebny muž z mjenom Joakim; joho
mandźelſka běſche rjana a póccźiwa Suſanna. Pola njoho ſkhadźowachu ſo
Židźa cžaſto, a dwaj ſtarſchej tam ſudźeſchtaj. Tuteju běchu za ſudnikow
wuzwolili, dokelž mějachu jeju za ſprawneju mužow; wonaj pak běſchtaj
złóſtnikaj.

Joakim mějeſche pódla ſwojeje khěže zahrodu, a Suſanna ſo w njej pſchi
połdnju pſchekhadźowaſche. To ſudnikaj wjedźeſchtaj. Toho dla
ſkhowaſchtaj ſo tam jenoho dnja, a hdyž Suſanna po ſwojim zwucženju do
zahrody pſchińdźe, pſchiběžeſchtaj k njej a žadaſchtaj wot njeje, zo by
jimaj k woli cźežki hrěch cžiniła. Tež pſchiſtajiſchtaj: „Jelizo
nochceſch, wobſkoržimoj cźe, zo ſmoj cźe pſchi złym ſkutku nadeſchłoj.“
Duž zdychny Suſanna a praji: „Cźěſno je mi ze wſchěch ſtronow; pſchetož
ſcžinju-li, ſchtož žadataj, ſym zhubjena pſched Bohom; jeli pak
njeſcžinju, njecźeknu waſchimaj rukomaj. Tola chcu radſcho njewinowata
do waſcheju rukow padnycź, dyžli hrěſchicź pſched tym Knjezom.“ Na to
zawoła z wótrym hłoſom wo pomoc. Ale tež ſtarſchej wołaſchtaj, a hdyž
ludźo pſchińdźechu, powjedaſchtaj złe wěcy na Suſannu.

Nazajtra, hdyž bě lud pola Joakima zhromadźeny, bu wona pſched ſud
žadana. Wona pſchińdźe ze ſwojimaj ſtarſchimaj a z krejnymi
pſchecźelemi, a wſchitcy, kiž ju znajachu, płakachu. Taj złóſtnikaj pak
wobſkoržowaſchtaj ju, zo ſtaj ju pſchi złym ſkutku nadeſchłoj. Dokelž
běſchtaj ſtarſchej a ſudnikaj, wěrjachu jimaj zhromadźeni, a Suſanna bu
k ſmjercźi <pb n="72"/>wotſudźena. Suſanna pak wołaſche z wulkim hłoſom:
„Wěcžny Božo, kiž ſy znajeŕ potajnoſcźow, ty wěſch, zo ſtaj wonaj
falſchne ſwědcženjo dawałoj pſchecźiwo mi.“ A tón Knjez wuſłyſcha jeje
modlitwu.

Hdyž bu k ſmjercźi wjedźena, zawoła Daniel, wot Boha rozſwětleny, z
wulkim hłoſom: „Ja ſym njewinowaty na jeje krewi! Sudźcźe z nowa,
pſchetož ſudnikaj ſtaj falſchne ſwědcženjo dałoj.“ Na tele ſłowa wrócźi
ſo lud khwatajcy, Daniel pak rozwjedźe ſudnikow rózno a rjekny k
prěnjomu: „Złóſtniko, nětk pſchińdu twoje hrěchi na tebje. Sy-li ju
hrěſchicź widźał, powjez, pod kajkim ſchtomom ſo to ſta?“ Wón rjekny:
„Pod maſtixownju.“ Daniel wotmołwi: „Prawje zełhał ſy na ſwoju hłowu!“
Hdyž bě toho wotwjeſcź dał, powoła druhoho a rjekny: „Pod kajkim
ſchtomom ſy ju hrěſchicź widźał?“ Wón rjekny: „Pod ſlowcžinu.“ A Daniel
wotmołwi: „Tež ty ſy prawje zełhał na ſwoju hłowu.“

Lud ſpózna z napſchecźnoho ſwědcženja teju złóſtnikow, zo bě jeju
ſkóržba wumyſlena. Toho dla khwaleſche ſprawnoho a ſmilnoho Boha, kotryž
wumoži tych, kiž ſo na njoho nadźijeja. A potom kamjenjowachu teju
złóſtnikow. Daniel pak bu widźany we cyłym ludźe.

76. Tſjo młodźencowje we žehliwej pjecy.

Junu da Nabuchodonoſor wyſoki złoty ſtołp wudźěłacź, na kotryž bě
pſchibóh poſtajeny, a wſchitcy nahladni joho kraleſtwa dyrbjachu
pſchińcź, k zemi panycź a k tomu ſamomu ſo modlicź. Wſchitcy to
cžinjachu, jenož nic Ananias, Miſael a Azarias. Daniel njebě pſchi tymle
ſwjedźenju; hewak by ſo tež tomu ſpjecźił. Hdyž pak cźile tſjo
młodźencowje k zemi njepanychu, pſchiſtupichu Babylonſcy a wobſkoržichu
jich pola krala.

A rozhněwany kral pſchikaza, zo by ſo pěc, w blizkoſcźi ſtejaca,
hiſchcźe ſydom krócź bóle dyžli hewak zapyriła, a zo bychu młodźencowje
do njeje cźiſnjeni byli. To ſo bórzy ſta. Tola jandźel zeſtupi k nim a
wurazy płomjo z pjecy, tak zo <pb n="73"/>mužow, kiž běchu jich nuts
cźiſli, zapopadźe a ſpali. W pjecy pak ſcžini jandźel tajku khłódnotu,
kaž by wjecžorny wětſik duł. Woheń ſo młodźencow ani njedótkny, a ſpali
jenož powjazy, z kotrymiž běchu zwjazani. Duž pocžachu wſchitcy tſjo,
kaž z jenym hortom, Boha khwalicź a jomu ſo dźakowacź.

Hdyž kral to zaſłyſcha a do pjecy pohlada, poſtróži ſo a rjekny:
„Njejſmy dha tſjoch muži zwjazanych do wohnja cźiſnyli? Nětko widźu
ſchtyrjoch rozwjazanych a cyle njezranjenych, a ſchtwórty zda ſo kaž ſyṅ
bohow.“ Potom pſchiſtupi k pjecy a zawoła: „Pójcźe won, ſłužownicy
najwyſchſchoho Boha!“ A woni hnydom wuńdźechu a wſchitcy widźachu, zo
ani włoſy jich hłowy njeběchu zeſmudźene. Hladajo na tajki dźiw, rjekny
Nabuchodonoſor: „Khwaleny budź jich Bóh, kiž je ſwojoho jandźela póſłał
a ſwojich ſłužownikow wumožił! Wot dźenſniſchoho dnja zahinje kóždy, kiž
tohole Boha hani; pſchetož njeje žadyn Bóh, kotryž mohł tak
wuſwobodźicź!“ A wón powyſchi tſjoch młodźencow do wulkich zaſtojnſtwow.

77. Dauiel a kral Baltaſſar.

Po Nabuchodonoſorowej ſmjercźi bu Baltaſſar, joho wnuk, kral
Babylonſkich. Tutón porucži pſchi hoſcźinje, kotruž woſebnym ſwojoho
kraja a ſwojim žonam hotowaſche, złote ſudobja pſchinjeſcź, kotrež bě
joho dźěd z jeruzalemſkoho templa ſobu wzał. Wón a joho hoſcźo pijachu z
nich. W tym ſamym wokamiknjenju pokaza ſo na ſcźěnje ruka, kiž někotre
ſłowa napiſa, a nichtó njemóžeſche je cžitacź. Kral ſo ſtróži a powoła
Daniela, zo by potajne ſłowa cžitał a wukładował. A Daniel prajeſche:
„Ty ſy ſo pozběhnył, o kralo! pſchecźiwo Knjezej njebjes a ſwjate
ſudobja wonjecžeſcźił. Toho dla da tón Knjez tele ſłowa napiſacź. Wone
rěkaja: Mane, Thekel, Phares. A tajke je wukładowanjo ſłowow: Mane —
licžił je Bóh twoje kraleſtwo a ſcžini jomu kónc. Thekel — waženy ſy na
wazy a lohki namakany. Phares — rozdźělene budźe twoje kraleſtwo a
Mediſkim a Perſiſkim date.“

<pb n="74"/>

Tute wěſchcźenjo dopjelni ſo hižo w tej ſamej nocy; pſchetož Baltaſſar
bu morjeny, a Mediſcy a Perſiſcy rozdźělichu ſo do joho kraleſtwa.

78. Daniel a pſchibóh Bel.

Cyrus, perſiſki kral, doby ſebi bórzy cyłe babylonſke kraleſtwo. Daniel
běſche wot njoho jara cžeſcźeny a bu tež towaŕſch pſchi joho blidźe.
Junu rjekny kral k njomu: „Cžoho dla njemodliſch ſo k Belej, bohu
Babylonſkich?“ Wón wotmołwi: „Dokelž jenož žiwoho Boha cžeſcźu, kotryž
je njebjo a zemju ſtworił a móc ma nade wſchitkim.“ A Cyrus ſo
praſcheſche: „Měniſch dha, zo Bel njeje žiwy bóh? Hlej wſchědnje zjě
dwanacźe brjemjeni pſcheńcžneje muki a ſchtyrcycźi wowcow a wupije
ſchěſcź karanow wina.“ Daniel pak ſo wuſmja a rjekny: „Njedaj ſo
zjebacź, kralo! Tutón Bel je z hliny a mjedźe, a njejě nihdy.“ A kral ſo
rozhněwa, powoła 70 Belowych popow a rjekny: „Jelizo mi njepowěſcźe,
ſchtó wopory za Bela zjě, dyrbicźe wumrjecź. Jelizo pak dopokazacźe, zo
Běl je zjě, njech wumrje Daniel, dokelž je Bela hanił.“ Daniel wotmołwi
kralej: „Stań ſo po twojim ſłowje!“

Potom dźěchu do templa, a popja prajachu: „My wuńdźemy won, a ty, kralo,
ſtaj tam ſam jědź a wino; potom zamkni durje a zazygluj je ze ſwojim
pjerſchcźenjom. A hdyž jutſe rano njewuhladaſch, zo je wſchitko wot Bela
zjědźene, njech wumrjemy.“ Hdyž běchu wuſchli, ſtaji kral jědź a wino
pſched Bela; Daniel pak daſche wot ſłužownikow popjeł pſchinjeſcź a
ſajeſche jón pſched kralom pſchez kſchidu po cyłym templu. Na to
wuńdźechu wſchitcy a durje buchu zazyglowane.

W nocy pak pſchińdźechu popja, po ſwojim zwucženju, z potajnymi
duricžkami, kiž běchu pod wopornym blidom, a zjěchu a wupichu ze ſwojimi
žonami a dźěcźimi wſchitko.

Rano zahe dźěſche kral z Danielom do templa. Wonaj namakaſchtaj zygle
njezranjene a wotewriſchtaj durje. Kral pohladny hnydom na blido a
zawoła: „Wulki ſy ty, Belo, <pb n="75"/>a žane jebanſtwo njeje na tebi!“
A Daniel ſo wuſmja a rjekny: „Pohladaj na zemju; cžeje ſu tute ſtopy?“
Duž pſchepytowaſchtaj woporne blido a namakaſchtaj potajne duricžka. A
kral ſo rozhněwa, a daſche popow ſkóncowacź; Daniel pak roztorha Bela a
joho templ.

79. Daniel w lawjacej jamje.

Babylonſcy cžeſcźachu tež wulkoho zmija. Junu pak rjekny Cyrus k
Danielej: „Hlej, ty njemóžeſch prajicź, zo by tež tónle žiwy bóh
njebył.“ Daniel wotmołwi: „Dowol jenož, kralo! zaražu zmija bjez mjecža
a kija.“ Kral to dowoli. Duž zwari Daniel ſmołu, tuk a koſmy hromadu,
dawaſche zwarjene žwaki hadej do khlamy, a wón ſo rozpukny. Potom rjekny
wón: „Hlej tu, kajkoho boha cžeſcźicźe!“

Hdyž Babylonſcy to ſłyſchachu, zhromadźowachu ſo a prajachu kralej:
„Pſchepodaj nam Daniela.“ Cyrus lubowaſche Daniela; dokelž pak woni z
mocu hrožachu, pſchepoda jim joho. A woni cźiſnychu joho do lawjaceje
jamy, w kotrejž běſche ſydom ſurowych lawow. Tehdom njeběchu jim žanu
žratwu dali, zo bychu Daniela zežrali. Tola tež nětko, kaž hižo prjedy
jedyn krócź, jomu dźiwje zwěrjata nicžo njeſcžinichu.

Schěſcź dnow běſche Daniel w lawjacej jamje a bu hłódny. W tym ſamym
cžaſu pſchebywaſche na rozpadankach měſta Jeruzalema profeta, z mjenom
Habakuk. Tón dźěſche runje na polo, zo by ſwojim žnjeńcam wobjed
donjeſł. Tu zjewi ſo jomu jandźel a rjekny: „Njes wobjed, kiž maſch, do
Babylona k Danielej, kotryž je w lawjacej jamje.“ Habakuk wotmołwi:
„Knježe, Babylon njejſym hiſchcźe widźał a tamnu jamu njeznaju.“ A
jandźel joho zapſchimny a pſchenjeſe joho ze ſpěſchnoſcźu wětra do
Babylona a ſtaji joho pſched jamu. Habakuk wołaſche Daniela: „Słužowniko
Boži, wzmi wobjed, kotryž je cźi Bóh póſłał!“ Dźakownje praji Daniel:
„Tak ſy, o Božo, na mnje ſo dopomnił, a pokazał, zo njewopuſchcźiſch
tych, kiž tebje lubuja!“ Potom <pb n="76"/>ſtany a jědźeſche. Jandźel
pak pſchinjeſe Habakuka hnydom zaſy na joho měſto.

Na ſedmym dnju pſchińdźe kral ſam k lawjacej jamje, a hlej! Daniel
ſedźeſche njezranjeny mjez lawami. Duž zawoła kral: „Wulki ſy, Knježe,
Božo Daniela!“ Potom da Daniela z jamy wucźahnycź, tych pak, kiž chcychu
joho ſkazycź, porucži do njeje zmjetacź, a we wokamiknjenju buchu wot
lawow zežrani. Kral pak praji: „Wot nětka njech ſo wſchitcy Danielowoho
Boha boja; pſchetož wón je wumožnik, kiž znamjenja a dźiwy cžini na
zemi.“

Tſecźi ſtaw.

Swjate ſtawizny wot babylonſkoho zajecźa hacž do Khryſtuſa.

80. Wrócźenjo ze zajecźa.

(536 pſched Khryſtuſom.)

Hdyž bě ſo 70 lět babylonſkoho zajecźa minyło, bu Cyrus, kral Perſiſkeje
a Babylonſkeje, wot Boha pohnuty. A wón da po wſchěm kraju wozjewjecź:
„Schtóž k ludej Božomu ſłuſcha, njech cźehnje do Jeruzalema a twari
templ toho Knjeza.“

Duž wrócźi ſo pod wjedźenjom židowſkoho wjeŕcha Zorobobela pſchez 40,000
Židow po ſwojeje wótcžiny. Cyrus wuda jim zaſy złote a ſlěborne ſudobja,
kotrež bě Nabuchodonoſor z templa wzał. Po ſwojim wrócźenju natwarichu
najprjedy wołtaŕ tomu Knjezej. Nowy templ ſam bu hakle za 21 lět
dokonjany. Tola ſtarcowje, kiž běchu ſtary templ widźeli, płakachu a
žałoſcźachu, dokelž ſo jomu nowy na kraſnoſcźi njerunaſche.

Wóſomdźeſat lět po Zorobabelowym wucźehnjenju zebra ſo ſwjaty měſchnik
Esdras z wjele Židami, kiž běchu hiſchcźe w Babylonje woſtali, a woni
cźehnjechu tež do židowſkoho kraja. Esdras a joho ſwjaty pſchecźel
Nehemias prócowaſchtaj ſo, zo byſchtaj lud wobkrucźiłoj we wěrje a w
Knjezowym zakonju, a zo byſchtaj jón wucžiſcźiłoj wot wſchitkeje <pb
n="77"/>złóſcźe. Potom praji Nehemias: „Pójmy z nowa natwaricź měſto a
murje jeruzalemſke!“ Woni joho ſcźěhowachu, a kóždy złoži ruku k dźěłu,
wot wyſchſchoho měſchnika hacž do najpoſledniſchoho muža. Samaritanowje
pak, kiž chcychu jim zadźewacź, njezamožichu nicžo pſchecźiwo nim, a
hižo po 52 dnach běchu murje Jeruzalema z wrotami a wěžemi dokonjane.

81. Profetowje po zajecźu.

Kaž bě Jeremias pſchi rozpadankach Jeruzalema zawoſtajenych, Daniel pak
a profeta Ezechiel w zajecźu pſchebywacych Židow rozwucžował, napominał
a ze ſwojimi wěſchcźenjemi změrnjował, tak wukhadźachu tež po wrócźenju
z Babylona ſwjecźi profetowje z luda Božoho, mjez druhimi Aggäus a
Zacharias. Wonaj zbudźowaſchtaj Židow k nowotwarjenju templa a ſwjatoho
měſta, hdyž takle wěſchcźeſchtaj: Žadany wſchitkich ludow, kral a
zbóžnik pſchińdźe do tohole druhoho templa a do tohole nowoho měſta
Jeruzalema a toho dla budźe kraſnoſcź tohole druhoho templa wjetſcha
dyžli kraſnoſcź prěnjoho.

Poſledni židowſkich profetow běſche Malachias (wokoło lěta 400). Wón
prědowaſche pſchecźiwo tehdomnym tajeńſkim měſchnikam,
pſchipowjedowaſche zacźiſnjenjo ſtarych woporow a wěſchcźeſche nowy
doſpołny wopor.

Piſma tychle profetow a ſtaroho zakonja zhromadnje, buchu wokoło lěta
300 wot 72 wucženych Židow z hebrejſkeje do grichiſkeje rycže
pſchełožene. Dokelž pak bě grichiſka rycž ſkoro po wſchěm tehdomnym
ſwěcźe znata, zeznachu tež pohani ſwjate piſmo, woſebje pak ſlubjenja
Meſſiaſa.

Nimale w tym ſamym cžaſu pohnu Bóh pobožnoho Zida z mjenom Jeſuſa,
Sirachowoho ſyna, zo knihu nabožnych hróncžkow napiſa, kotrež mějachu
cžłowjekow k prawej mudroſcźi a póccźiwoſcźi nawjedowacź.

<pb n="78"/>

82. Eſther.

Dokelž perſiſcy kralowje nikoho njepocźiſchcźowachu, woſta wjele Židow w
babylonſkim kraleſtwje, mjez druhimi tež pobožna Eſther. Wona
pſchebywaſche w cžaſu krala Aſſuera pola ſwojoho zaſtaracźerja
Mardochäa. Junu wuhlada ju kral; a wona ſo jomu tak lubjeſche, zo ju za
mandźelſku wuzwoli. Mardochäus pak, za jeje zbožo ſwěru ſtaroſcźiwy,
pſchikhadźeſche kóždy dźeń pſched kralowſki hród. Junu zhoni, zo chcetaj
dwaj komornikaj krala ſkóncowacź. To powje wón Eſtherje, wona pak
kralej. Na to buſchtaj zapſchiſahancaj wobjeſchenaj, a tónle podawk bu
do kralowſkich lětopiſow zapiſany.

Po někotrym cžaſu powyſchi kral wěſtoho Amana k najwyſchſchej
doſtojnoſcźi. Wſchitcy kralowſcy ſłužownicy klakachu pſched nim na
kolena a wopokazowachu jomu nimale bójſku cžeſcź; ale bohabojazny
Mardochäus to njecžinjeſche. Hdyž Aman to widźeſche a zhoni, zo je
Mardochäus Žid, rozhněwa ſo jara. Wón wudawaſche pola krala, zo Židźa
zběžk pſchecźiwo njomu pſchihotuja, a narycža joho z tym k ſurowomu
rozkazej, zo bychu wſchitcy Židźa po wſchěm kraleſtwje na jenym dnju
ſkóncowani byli a zo bychu ſo jich kubła a wobſedźenſtwa zebrałe. Duž
běſche žałoſcź a płacž mjez wſchitkimi Židami. Mardochäus pak wozjewi
Eſtherje, ſchto je ſo ſtało, zo by wona ke kralej ſchła a za ſwój lud
proſyła.

Bě pak tehdom zakoń, zo pſchi ſmjertnym khoſtanju nichtó pſched krala
ſtupicź njeſmě, kotrohož by wón njepowołał. Tola Eſther ſebi to zwaži,
hdyž bě prjedy nutrnje k Bohu ſo modliła. Wona zaſtupi w kralowſkej
pyſche. Kral ſedźeſche runje na ſwojim trónje a błyſchcźeſche ſo w
złocźe a ſlěbru. Eſther poklakny pſched nim. Hako pak kralowe rozhněwane
woblicžo wuhlada, padźe ze ſtrachom do njemocy. Hdyž kral to widźeſche,
bu hnuty; wón ſkocži z tróna a dźeržeſche kralownu w ſwojimaj rukomaj,
doniž wona k ſebi njepſchińdźe, a potom rjekny: „Njeboj ſo, Eſther, ty
njewumrjeſch; pſchetož tón zakoń je za wſchitkich druhich poſtajeny, nic
pak za tebje. Kajka je twoja próſtwa?“ Wona wotmołwi: „Jeli <pb
n="79"/>ſo kralej ſpodoba, proſchu, zo by dźenſa z Amanom na hoſcźinu ke
mni pſchiſchoł.“ Kral to ſlubi.

Scźěhowacu nóc pſchecžini kral bjez ſpanja. Duž daſche ſebi lětopiſy
ſwojoho kraleſtwa cžitacź. A hdyž na te měſtno pſchińdźechu, hdźež bě
wopiſane, kak je Mardochäus zapſchiſahanjo komornikow zjewił,
praſcheſche ſo kral: „Kajku cžeſcź a myto je Mardochäus za tule ſwěru
doſtał?“ Słužownicy wotmołwichu: „Z cyła žane myto.“ Na to powoła kral
Amana a wopraſcha ſo joho: „Schto ma ſo mužej ſtacź, kotrohož chce kral
pocžeſcźicź?“ Tu myſleſche Aman, zo kral žanoho druhoho pocžeſcźicź
nochce, hacž joho ſamoho, a toho dla wotmołwi: „Tónle muž ma kralowſke
draſty woblecženy bycź a kralowſku krónu na hłowu doſtacź; na kralowoho
konja ma ſo ſynycź, a prěni kralowſkich wjeŕchow njech jomu konja dźerži
a na měſchcźanſkich drohach pſched nim woła: Tak ma ſo cžeſcźicź tón,
kotrohož kral cžeſcźicź chce.“ A kral rjekny: „Cžiń khwatajcy, kaž ſy
prajił, Židej Mardochäej, kotryž pſched wrotami ſedźi!“ Aman dyrbjeſche,
byrnje z njeſpodobanjom a hněwom, cžinicź, ſchtož bě kral pſchikazał.

Mjez tym běſche cžas, ke kralownje na hoſcźinu hicź, a Aman poda ſo ſobu
tam. Pſchi hoſcźinje praſcheſche ſo kral: „Schto je nětk twoja próſtwa,
Eſther? Byrnje połojcu mojoho kraleſtwa žadała, doſtanjeſch ju.“ Wona
wotmołwi: „Sym-li miłoſcź namakała we twojimaj wocžomaj, o kralo, daruj
mi a mojomu ludej žiwjenjo; pſchetož mamy rozteptani, zadajeni a
wutupjeni bycź.“ A kral ſo wopraſcha: „Schtó ſebi zwaži tole cžinicź?“
Eſther praji: „Naſch najhórſchi njepſchecźel a pſchecźiwnik je tutón
Aman.“ Hdyž Aman to ſłyſcheſche, woproſtny ze zaſtróženjom. Kral pak
poſtany z hněwom. A jedyn z komornikow rjekny k njomu: „Hlej, pſchi
Amanowym domje ſteji ſchibjeńca, 50 łohcźi wyſoka, kotruž je wón
Mardochäej pſchihotował.“ A kral pſchikaza: „Wobjeſcźe Amana na nju!“

Na tym ſamym dnju powyſchi kral Mardochäa na Amanowe doſtojnſtwo, a
rozkaz wo ſkóncowanju Židow bu hnydom <pb n="80"/>wrócźo wzaty. Duž
běſche pola wſchitkich Židow w Perſiſkej a Babylonſkej wulke wjeſelo, a
wjele pohanow pſchiſtupi k jich wěrje.

83. Judith.

Tež Židam, kotſiž běchu do wótcnoho kraja ſo wrócźili, ſpožcži Bóh
ſpodźiwne zakitanjo pſchez jenu žónſku. Běſche mjenujcy aſſyriſki
wjedźicźeŕ Holofernes z mócnym wójſkom pſchicźahnył, wſchitke měſta a
twjerdźizny kołowokoło dobył, a na njezbožownych wobydlerjach ſwoju
dźiwju ſurowoſcź wopokazał. Woblehny pak tež měſto Bethulia, a pſchikaza
roły pſcherubacź, po kotrychž woda do měſta cźecžeſche. Duž naſta tajka
nuza, zo chcychu wobydlerjo měſto pſchepodacź, hdy by po pjecźich dnach
pomoc njepſchiſchła.

To zaſłyſcha wudowa, z mjenom Judith, kotraž, byrnje bohata a rjana,
ſamotne a pokutne žiwjenjo wjedźeſche. Wona dźěſche k ſtarſchim měſta a
rjekny: „Kajka je to rycž, zo ſcźe ſmilnoſcźi toho Knjeza dźeń poſtajili
po ſwojej woli? Pokoŕmy ſo pſched nim, a wón zahubi naſchich
njepſchecźelow.“ A woni wotmołwichu: „Wſchitko, ſchtož ſy rycžała, je
wěrno. Duž modli ſo za nas; pſchetož ty ſy ſwjata a bohabojazna žona.“
Nětko woteńdźe Judith do ſwojeje komorki, poſypa z popjełom ſwoju hłowu,
poklakny pſched tym Knjezom a wołaſche ſo k njomu.

Tón Knjez ju wuſłyſcha; wón da jej do myſlow, kak by ſwój lud wumožicź
mohła, a poſtaji ju za wuwjedźeŕku ſwojich ſudźenjow nad ſurowym
Holoferneſom. Hnydom wotpołoži wona ſwoju pokutnu draſtu, žałbowaſche ſo
a debjeſche ſo z najkraſniſchej pychu, a poda ſo ze ſwojej ſłužownicu do
aſſyriſkoho lěhwa. We wocžomaj Holoferneſa namaka ſpodobanjo a wón
porucži ſwojim ſłužownikam, zo bychu jej ſwobodnje do lěhwa zaſtupicź a
z njoho wukhadźecź dali. Po ſchtyrjoch dnach pak hotowaſche Holofernes
wyſchſchim ſwojoho wójſka wulku hoſcźinu, a wupi pſchez měru wjele wina,
tak zo ſo na ſwoje łožo lehny a wuſny. Tež <pb n="81"/>hoſcźo ſo pomału
wotſalichu a bórzy kołowokoło w lěhwje wſchitcy ſpachu. Tu pſchiwacži ſo
Judith k łožej Holoferneſa, modleſche ſo ze ſylzami a rjekny: „Poſylń
mje, Knježe, w tutej hodźinje!“ Potom wza Holoferneſowy mjecž, kiž na
ſtołpje wiſaſche, a z dwojim rubnjenjom wotcźa jomu hłowu. Tule pak poda
wona ſwojej ſłužownicy, kiž bě wonka cžakała a porucži jej, zo by ju do
pſchihotowanoho měcha tyknyła.

Potom dźěſche z lěhwa do měſta, zwoła lud, pokaza Holoferneſowu hłowu a
prajeſche: „Khwalcźe toho Knjeza, kiž njeje wopuſchcźił tych, kotſiž ſo
k njomu nadźijeja, a kiž je njepſchecźela ſwojoho luda z mojej ruku
zabił! Joho jandźel je mje zakitał a tón Knjez njeje dopuſchcźił, zo
bych ja, joho ſłužownica, woblakowana była.“ A wſchitcy modlachu ſo k
tomu Knjezej, Ozias pak, wjeŕch luda, rjekny: „Žohnowana ſy ty, dźowka,
wot toho Knjeza mjez wſchitkimi žónſkimi na zemi.“ Potom wucźahnychu z
wulkim wołanjom na Aſſyriſkich. A hdyž cźile Holoferneſowe krawe cźěło
bjez hłowy wuhladachu, cźěkachu wſchitcy. Wobydlerjo Bethulije pak
khwalachu jenohłóſnje Judithu a prajachu: „Ty ſy ſława Jeruzalema, ty
radoſcź Iſraela, ty cžeſcź ſwojoho luda!“ Na to ſwjecźachu wjeſoły
ſwjedźeń a Judith zaſpěwa tomu Knjezej dobycźeŕſki khěrluſch. Wulke bě
jeje mjeno po wſchitkim kraju. A hdyž zeſtarjena wumrje, žarowaſche ju
wſchitkón lud.

84. Martraŕſka ſmjercź Eleazara.

W lěcźe 333 ſcžini Alexander Wulki kraleſtwu Perſiſkich kónc, pod
kotrychž wyſchſche knjejſtwo běſche Boži lud, wot Cyruſa, ſłuſchał. Na
to pſchipadnychu Židźa najprjedy pod móc egiptowſkich a potom ſyriſkich
kralow.

Najhórſche domapytanjo za nich běſche cžas hordoho a ſurowoho Antiocha,
krala Syriſkeje (175 do 163). Wón daſche ſwjate piſma ſpalicź, a zakaza
pſchi ſmjertnym khoſtanju wobkedźbowanjo Božoho zakonja. Mnozy cžinjachu
po <pb n="82"/>kralowej njeſprawnej woli; ale druzy woſtachu ſwěrni a
chcychu radſcho wumrjecź, dyžli ſwjaty zakoń boži pſcheſtupicź.

Mjez tutymi běſche tež cžeſcźowny Eleazar, ſtarc 99 lět, jedyn
najwoſebniſchich piſmawucženych. Hdyž joho nuzowachu, zo by ſwinjace
mjaſo jědł, wuzwoli ſebi radſcho cžeſtnu ſmjercź, dyžli hanibne
žiwjenjo, a daſche ſo cžwělowacź. Pódla ſtejacy chcychu pſchecźelſtwa a
ſobuželnoſcźe dla joho wumožicź, a radźachu jomu, zo by ſebi druhe
dowolene mjaſo pſchinjeſcź dał a ſo jenož tak pocžinjał, kaž by ſwinjace
mjaſo jědł. Ale Eleazar wotmołwi z krótka: „Mojej ſtarobje
njepſchiſteji, zo bych ſo tajił. Hewak by młodoſcź myſliła, zo je ſtary
Eleazar k pohanſtwu pſchiſtupił a ſo k złomu zawjeſcź dał. Schto bych z
toho měł, hdy bych nětko cžłowjeſkim cžwělam ſo wutorhnył? Rucy
wſchohomócnoho Boha njebych tola cźeknył. Toho dla wumru zmužicźe
cžeſtnu ſmjercź za ſwjate zakonje, a z tym zawoſtaju młodźencam
rjekowſki pſchilład.“ Na to cźehnjechu joho k nowym cžwělam, a wón
wumrje prajicy: „Knježe, ty wěſch, zo tole rady cźeŕpju, dokelž ſo tebje
boju.“

85. Martraŕſka ſmjercź ſydom makkabejſkich bratrow.

Tež jenu macźeŕ ze ſydmimi ſynami da Antiochus pſched ſo pſchiwjeſcź, a
porucži jim, zo bychu ſwinjace mjaſo jědli. Hdyž ſo ſpjecźachu, buchu z
prutami ſchwikani. Najſtarſchi z nich pak rjekny: „Radſcho chcemy
wumrjecź, dyžli Bože kaznje pſcheſtupicź.“ Na to rozhněwa ſo kral a
porucži mjedźane kótły rozžehlicź, a potom da najſtarſchomu jazyk
wurězacź, kožu z hłowy zdrěcź, rucy a nozy wotrubacź, a joho tak
hiſchcźe žiwoho pražicź. Macź a bratſja pſchihladowachu a napominachu ſo
mjez ſobu k wobſtajnoſcźi.

Hdyž bě prěni wumrjeł, wódrjechu tež druhomu kožu z włoſami z hłowy;
potom praſchachu ſo joho, hacž chce jěſcź. „To njebudu cžinicź“,
wotmołwi wón, a potom bu cžwělowany kaž prjedy joho ſtarſchi bratr.
Mrějo praji hiſchcźe kralej: „Njekhmaniko! ty drje bjerjeſch mi
pſchitomne žiwje<pb n="83"/>njo; ale kral ſwěta zbudźi nas, hdyž za joho
zakoń wumrjemy, k wěcžnomu žiwjenju.“

Tſecźi poſkicźi ſwojej rucy dobrowólnje a rjekny: „Z njebjes jej mam, a
nadźiju ſo, zo jej wot Boha zaſy doſtanu.“ Po nim zemrje ſchtwórty,
potom pjaty a ſcheſty. Wſchitcy ſkoro ani njedźiwachu na cžwěle, tak zo
ſam kral a cźi, kotſiž z nim běchu, jich wobſtajnoſcź wobdźiwachu.

Hdyž bě jenož hiſchcźe najmłódſchi ſam zbytkny, ſlubi jomu Antiochus z
pſchiſahu, zo joho bohatoho a zbožownoho ſcžini a zo chce joho za
ſwojoho pſchecźela měcź, jelizo wot wótcowſkoho zakonja wotſtupi. Ale to
bě podarmo. Duž powoła kral joho macźeŕ a radźeſche jej, zo by ſynej
pſchirycžowała a joho tak wumožiła. Wona pak wobrocźi ſo k ſwojomu ſynej
a rjekny z luboznoſcźu: „Proſchu cźe, moje dźěcźo, pohladaj a wopominaj
njebjo a zemju a wſchitko, ſchtož je w nimaj, a póznaj, zo je Bóh
wſchitko to z nicžoho ſcžinił. Toho dla njeboj ſo tohole kata, ale
wopokazaj ſo hódny ſwojich bratrow, zo bych cźe z nimi we wěcžnym
žiwjenju zaſy namakała.“ Hako wona hiſchcźe rycžeſche, praji hólcžec
wokołoſtejacym: „Na cžo cžakacźe? Njepoſłucham kralowu kaznju, ale Boži
zakoń, kotryž je nam pſchez Mójzeſa daty.“ A wobrocźiwſchi ſo kralej
rjekny: „Ty pak, zapocžerjo wſchoho złoho, kiž je na Židow pſchiſchło,
Božej rucy njecźeknjeſch.“ Na to rozhori ſo kral z hněwom a zakhadźeſche
hiſchcźe ſurowiſcho z tutym dyžli z druhimi. Na poſledku bu tež macź
morjena.

86. Mathathias a Judaſch Makkabejſki.

W tymle cžaſu bě w Židowſkej měſchnik Mathathias z pjecźimi ſynami. Hako
wo ſurowoſcźach Antiocha ſłyſcheſche, rozrudźi ſo jara. Toho dla zawoła
z wótrym hłoſom: „Schtóžkuli ma horliwoſcź za zakoń, wucźehń za mnu!“ A
wón cźekny ze ſwojimi ſynami a z wjele bohabojaznymi na hory, ſpowala
wſchudźom pſchibójſke wołtarje a zakitaſche ſwjaty zakoń z wobronjenej
ruku pſchecźiwo namocowanju pohanow.

<pb n="84"/>

Po Mathathiaſowej ſmjercźi ſtupi joho ſyn Judaſch na joho měſto. Tutón
bu ſwojeje njepſchewinjomneje zmužitoſcźe dla Makkabejſki, t. j. z
klepakom bijacy, pomjenowany. Straſchny kaž law w bitwje, pſchewiny wón
Antiochowych wójſkawjedźicźerjow we wjacorych bitwach a doby zaſy
Jeruzalem a templ. Swjatnica bě zapuſcźena, wołtaŕ wonjecžeſcźeny a w
pſcheddworomaj roſcźeſche trawa. Duž wucžiſcźi Judaſch templ a
ſwjecźeſche ſwjedźeń dobycźa. A wołtaŕ bu z nowa poſwjecźeny z
khwalbnymi ſpěwami a z hudźbu na cytary, harfy a cymbale.

Antiochus rozzłobi ſo na dobycźa Makkabejſkich. W ſwojej wjecźiwoſcźi
cźěrjeſche do Jeruzalema. Na pucźu pak pſchekhwata joho Bože ſudźenjo.
Wón padźe z woza a wobſchkodźi ſo cźežcy. A z ranjenoho cźěła
bjezbóžnika wudyrichu cžeŕwje, tak zo mjaſo po kruchach z njoho
wotpadowaſche a zo nichtó, hroznoho ſmjerda dla, pſchi nim wutracź
njemóžeſche. Nětko pocža wot ſwojeje wulkeje hordoſcźe popuſchcźowacź a
k Bohu ſo modlicź. Wón lubjeſche, zo wſchitko złe zaſy zaruna a zo budźe
wſchudźom Božu móc pſchipowjedowacź. Ale tute lubjenja cžinjeſche wón
jenož z bojoſcźe pſched ſmjercźu; toho dla njewuſłyſcha joho Bóh a joho
cžwěla njepſcheſta. Skóncžnje wumrje tónle bohahanjeŕ a ſurowy
pſcheſcźěhaŕ hubjenu ſmjercź w najžałoſtniſchich boloſcźach.

Joho ſyn prócowaſche ſo, zo by Židowſku z nowa dobył. Makkabejſki pak
modleſche ſo ze ſwojimi k tomu Knjezej a cźehnjeſche potom z dowěru na
Boha do bitwy. Nadobo wozjewi ſo njepſchecźelam z njebjes pjecź
błyſchcźatych mužow na konjoch ze złotymi wuzdami. Dwaj z nich běſchtaj
po bokomaj Makkabejſkoho a zakitaſchtaj joho ze ſwojej brónju. Tſjo
zbytkni mjetachu z powětra kłoki a błyſki na njepſchecźelow, tak zo
tucźi pak cyle woſlepjeni ſpadachu, pak zaſtróženi cźěkachu. Hdyž potom
morwe cźěła licžachu, namaka ſo, zo bě w njepſchecźelſkim wójſku pſchez
20,000 pěſchkow a 600 jězdnych panyło.

<pb n="85"/>

Tak pſchewiny Judaſch, z Božej pomocu, njepſchecźelow iſraelſkoho luda
we wjele krawych bitwach. W jenej tych ſamych ſo ſta, zo někotſi Židźa
padźechu. Hdyž pak chcychu jich nazajtra pohrjebacź, namakachu pod jich
zwjeŕſchnymi draſtami kruchi wopornych pſchibójſkich darow, kotrež bracź
zakoń zakazowaſche. Nětko bě wſchitkim zjawne, cžoho dla běchu tamni
panyli. Duž wołachu ſo k Bohu, zo by jim wobeńdźeny hrěch wodał. Judaſch
pak póſła 12,000 drachmow ſlěbra (wokoło 1400 toleri) do Jeruzalema, zo
by tam wopor za hrěchi wotemrjetych woprowany był; „pſchetož — myſleſche
wón — ſwjata a ſpomožna myſl je, za wotemrjetych ſo modlicź, zo bychu
wot ſwojich hrěchow wumoženi byli.“

87. Poſledni cžas pſched Khryſtuſom.

Po ſmjercźi pobožnoho a rjekowſkoho Judaſcha běchu joho bratſja jedyn po
druhim wjedźicźerjo luda, a tež woni dokonjachu wulke ſkutki. Tola jich
potomnicy cžinjachu wjele złoho a zawjedźechu khabłacy lud bóle a bóle
do hrěchow a złóſcźow. Židźa drje hiſchcźe wuznawachu jenoho wěrnoho
Boha, ale ſłužachu jomu jenož ze zwonkownymi ſkutkami zakonja, nic w
luboſcźi a dźěſcźowſkej poſłuſchnoſcźi. Dwaj wotſchcźěpkaj mjez ludom,
tajeńſcy fariſejowje a njewěriwi ſadducejowje poduſychu w nim poſlednje
dobre zacžucźa.

We wſchitkich druhich krajach na zemi běſche najhrozniſche pſchibójſtwo,
a za nim pſchińdźe žadławe ſkaženjo cźahnidby a njeſměrne hubjenſtwo.
Toho dla zdychowachu wſchitcy derjezmyſleni po cyłej zemi za ſlubjenym
zbóžnikom.

Tak bě wſchitko pſchihotowane na pſchikhad wumožnika ſwěta. A woprawdźe
běſche poſledni profeta, Malachias, hižo radoſcźiwje prajił: „Hlejcźe,
hnydom pſchińdźe tón, za kotrymž žadacźe!“ Jenož jene hiſchcźe
brachowaſche: zo by ſo tež ſlubjenjo, kiž bě Jakub ſwojomu ſynej Juda
dał, dopjelniło. A tež to pſchińdźe. Naſtupnicy <pb
n="86"/>Makkabejſkich běchu w ſtajnych zwadach mjez ſobu. Bratſja
wojowachu napſchecźo ſebi a kóncowachu jedyn druhoho. Na poſledku
powołachu mócnych Romſkich, zo bychu jich zwady rozſudźili. Cźi pak
wobſadźichu ſkóncžnje jich kraj, wobkhowachu ſebi wyſchſche knjejſtwo, a
poſtajichu wukrajnika, Herodeſa z mjenom, hako krala Židow. Nětko bě
ſceptaŕ wot Judy wotewzaty a tak bě cžas pſchiſchoł, w kotrymž mějeſche
póſłany bycź, ſlubjeny a hórcy wocžakowany zbóžnik, kiž rěka

Jězus Khryſtus, khwaleny do wěcžnoſcźe!

Amen.

<pb n="87"/>

Stawizny nowoho zakonja.

Prěni dźěl.

Žiwjenjo Jězuſa Khryſtuſa.

♣I.♠ Narodźenjo a młodoſcź Jězuſa.

1. Pſchipowjedźeujo Janowoho naroda.

W cžaſu krala Herodeſa běſche w horach Židowſkeje měſchnik, z mjenom
Zacharias. Joho mandźelſka rěkaſche Hilžbjeta. Wobaj běſchtaj ſprawnaj a
dopjelnjeſchtaj wſchitke Bože kaznje. Njemějeſchtaj pak dźěcźi a
běſchtaj hižo wobſtarnaj. Cžaſto běſchtaj Boha nutrnje wo ſyna proſyłoj.
Tola jeju modlitwa zdaſche ſo podarmo.

A ſta ſo, zo mějeſche Zacharias po rjedźe ſwojeje měſchniſkeje rjadownje
w jeruzalemſkim templu měſchniſku ſłužbu cžinicź. Hdyž we ſwjatnicy
pſched wołtaŕ ſtupi a kadźeſche, mjeztymzo lud wonka ſo modleſche, zjewi
ſo jomu na prawej ſtronje wołtarja jandźel toho Knjeza. Zacharias ſo
ſtróži. Jandźel pak rjekny: „Njeboj ſo, Zachariaſo, twoja modlitwa je
wuſłyſchana, twoja mandźelſka Hilžbjeta změje ſyna, kotromuž dyrbiſch
Jan rěkacź. Ty změjeſch wulku radoſcź nad nim a mnozy budźa ſo wjeſelicź
nad joho narodźenjom. Pſchetož wón budźe wulki pſched tym Knjezom a
budźe pſched nim khodźicź. Wón wobrocźi wjele iſraelſkich dźěcźi k tomu
Knjezej, jich Bohu.“ Ale Zacharias dwělowaſche a rjekny: „Ja ſym ſtary,
a moja mandźelſka je we wyſokich lětach.“ Jandźel jomu wotmołwi: „Ja ſym
jandźel Gabriel, kiž <pb n="88"/>pſched Bohom ſteju, a ſym póſłany, zo
bych tebi tele wjeſołe póſelſtwo pſchinjeſł. Dokelž pak mojim ſłowam
njejſy wěrił, budźeſch němy hacž do dnja, na kotrymž ſo moje ſłowa
dopjelnja.“ Na to ſo wón zhubi, a Zacharias bě němy wot tohole
wokamiknjenja.

2. Pſchipowjedźenjo Jězuſowoho naroda.

Schěſcź měſacow po tutym bu jandźel Gabriel do Nazaretha, měſtacžka w
Galilejſkej, k jenej knježnje póſłany. Tale knježna wukhadźeſche z
Davidoweje kralowſkeje ſwójby a rěkaſche Marija. Wona běſche khuda na
cžaſnych kubłach, ale jara bohata na póccźiwoſcźach. Wona běſche ze
ſwjatym mužom, z mjenom Józef, ſlubjena. Wón běſche khudy cźěſla, ale
wukhadźeſche, kaž Marija, ze ſwójby Davidoweje. Hdyž wona junu w ſwojej
komorcy pobožnje ſo modleſche, pſchińdźe jandźel k njej a rjekny:
„Poſtrowjena budź, Marija, hnady połna, tón Knjez je z tobu, žohnowana
ſy mjez žónſkimi!“

Hdyž wona to ſłyſcheſche, poſtróži ſo a pomyſli, kajke je tute
poſtrowjenjo. A jandźel jej praji: „Njebój ſo, Marija, pſchetož ty ſy
hnadu namakała pola Boha! Hlej, ty změjeſch ſyna, a pomjenujeſch joho z
mjenom Jězus. Tutón budźe wulki a ſyn Najwyſchſchoho rěkacź. Tón Knjez
da jomu trón Davida, joho wótca, a joho kraleſtwa žadyn kónc njebudźe.“
Marija pak rjekny k jandźelej: „Kak ſo to ſtanje, hdyž muža
njeſpóznaju?“ A jandźel wotmołwi: „Duch ſwjaty pſchińdźe na tebje, a móc
Najwyſchſchoho wobſcźěni tebje. A toho dla budźe tež te Swjate, kiž ſo z
tebje narodźi, Syn Boži rěkacź. Hlej, tež Hilžbjeta, twoja cźeta,
doſtanje w ſwojej ſtarobje, a to hižo za tſi měſacy, ſyna; pſchetož pola
Boha njeje žana wěc njemóžna.“ Marija pak wotmołwi: „Hlej, ſym
ſłužownica toho Knjeza, mi ſo ſtań po twojim ſłowje.“ A jandźel woteńdźe
wot njeje.

<pb n="89"/>

3. Marija wopytuje Hilžbjetu.

Po tymle póſelſtwje poſtany Marija, a dźěſche khwatajcy na hory do
Zachariaſowoho domu a poſtrowi ſwoju cźetu Hilžbjetu. Hako Hilžbjeta
poſtrowjenjo ſłyſcheſche, bu z Duchom ſwjatym napjelnjena a zawoła z
wulkim hłoſom: „Žohnowana ſy ty mjez žónſkimi a žohnowany je płód
twojoho žiwota! Z cžoho je mi to, zo macź mojoho Knjeza ke mni
pſchińdźe? Zbóžna ſy ty, zo ſy wěriła; dokelž budźe dokonjane, ſchtož je
tebi prajene wot toho Knjeza.“ Zwjeſelena pſchez hnadu, kotraž bě ſo jej
ſtała, zaſpěwa Marija tutón kraſny khwalbny ſpěw: „Moja duſcha wulkoſcźi
toho Knjeza, a mój duch zraduje ſo w Bohu, mojim zbóžniku; pſchetož wón
je ſpohladał na ponižnoſcź ſwojeje dźowki. Hlej, wot nětka budźa mje
zbóžnu khwalicź wſchitke narody: dokelž je wulke wěcy nade mnu cžinił,
kiž mócny je, a joho mjeno je ſwjate. A joho miłoſcź traje wot ſplaha k
ſplahej pola tych, kotſiž ſo joho boja. Móc je wopokazał ze ſwojim
ramjenjom, a rozpjerſchił je, kotſiž ſu hordźi w myſlach ſwojeje
wutroby. Mócnych je ze ſtoła ſtorcžił, a powyſchił ponižnych; hłódnych
je napjelnił z kubłami, a bohatych je puſchcźił prózdnych. Pſchijał je
Iſraela, ſwojoho ſłužownika, dopomniwſchi ſo na ſwoju miłoſcź, kaž je
wón rycžał naſchim wótcam, Abrahamej a joho potomnikam do wěcžnoſcźe.“

Na to woſta Marija něhdźe tſi měſacy pola Hilžbjety. Potom wrócźi ſo
zaſy do Nazaretha do ſwojoho domu.

4. Janowe narodźenjo.

Hdyž běſche cžas dopjelnjeny, doſtaſchtaj Zacharias a Hilžbjeta
ſlubjenoho ſyna. Jeju ſuſodźa a pſchecźeljo zwjeſelichu na tym z nimaj a
chcychu hólcžatku mjeno joho nana dacź. Hilžbjeta pak rjekny: „Ně, ale
Jan dyrbi rěkacź!“ A woni prajachu: „Wſchak nichtó w twojim
pſchecźelſtwje tak njerěka!“ Potom praſchachu ſo nana, kak by dźěcźo
chcył pomjenowacź. Zacharias, kiž bě hiſchcźe němy, žadaſche <pb
n="90"/>taflicžku a na nju: „Jan je joho mjeno.“ Hnydom pak bu
wotewrjeny joho hort a jazyk, a wón zaſy rycžeſche. A wſchitkich
wobeńdźe ſwjata bojoſcź, a woni prajachu: „Schto, měniſch, budźe z
tutoho dźěſcźa? Pſchetož ruka toho Knjeza běſche z nim.“ Zacharias pak
bu z Duchom ſwjatym napjelnjeny a praji: „Žohnowany budź tón Knjez, Bóh
Iſraela! dokelž je domapytał ſwój lud a jomu wumoženjo pſchihotował, kaž
je Abrahamej pſchiſahał a pſchez profetow ſlubił. A ty, moje dźěcźo, (—
tak rycžeſche k małomu Janej —) budźeſch profeta Najwyſchſchoho rěkacź.
Pſchetož pſched woblicžom toho Knjeza budźeſch khodźicź, zo by jomu pucź
pſchihotował a joho lud k ſpóznacźu wumoženja pſchiwjedł.“

Tónle ſpodźiwny podawk bu po horach Židowſkeje znaty, a wſchitcy, kotſiž
wo nim ſłyſchachu, wzachu ſebi jón k wutrobje. Hólcžec pak roſcźeſche a
poſylni ſo na duchu. Hako młodźenc dźěſche do puſcźiny a woſta tam, hacž
mějeſche iſraelſkomu ludej prědowacź.

5. Jězuſowe narodźeujo.

(4000 lět po ſtworjenju Hadama.)

Bóh zjewi tež Józefej, ſchto bě ſo z Mariju ſtało. Jandźel toho Knjeza
pokaza ſo jomu wo ſnje a rjekny k njomu: „Józefje, ſyno Davidowy, wzmi
Mariju k ſebi! Wona je pſchez ſwjatoho Ducha macźeŕ Božoho ſyna. Jejnomu
dźěſcźu daſch mjeno Jězus (t. j. wumožnik); pſchetož wón wumoži ſwój lud
wot joho hrěchow.“ Józef ſcžini tak.

Bórzy na to wuńdźe pſchikaznja wot romſkoho khěžora Auguſta, zo bychu
wſchitcy wobydlerjo Židowſkeje zapiſani byli. Toho dla dźěſche kóždy do
ſwojoho měſta, z kotrohož běchu joho prjedownicy wukhadźeli. Tak
dźěſchtaj tež Józef a Marija, kotrajž běſchtaj z Davidoweje ſwójby, do
Bethlehema, Davidowoho narodnoho měſta. Tam pak běſche wjele cuzych
pſchiſchło, tak zo Józef a Marija žaneje hoſpody njenamakaſchtaj. Toho
dla dyrbjeſchtaj w hubjenej hródźi pſched měſtom pſchenocowacź. A tu
narodźi ſo w nocy Jězus <pb n="91"/>Khryſtus, Syn Boži. Marija pak,
knježniſka macźeŕ, powi z radoſcźu dźěcźatko do pjeluſchkow a połoži je
do žłobja.

6. Paſtyrjo pſchi žłobju.

W zbóžnej nocy Jězuſowoho narodźenja pſchebywachu paſtyrjo njedaloko
Bethlehema pſchi ſwojich ſtadłach. Nadobo ſtejeſche jandźel toho Knjeza
pſched nimi w njebjeſkej jaſnoſcźi. A woni ſo jara bojachu. Ale jandźel
rjekny: „Njebojcźe ſo; pſchetož hlejcźe, pſchipowjeduju wam wulku
wjeſołoſcź. Dźenſa je ſo wam w Davidowym měſcźe zbóžnik narodźił, kotryž
je Khryſtus, tón Knjez. A to budźe wam znamjo: wy namakacźe dźěcźatko,
do pjeluſchkow powite a do žłobja połožene.“ A hnydom bě z tymle
jandźelom mnohoſcź njebjeſkoho wójſka, kiž Boha khwalachu a ſpěwachu:
„Cžeſcź budź Bohu we wyſokoſcźach a pokoj na zemi cžłowjekam dobrje
wole.“

Hdyž běchu ſo jandźeljo zaſy do njebjes pozběhnyli, rycžachu paſtyrjo
mjez ſobu: „Pſcheńdźmy do Bethlehema, a wohladajmy, ſchtož je nam tón
Knjez zjewił!“ A woni pſchińdźechu khwatajcy a namakachu w tamnej hródźi
Bože dźěcźatko, a powjedachu Mariji a Józefej, ſchtož bě jim wo nim
prajene było. Hdyž běchu je z nutrnym ſpodobanjom wobhladali a k njomu
ſo pomodlili, wrócźichu ſo a khwalachu Boha.

Po wóſmich dnach bu dźěcźatko wobrězane a doſta najſwjecźiſche mjeno
Jězus.

7. Mudri z raniſchoho kraja.

Hdyž bě ſo Jězus w Bethlehemje narodźił, pſchińdźechu mudri z raniſchoho
kraja do Jeruzalema a prajachu: „Hdźe je kral Židow, kiž je ſo narodźił?
Pſchetož my ſmy joho hwězdu widźeli w raniſchim kraju, a ſmy pſchiſchli
k njomu ſo modlicź“ Hdyž pak to kral Herodes ſłyſcheſche, ſtróži ſo a
wſchitcy Jeruzalemſcy z nim. Wón zhromadźi wſchěch wyſchſchich
měſchnikow a piſmawucženych a praſcheſche ſo, hdźe <pb n="92"/>měł ſo
Khryſtus narodźicź. Woni pak wotmołwichu: „W Bethlehemje, w ſplahu Juda.
Pſchetož tak je piſane pola profety Michäaſa: „„Ty Bethlehemje, w kraju
Juda, njejſy wſchak najmjeńſche mjez wjeŕchowſkimi měſtami Judy;
pſchetož z tebje wuńdźe wójwoda, kiž budźe mój lud iſraelſki wodźicź.““
Duž Herodes mudrych z kradźu k ſebi powoła a rjekny: „Dźicźe, a
praſchejcźe ſo pilnje za dźěcźatkom; a hdyž ſcźe je namakali, powjezcźe
mi, zo bych tež ja pſchiſchoł a k njomu ſo modlił.“ Woni pak
woteńdźechu, a hlej, hwězda, kotruž běchu w raniſchim kraju widźeli,
dźěſche pſched nimi, hacž nad měſtnom zaſta, hdźež Jězus-dźěcźatko
běſche. Woni zaſtupichu a namakachu dźěcźatko z Mariju a Józefom,
padźechu na kolena, a modlachu ſo k njomu. Tež wotewrichu ſwoje pokłady,
a woprowachu jomu dary: złoto, wóruch a maru.

W nocy pak porucži jim Bóh, zo bychu ſo k Herodeſej njewrócźili. Duž
cźehnjechu po druhim pucźu do ſwojoho kraja.

8. Woprowanjo Jězuſa w templu.

Hdyž běſche Jězus ſchtyrcycźi dnow, pſchinjeſeſchtaj joho Marija a Józef
do templa, zo byſchtaj joho tomu Knjezej pſchedſtajiłoj, a pſchikazany
wopor khudych dałoj, mjenujcy dwě tujawcy abo dweju młodeju hołbjow.

Tehdom běſche w Jeruzalemje muž, z mjenom Simeon. Wón bě ſprawny a
bohabojazny, a cžakaſche žadoſcźiwje na wumožnika. Duch ſwjaty bě jomu
zjewił, zo njewumrje, khiba zo by prjedy wohladał Žałbowanoho toho
Knjeza. Nětko pſchińdźe wón z pohnuwanja ſwjatoho Ducha do templa. A
hdyž Marija a Józef Jězus-dźěcźatko tam pſchinjeſeſchtaj, wza je wón na
ſwojej rucy, khwaleſche Boha a prajeſche: „Nětko, Knježe! puſchcźiſch
twojoho ſłužownika po twojim ſłowje w pokoju; pſchetož mojej wocži ſtej
widźałoj twoju zbóžnoſcź, kotruž ſy pſchihotował wſchitkim ludam, hako
ſwětło k rozſwětlenju pohanow a k khwalbje twojoho iſraelſkoho luda.“
Potom požohnowa jich a rjekny k Mariji: „Tele dźěcźo je ſtajene k padej
a horjeſtacźu mnohich w Iſraelu <pb n="93"/>a k znamjenju, kotromuž
budźe ſo napſchecźiwo rycžecź. A twoju ſamſnu duſchu pſcheńdźe mjecž.“

W tym ſamym cžaſu běſche w Jeruzalemje tež profecźina, z mjenom Hana,
84-lětna wudowa, kotraž ſtajnje w templu pſchebywaſche a Bohu z
poſcźenjom a modlenjom w nocy a wodnjo ſłužeſche. Hako Simeon rycžeſche,
pſchiſtupi tež wona, khwaleſche Boha, a powjedaſche wo tym dźěcźatku
wſchitkim, kotſiž wumoženjo Iſraela wocžakowachu.

9. Cźěkaujo do Egiptowſkeje.

Hdyž ſo mudri z raniſchoho kraja k Herodeſej wjacy njewrócźichu,
rozhněwa ſo wón a wuda ſurowy rozkaz, zo bychu w Bethlehemje a we
wokołnoſcźi wſchitke hólcžatka, kotrež pſchez dwě lěcźe njeběchu,
ſkóncowane byłe. Wón myſleſche, zo tak tež Jězus wěſcźe pſchi žiwjenju
njewoſtanje. Ale w nocy zjewi ſo Józefej wo ſnje jandźel toho Knjeza a
rjekny k njomu: „Stań, wzmi dźěcźo a joho macźeŕ a cźekń do
Egiptowſkeje. Tam budź, doniž cźe njezawołam; pſchetož Herodes budźe
dźěcźatko pytacź, zo by je morił.“ Duž Józef ſtany, wza dźěcźo a joho
macź hižo w nocy, a woteńdźe do Egiptowſkeje.

Potom pſchińdźechu mordarjo, kotrychž bě Herodes wupóſłał, hnydom do
Bethlehema. Woni bjerjechu hólcžatka macżerjam z rukow a kóncowachu je.
Tehdom běſche w cyłej wokołnoſcźi płacž a žałoſcź. Někotre lěta po tymle
krawnym ſkutku zemrje Herodes w najžałoſtniſchich boloſcźach. A jandźel
toho Knjeza zjewi ſo zaſy Józefej wo ſnje a praji: „Stań, wzmi hólcžeca
a joho macź a wrócź ſo do iſraelſkoho kraja; pſchetož cźi ſu wumrjeli,
kotſiž hólcžeca moricź pytachu.“ Józef ſtany, wza hólcžeca a joho macź a
pſchińdźe do iſraelſkoho kraja. Tam bydleſche wón we měſcźe Nazareth, w
Galilejſkej.

10. Dwanacźelětny Jězus w templu.

Jězuſowaj ſtarſchej khodźeſchtaj kóžde lěto na jutrowny ſwjedźeń do
Jeruzalema. Hdyž běſche Jězus dwanacźe lět, dźěſche z nimaj. Po
dokonjanym ſwjedźenju wrócźiſchtaj ſo <pb n="94"/>wonaj, Jězus pak woſta
w Jeruzalemje, a wonaj to njepytnyſchtaj. Józef a Marija měnjeſchtaj, zo
je mjez towaŕſchemi. Tak pſchińdźeſchtaj pucź jenoho dnja a potom
pytaſchtaj joho mjez pſchecźelemi a znatymi. A hdyž joho
njenamakaſchtaj, wrócźiſchtaj ſo do Jeruzalema a pytaſchtaj joho. Po
tſjoch dnach namakaſchtaj joho ſkóncžnje w templu. Tam ſedźeſche wón
mjez wucžerjemi, poſłuchaſche na nich a praſcheſche ſo jich. Wſchitcy
pak, kiž joho ſłyſchachu, dźiwachu ſo nad joho rozomnoſcźu a joho
wotmołwjenjemi. A Marija rjekny k njomu: „Syno, cžoho dla ſy namaj tak
ſcžinił? Hlej, twój nan a ja ſmoj cźe z boloſcźu pytałoj.“ Jězus
wotmołwi měrnje a luboznje: „Cžoho dla ſtaj mje pytałoj?
Njewjedźeſchtaj, zo dyrbju we tym bycź, ſchtož je mojoho Wótca?“ Na to
wrócźi ſo ze ſwojimaj ſtarſchimaj do Nazaretha. Abě jimaj poddaty a
pſchibjeraſche, kaž na ſtarobje, tak na mudroſcźi a hnadźe pola Boha a
cžłowjekow.

♣II.♠ Zjawne wuſtupowanjo Jězuſowe.

11. Jan prěduje a kſchcźije pſchi Jordanje.

Jězus, Syn Boži, bě nětk wokoło tſicycźi lět w cźichej zakhowanoſcźi w
Nazarecźe žiwy był. Cžas, w kotrymž mějeſche hako wumožnik ſwěta zjawnje
wuſtupicź, ſo pſchibližowaſche. Toho dla ſta ſo Janej, kiž w puſcźinje
pſchebywaſche, pſchikaznja toho Knjeza, zo by iſraelſki lud pſchihotował
k doſtojnomu powitanju zbóžnika. A Jan wuſtupi, Božej woli poſłuſchny,
bórzy w krajinje wokoło Jordana. Wón noſcheſche draſtu z khamjelowych
koſmow a kožany pas na ſwojich bjedrach; joho jědź běchu ſkócžki a lěſny
měd. A wón wołaſche z wulkim hłoſom: „Cžińcźe pokutu; pſchetož njebjeſke
kraleſtwo je ſo pſchibližiło!“ Mnozy z tych, kotſiž w Židowſkej a
woſebje w Jeruzalemje bydlachu, pſchińdźechu k njomu, dachu ſo w
Jordanje kſchcźicź a wuznawachu ſwoje hrěchi. A tež fariſejowje a
ſadducejowje pſchikhadźachu a poſłuchachu na joho prědowanja. Hdyž jich
Jan wuhlada, prajeſche k nim: „Wy jeſchcźeŕcži ſplaho, ſchtó je was
wucžił, pſchichodnomu hněwej <pb n="95"/>Božomu cźeknycź? Cžińcźe hódne
płody pokuty, a nochcyli rjec ſami pſchi ſebi: Abrahama mamy za wótca!
Pſchetož praju wam: Bóh móže z tutych kamjeni Abrahamej dźěcźi zbudźicź.
Pſchetož hižo je ſekera na korjeń ſchtomow pſchiłožena. Kóždy ſchtom,
kotryž dobroho płody njenjeſe, budźe wurubany a do wohnja cźiſnjeny.“

Hdyž Jan tak mócnje prědowaſche, myſlachu ſkóncžnje joho poſłucharjo, zo
je wón ſnadź ſlubjeny wumožnik. Jan to pytny a rjekny: „Ja njejſym
Khryſtus. Ale ſrjedźa mjez wami ſteji jedyn, kiž je mócniſchi dyžli ja.
Ja njejſym hódny, jomu cžrijace rjemjenje wotwjazacź. Ja kſchcźu was z
wodu, wón pak budźe was kſchcźicź z Duchom ſwjatym a z wohnjom. Wón ma
wějawku w ſwojej rucy a wucžiſcźi ſwoje huno. Wón zhromadźi ſwoju
pſcheńcu do bróžnje, pluwy pak ſpali z njewuhaſliwym wohnjom.“

12. Jězus kſchcźeny a ſpytowany.

Tež Jězus pſchińdźe k Janej pſchi Jordanje, zo by ſo kſchcźicź dał. Ale
Jan jomu pokornje wobaraſche a rjekny: „Mi je trjeba, zo bych wot tebje
kſchcźeny był, a ty dźeſch ke mni?“ Jězus pak wotmołwi jomu: „Dopuſchcź
jenož, pſchetož nam ſo ſłuſcha Božu porucžnoſcź dopjelnicź.“ Duž
dopuſchcźi jomu Jan a kſchcźijeſche joho. A hlej, njebjo wotewri ſo nad
nim a Duch ſwjaty znoſchowaſche ſo widźomnje hakož hołb nad Jězuſom. Z
dobom prajeſche hłós z njebja: „Tutón je mój lubowany ſyn, na kotrymž
mam ſwoje ſpodobanjo.“

Po kſchcźeńcy dźěſche Jězus na pohnucźo ſwjatoho Ducha do puſcźiny. Hdyź
bě tudy w ſamocźe ſchtyrcycźi dnow a ſchtyrcycźi nocow ſo modlił a ſo
poſcźił, bu wón hłódny. A ſatan pſchiſtupi k njomu, zo by joho ſpytował,
a rjekny: „Sy-li Boži ſyn, praj, zo bychu tute kamjenje khlěby byłe.“
Jězus pak wotmołwi: „Piſane je: Cžłowjek njeje wot ſamoho khlěba žiwy,
ale wot kóždoho ſłowa, kotrež z Božoho horta wukhadźa.“ — Satan zwaži
ſebi druhe ſpytowanjo. <pb n="96"/>Wón wza Jězuſa ſobu do Jeruzalema a
ſtaji joho na wjeŕch templa a rjekny: „Sy-li Boži ſyn, ſpuſchcź ſo dele;
pſchetož piſane je: Wón je ſwojim jandźelam twoje dla porucžił, a woni
budźa cźe na rukomaj noſycź, zo trjebaj njeby twoju nohu wo kamjeń
ſtorcžił.“ A Jězus wotmołwi: „Piſane je: Njedyrbiſch ſpytowacź Knjeza,
ſwojoho Boha.“ — Satan hiſchcźe njepſcheſta. Wón wza Jězuſa na jara
wyſoku horu, pokaza jomu wſchitke kraleſtwa ſwěta a jich kraſnoſcź, a
rjekny k njomu: „To wſchitko tebi dam, jelizo na kolena panywſchi ke mni
ſo modliſch.“ Duž prajeſche Jězus w ſprawnym hněwje: „Dźi wote mnje,
ſatanje! pſchetož piſane je: K tomu Knjezej, ſwojomu Bohu, dyrbiſch ſo
modlicź, a jomu ſamomu ſłužicź!“ Nětk wopuſchcźi joho djaboł a jandźeljo
z njebjes pſchiſtupichu a ſłužachu jomu.

13. Jězus, jehujo Bože.

Potom wrócźi ſo Jězus do krajiny, hdźež Jan kſchcźijeſche. Hdyž joho Jan
wuhlada, rjekny: „Hlejcźe, jehnjo Bože, kotrež prjecž bjerje hrěchi
ſwěta! Hlejcźe, tutón je, wo kotrymž ſym prajił: Po mni pſchińdźe muž,
kotryž je pſchede mnu był. Wobſwědcžam, zo tutón je ſyn Boži. Pſchetož
widźach Ducha ſwjatoho z njebjes hakož hołbja zeſtupicź, a tón woſta nad
nim.“

14. Prěni wucžownicy Jězuſowi.

Hdyž Jězus nazajtra zaſy k Jordanej pſchińdźe, dźěſchtaj dwaj Janowaj
wucžownikaj za nim. Jězus ſo wohladny a wopraſcha ſo jeju: „Schto
pytataj?“ Wonaj wotmołwiſchtaj: „Miſchtrje, hdźe bydliſch?“ Wón rjekny:
„Pójtaj a hladajtaj!“ A wonaj dźěſchtaj wjeſołaj z nim a woſtaſchtaj
cyły dźeń pſchi nim. Taj wucžownikaj rěkaſchtaj Handrij a Jan. Handrij
pak dźěſche k ſwojomu bratraj Symanej a rjekny k njomu: „Mój ſmoj
Meſſiaſa namakałoj!“ a pſchiwjedźe joho k Jězuſej. Hdyž Jězus joho
wuhlada, rjekny wón: „Ty ſy Syman, ſyn Jonaſowy; ale wot nětka budźeſch
Pětr t. j. ſkała rěkacź.“

<pb n="97"/>

Na druhi dźeń nadeńdźe Jězus Filipa, a rjekny k njomu: „Pój za mnu!“
Filip pak mějeſche dobroho pſchecźela, kiž Nathanael rěkaſche. Wón
khwataſche k njomu, a hdyž joho pod fikownju namaka, rjekny radoſcźiwje
k njomu: „My ſmy toho namakali, wo kotrymž Mójzes a profetowje ſu
piſali, Jězuſa, Józefowoho ſyna z Nazaretha.“ A Nathanael rjekny: „Schto
móže z Nazaretha dobre pſchińcź?“ Filip wotmołwi: „Pój a pohladaj!“

Hdyž Jězus Nathanaela, kiž tež Bartroḿ rěkaſche, pſchińcź widźeſche,
praji wón: „Hlejcźe, tuton je prawy Iſraelita, w kotrymž njeje žane
jebanjo!“ A Nathanael ſo ze ſpodźiwanjom praſcheſche: „Z cžoho mje
znajeſch?“ Jězus jomu wotmołwi: „Prjedy dyžli cźe Filip zawoła, hdyž
běſche pod fikownju, widźach tebje.“ Duž praji Nathanael z pokornoſcźu:
„Miſchtrje, ty ſy ſyn Boži, ty ſy kral iſraelſki!“ A Jězus jomu
wotmołwi: „Dokelž cźi prajach, zo ſym cźe pod fikownju widźał, wěriſch;
ty budźeſch hiſchcźe wjetſche wěcy widźecź!“

15. Kwas we Kana.

Tſi dny po powołanju japoſchtoła Filipa běſche kwas we Kana w
Galilejſkej. Marija, Jězus a joho wucžownicy běchu tež na njón
proſcheni. Pobrachny pak wino. Toho dla rjekny Marija k Jězuſej: „Woni
wina nimaja!“ A Jězus jej wotmołwi: „Moja hodźina njeje hiſchcźe
pſchiſchła.“ Marija ſpózna z toho, zo budźe wón w prawym cžaſu pomhacź.
Duž praji k ſłužownikam: „Schtožkuli wam rjeknje, to cžińcźe!“

Stejeſche pak tam ſchěſcź kamjeńtnych karanow, kotrychž kóždy dwě abo
tſi měry dźeržeſche. A Jězus rjekny ſłužownikam: „Napjelńcźe karany z
wodu.“ A woni napjelnichu je hacž do kromy. Potom rjekny Jězus:
„Cžěrajcźe nětk a njeſcźe braſchcy.“ A woni donjeſechu. Hdyž pak
braſchka tu do wina pſchewobrocźenu wodu wopta, zawoła ze ſpodźiwanjom
nawoženju a praji jomu: „Kóždy cžłowjek z prěnjoho dobre wino dawa, a
potom, hdyž ſu ſo hoſcźo napili, ſchpatniſche; ty pak ſy dobre wino
dotal ſkhował.“

<pb n="98"/>

To běſche prěni dźiw, kiž je Jězus ſcžinił. Wſchitcy, kiž jón widźachu,
ſpodźiwachu ſo nad nim, a wěrjachu, zo je Jězus ſyn Boži.

♣III.♠ Prěnje lěto wucžeŕſtwa Jězuſowoho.

16. Wucžiſcźenjo templa.

Židowſke jutry běchu blizko, a Jězus cźehnjeſche do Jeruzalema. W
templowym pſcheddworje namaka wjele ludźi, kotſiž howjada, wowcy a
hołbje pſchedawachu. Tež pjenježnikowje tam ſedźachu. W ſwjatym
rozhorjenju na tajke wonjecžeſcźenjo Božoho domu ſcžini Jězus kſchud z
powjazow, wuhna pſchedawarjow z jich ſkotom z templa, a ſpowrocźa blida
pjenježnikow. A tym, kiž hołbje pſchedawachu, rjekny: „Wotnjeſcźe to, a
njecžińcźe z domu mojoho Wótca kupny dom!“ Žadyn ſo njeſpjecźi joho
porucžnoſcźi; bórzy wuprózdni ſo wulka měſtnoſcź, a bě tam zaſy ſwjata
cźiſchina. A Židźa, kotſiž běchu tam woſtali, prajachu Jězuſej: „Z
kajkim dźiwom dopokažeſch, zo ſměſch tole cžinicź?“ Jězus wotmołwi, na
ſebje pokazujo: „Rozwalcźe tónle templ, a w tſjoch dnach jón zaſy
natwarju.“ Židźa pak měnjachu, zo wón wo kamjeńtnym templu rycži, a
rjeknychu k njomu: „Schěſcź a ſchtyrcycźi lět je tónle templ twarjeny, a
ty chceſch jón w tſjoch dnach zaſy natwaricź?“ Dokelž Jězus jutrowne dny
w Jeruzalemje wſchelake dźiwy cžinjeſche, wěrjachu mnozy do njoho.

17. Jězuſowe rozrycžowanjo z Nikodemom.

Hdyž Jězus na jutry w Jeruzalemje pſchebywaſche, pſchińdźe w nocy
ſobuſtaw wyſokeje rady, Nikodemus z mjenom, k njomu. Tón prajeſche:
„Miſchtrje, wěmy, zo ſy wucžeŕ, kotryž je wot Boha pſchiſchoł; pſchetož
nichtó njemóže tute dźiwy cžinicź, kotrež ty cžiniſch, khiba zo by Bóh z
nim był.“ A wón žadaſche zhonicź, kak mohł zbóžny bycź. Jězus rjekny k
njomu: „Zawěrno, zawěrno, praju tebi, jeli ſo <pb n="99"/>něchtó z nowa
njenarodźi z wody a Ducha ſwjatoho, njemóže do Božoho kraleſtwa
pſchińcź. Kaž je Mójzes hada w puſcźinje powyſchił, tak dyrbi Syn
cžłowjeka powyſcheny bycź, zo by žadyn, kotryž do njoho wěri, zhubjeny
njebył, ale měł wěcžne žiwjenjo. Pſchetož tak je Bóh ſwět lubował, zo je
ſwojoho jenorodźenoho ſyna dał, zo by žadyn, kiž do njoho wěri,
njezahinył, ale měł wěcžne žiwjenjo. Bóh njepóſła ſwojoho ſyna, zo by
ſwět ſudźił, ale zo by ſwět pſchez njoho zbóžny był. Schtóž pak njewěri
do njoho, je hižo ſudźeny.“

18. Jězus pſchi Jakubowej ſtudni.

Po jutrach khodźeſche Jězus po Židowſkej a kſchcźijeſche. Potom wrócźi
ſo do Nazaretha. Duž mějeſche pſchez Samariſku pucźowacź, a pſchińdźe
tam k měſtu, kiž Sichar abo Sichem rěka. Pſched wrotami tutoho měſta
běſche ſtudnja, kotruž bě něhdy Jakub ſwojomu ſynej Józefej dał. Jězus
bě z pucźa mucžny, a poſyny ſo pſchi ſtudni, hdyž běchu joho wucžownicy
do měſta woteſchli, zo bychu jědźe nakupili.

Hdyž Jězus tam ſedźeſche, pſchińdźe ſamaritanſka žónſka, wodu cžěracź. K
njej rjekny Jězus: „Daj mi ſo napicź!“ A žónſka dźiwaſche ſo nad tutej
próſtwu; pſchetož Samaritanowje běchu pola Židow tak zacpěcźi a hidźeni,
zo by Žid radſcho hłód a lacžnoſcź cźeŕpjeł, dyžli wot Samaritana
něſchto žadał. Toho dla praji wona: „Kak ty wote mnje picź žadaſch?“ Wón
wotmołwi: „Hdy by ſpóznała, ſchtó tón je, kotryž wot tebje picź žada, ty
drje by joho proſyła, a wón by tebi žiwu wodu dał.“ A wona praji:
„Knježe! z wotkel dha maſch ty žiwu wodu? Sy dha ty wjetſchi dyžli naſch
wótc Jakub, kotryž je nam tule ſtudnju dał?“ Jězus wotmołwi: „Kóždy, kiž
wot tuteje wody pije, je zaſy lacžny. Schtóž pak ſo wody napije, kotruž
ja jomu dam, tón njebudźe lacžny do wěcžnoſcźe.“ Duž rjekny jomu žónſka:
„Knježe, daj mi tule wodu!“ Nětko powje jej Jězus potajne hrěchi jejnoho
žiwjenja. A žónſka z hanibu <pb n="100"/>a želnoſcźu k njomu rjekny:
„Knježe, widźu, zo ſy profeta.“ Žadoſcźiwa, Bohu wot nětka prawje
ſłužicź, pſchiſtaji wona: „Naſchi wótcowje ſu ſo k Bohu na tejle horje
(Garizim pola Sichema) modlili. Wy Židźa pak prajicźe, zo je w
Jeruzalemje te měſto, hdźež ſo modlicź dyrbimy.“ Jězus wotmołwi:
„Žónſka, wěŕ mi, zo pſchikhadźa hodźina, hdźež njebudźecźe ani na tutej
horje ani w Jeruzalemje k tomu Wótcej ſo modlicź. Ale pſchikhadźa
hodźina a je hižo nětk, hdźež prawi cžeſcźowarjo k Wótcej ſo modlicź
budźa w duchu a wěrnoſcźi. A Wótc pyta tajkich, kiž ſo takle k njomu
modla; pſchetož Bóh je duch.“ A žónſka jomu praji: „Wěm, zo Meſſias
pſchińdźe; hdyž tón pſchińdźe, budźe nam wſchitko zjewjecź.“ A Jězus
rjekny: „Ja, kotryž z tobu rycžu, ſym Meſſias.“ Duž woſtaji žónſka ſwój
karan, běžeſche do měſta, a prajeſche ludźom: „Pójcźe a wohlejcźe
cžłowjeka, kotryž je mi wſchitko prajił, ſchtožkuli ſym cžiniła.
Rozſudźcźe ſami, hacž wón njeje Khryſtus!“

W tym wrócźichu ſo joho wucžownicy z měſta a proſchachu joho:
„Miſchtrje, pojěz!“ Jězus pak wotmołwi: „Ja mam jědź, kotruž wy
njeznajecźe. Moja jědź je, zo cžinju wolu toho, kotryž je mje póſłał.“

Hdyž Samaritanowje z měſta k njomu pſchińdźechu, proſchachu joho, zo by
pola nich woſtał. Wón woſta dwaj dnaj a wucžeſche jich, a mnozy
wobydlerjo Sichema wěrjachu do njoho.

19. Jězus prěduje w Nazarecźe.

Jězus pſchińdźe zaſy do ſwojoho wótcowſkoho měſta Nazaretha. Hnydom
bližſchu ſobotu dźěſche, po ſwojim zwucženju, do ſynagogi. Hako běchu
wſchitcy zhromadźeni, poſtany wón, k znamjenju, zo chce ze ſwjatoho
piſma cžitacź. Podachu jomu knihu profety Iſaiaſa. Hdyž bě ju wotewrił,
namaka tute ſłowa: „Knjezowy duch je nade mnu, toho dla je mje žałbował
a mje póſłał, zo bych khudym evangelium t. j. wjeſołe powjeſtwo prědował
a wſchitkich wuſtrowił, kiž ſu rozkateje wutroby.“

<pb n="101"/>

Potom zacžini knihu, poda ju ſłužownikej a ſyny ſo. Wocži wſchitkich we
zhromadźiznje běſchtaj na njoho wobrocźenej. Nětk pocža rycžecź: „Dźens
je tele ſłowo, kiž runje ſłyſcheſchcźe, dopjelnjene.“ A dopokaza jim, zo
je to wſchitko wo nim ſamym t. r. wo Meſſiaſu wěſchcźene. Wſchitcy ſo
dźiwachu luboznym ſłowam, kiž z joho horta wukhadźachu. Tola njewěrjachu
do njoho, ale prajachu: „Njeje dha wón ſyn cźěſle Józefa?“ Toho dla
rjekny wón k nim: „Žadyn profeta njeje ſpodobny w ſwojim wótcnym kraju.
Tak běſche w cžaſu Eliaſowym, hdyž bě wulki hłód, wjele potrjebnych
wudowow w Iſraelu; ale Elias njebu k žanej z nich póſłany, khiba k
pohanſkej wudowje do Sarepty.“

Hako to ſłyſchachu, rozzłobichu ſo wſchitcy. Njedachu jomu dale rycžecź,
ale wuſtorcžichu joho z měſta, a wjedźechu joho hacž na wjeŕſchk hory,
na kotrejž bě jich měſto natwarjene, zo bychu joho dele ſtorcžili. Jězus
ſtejeſche hižo na kromje nahłeje ſkały; tu ſo wobrocźi, a dźěſche z
tajkej měrnoſcźu a doſtojnoſcźu ſrjedźa nich, zo kaž woproſtnjeni
ſtejachu.

20. Jězuſowe dźiwy w Kafarnaumje.

Z Nazaretha woteńdźe Jězus do Kafarnauma a wucžeſche tam na ſobotach.
Wſchitcy ſo dźiwachu; pſchetož joho rycž běſche mócna a joho ſłowa
pſcheńdźechu wutroby. Junu bě w ſynagodzy cžłowjek, kiž bě wot złoho
ducha wobſynjeny, a tutón nahle zawoła: „Woſtaj nas! ſchto mamy z tobu
cžinicź, Jězuſo z Nazaretha? Sy pſchiſchoł nas zahubicź?“ Wěm, ſchtó ſy:
Swjaty Boži!“ Jězus pak pohrozy złomu duchej a rjekny: „Woněḿ, a wuńdź z
tohole cžłowjeka!“ A zły duch powali cžłowjeka a wuńdźe z njoho. Duž
nabojachu ſo wſchitcy, kiž to widźachu, a rycžachu mjez ſobu: „Schto je
to? Wón rozkazuje z mocu a ſylnoſcźu tež złym ducham, a woni wuńdu!“

Ze ſynagogi dźěſche Jězus do domu Symana Pětra a joho bratra Handrija.
Tam pak běſche Pětrowa pſchichodna macż na zymnicu khora, a woni
proſchachu joho za nju. Duž <pb n="102"/>pſchiſtupi Jězus, wza ju za
ruku a pozběže ju. A hlej, hnydom wopuſchcźi ju zymnica. Wona ſtany a
poſłužowaſche Jězuſej a joho wucžownikam.

Z wjecžora pak pſchinoſchowachu wſchelakich khorych z měſta a
wobſynjenych pſched Pětrowy dom, a cyłe wobydleŕſtwo ſo tam zeńdźe. A
Jězus wuſtupi z durjemi, a z jenym ſłowom wuhna złych duchow a wuſtrowi
wſchitkich khorych.

Nazajtra dźěſche Jězus dale, prědowaſche w ſynagogach po wſchej
Galilejſkej a wuſtrowjeſche wjele khorych a braſchnych mjez ludom.

21. Bohaty popad rybow.

Jězus pſchińdźe k jězorej Geneſareth. Mnohoſcź ludu joho tam wobſtupi.
Wſchitcy chcychu joho widźecź a joho prědowanjo ſłyſchecź. Stejeſchtaj
pak pſchi brjozy dwaj cžołmaj, kotrejuž jedyn Pětrej ſłuſcheſche. Jězus
ſtupi do njoho a proſcheſche Pětra, zo by jón trochu wot brjoha
wotwjezł. A wón ſo poſyny a wucžeſche lud z cžołma.

Hdyž bě pſcheſtał rycžecź, praji Pětrej a joho bratrej: „Wujědźtaj dale
do hłubiny, a rozcźehńtaj ſwoje ſycźe na popad!“ A Pětr jomu wotmołwi:
„Miſchtrje! cyłu nóc ſmy łójili a nicžo njepopanyli. Ale na twoje ſłowo
rozcźahnu hiſchcźe junu ſwoju ſycź.“ A hdyž bě z bratrom to ſcžinił,
wobſahnyſchtaj tak wulku mnohoſcź rybow, zo ſo ſycź torhaſche. A wonaj
kiwaſchtaj towaŕſcham, kiž na druhim cžołmje běchu, zo bychu pſchiſchli,
a jim pomhali. Woni pſchińdźechu, a napjelnichu wobaj cžołmaj, tak zo ſo
podnurjeſchtaj. Hdyž to Pětr widźeſche, padźe pſched Jězuſom na kolena,
a rjekny z hrózbu a ſpodźiwanjom: „Knježe! dźi wote mnje, dokelž ſym
hrěſchny cžłowjek.“ Jězus pak praji jomu: „Njeboj ſo; wot nětka budźeſch
cžłowjekow łójicź.“ A woni pſchiwjezechu cžołmaj k brjohej,
wopuſchcźichu wſchitko, a ſcźěhowachu joho.

<pb n="103"/>

22. Wicźuiwy.

Jenoho dnja, hdyž Jězus w Kafarnaumje w jenym domje mjez fariſejemi a
piſmawucženymi ſedźeſche a wucžeſche, pſchinjeſechu ſchtyrjo mužowje
wicźniwoho cžłowjeka na łožu ležacoho. Woni chcychu joho pſched Jězuſa
ſtajicź. Ale dla mnohoſcźe ludu njemóžachu z durjemi do khěže pſchińcź.
Duž ſtupichu z khorym na kryw, kiž běſche po tamniſchim waſchnju runy, a
z wotwjeru puſchcźichu khoroho na łožu dele pſched Jězuſa. Hako Jězus
jich wěru widźeſche, praji khoromu: „Twoje hrěchi ſu cźi wodate.“ Tu
myſlachu piſmawucženi a fariſejowje pſchi ſebi: „Schto tutón tak rycži?
Wón Boha hani. Schtó móže hrěchi wodawacź, khiba Bóh ſam?“ Jězus
widźeſche jich myſle a rjekny: „Pſche cžo macźe tajke myſle we ſwojich
wutrobach? Schto je lóže, prajicź: Twoje hrěchi ſu tebi wodate, abo
prajicź: Stań a khodź? Zo pak byſchcźe wjedźeli, zo ma Syn cžłowjeka móc
na zemi hrěchi wodawacź, praju tebi: (tu wobrocźi ſo k wicźniwomu) ſtań,
wzmi ſwoje łožo, a dźi do ſwojoho domu!“ A tón hnydom ſtany, wza ſwoje
łožo a dźěſche domoj, Boha khwalo. Wſchitcy ſo ſpodźiwachu, khwalachu
Boha a prajachu: „Ženje njejſmy nicžo tajke widźeli!“

23. Prědowanjo na horje.

Hdyž bě ſo jenoho dnja wulka mnohoſcź ludu wokoło Jězuſa zhromadźiła,
dźěſche wón na horu. Tam poſyny ſo woſrjedź ſwojich wucžownikow. Druzy
ludźo pak zeſydachu ſo niže wokoło po ſtronach hory a cžakachu cźiſche
na joho ſłowa. A Jězus prajeſche:

♣a)♠ Wóſom zbóžnoſcźow.

„Zbóžni ſu khudźi po duchu, dokelž jich je njebjeſke kraleſtwo.

Zbóžni ſu cźichomyſlni, dokelž woni budźa zemju wobſedźecź.

Zbóžni ſu, kotſiž ſo rudźa, dokelž woni budźa tróſchtowani.

<pb n="104"/>

Zbóžni ſu, kotſiž ſu hłódni a lacžni po ſprawnoſcźi, dokelž woni budźa
naſycźeni.

Zbóžni ſu miłoſcźiwi, dokelž woni miłoſcź doſtanu.

Zbóžni ſu, kotſiž ſu cžiſteje wutroby, dokelž woni budźa Boha widźecź.

Zbóžni ſu měrniwi, dokelž woni budźa dźěcźi Bože rěkacź.

Zbóžni ſu, kiž pſcheſcźěhanjo cźeŕpja ſprawnoſcźe dla, dokelž jich je
njebjeſke kraleſtwo.“

♣b)♠ Doſtojnoſcź a winowatoſcźe japoſchtołow.

Nětko wobrocźi ſo Jězus k ſwojim wucžownikam, kotſiž dyrbjachu
pſchedſtejicźerjo joho cyrkwje bycź, a rjekny k nim:

„Wy ſcźe ſól zemje. Jelizo ſól ſtuchnje, z cžim budźe ſo ſelicź? K
nicžomu ſo wjacy njehodźi, khiba zo ſo won wuſypnje a wot ludźi
roztepce.

Wy ſcźe ſwětło ſwěta. Nichtó njezaſwěcźa ſwěcu, zo by ju pod ſudobjo
ſtajił, ale na ſwěcžnik, zo by ſwěcźiła wſchitkim, kotſiž ſu w domje.
Tak njech ſo ſwěcźi waſche ſwětło pſched cžłowjekami, zo bychu widźeli
waſche dobre ſkutki, a khwalili waſchoho Wótca, kiž je w njebjeſach.“

♣c)♠ Kſcheſcźanſka ſprawnoſcź.

Potom rycžeſche Jězus zaſy k ludej:

„Njemyſlcźe ſebi, zo ſym pſchiſchoł zběhnycź Mójzeſowy zakoń abo
wuprajenja profetow; njejſym pſchiſchoł zběhnycź, ale dopjelnicź.
Pſchetož zawěrno praju wam: Njebudźe-li waſcha ſprawnoſcź doſpołniſcha,
dyžli ſprawnoſcź piſmawucženych a fariſejow, njepóńdźecźe nuts do
njebjeſkoho kraleſtwa.

Wy ſcźe ſłyſcheli, zo je ſtarym prajene było: Njedyrbiſch mordowacź! Ja
pak praju wam, zo budźe kóždy, kiž ſo na ſwojoho bratra hněwa, ſuda
winowaty. Schtóž pak ſwojoho bratra hanjo praji: Raka! budźe wyſokeje
rady winowaty. A ſchtóž rjeknje: Bjezbóžniko! budźe helſkoho wohnja
winowaty. Hdyž toho dla ſwój dar k wołtarjej pſchinjeſeſch a ſo tam
dopomniſch, zo ma twój bratr něſchto pſchecźiwo tebi; dha woſtaj ſwój
dar pſched wołtarjom, dźi najprjedy ſo zjednacź ze ſwojim bratrom, a
potom pſchińdź a wo<pb n="105"/>pruj ſwój dar. Zjednaj ſo ze ſwojim
pſchecźiwnikom bjez komdźenja, kaž dołho ſy z nim na pucźu, zo by
trjebaj pſchecźiwnik cźe njepodał ſudnikej, a ſudnik cźe njepodał
běrcej, a ty do jaſtwa cźiſnjeny njebył. Zawěrno, praju cźi,
njewuńdźeſch z tam, doniž poſledni pjenježk njezapłacźiſch.

Wy ſcźe ſłyſcheli, zo je ſtarym prajene było: Dyrbiſch lubowacź ſwojoho
bližſchoho! A piſmawucženi pſchiſtajichu: Swojoho njepſchecźela ſměſch
hidźicź! Ja pak praju wam: Lubujcźe ſwojich njepſchecźelow, cžińcźe
dobrotu tym, kiž was hidźa; modlcźe ſo za tych, kiž was pſcheſcźěhaja a
złe na was rycža, zo byſchcźe byli dźěcźi ſwojoho Wótca w njebjeſach,
kotryž ſwojomu ſłóncej ſkhadźecź dawa na dobrych a na złych, a deſchcźik
ſcźele na ſprawnych a na njeſprawnych. Pſchetož lubujecźe-li jenož tych,
kotſiž was lubuja, kajke myto změjecźe? Njecžinja to tež cłonicy? A
poſtrowjecźe-li jenož ſwojich bratrow, ſchto z tym woſebite cžinicźe?
Njecžinja to tež pohanjo? Toho dla budźcźe doſpołni, kaž waſch Wótc w
njebjeſach doſpołny je!“

♣d)♠ Swjatoſcź mandźelſtwa.

„Wy ſcźe ſłyſcheli, zo je ſtarym prajene było: Njedyrbiſch mandźelſtwo
łamacź! Ja pak praju wam, zo je kóždy, kiž na žónſku pohlada z
njecžiſtej žadoſcźu, hižo z njeju mandźelſtwo złamał. Schtož je Bóh
zjenocźił, njeſmě cžłowjek dźělicź! Schtóž potajkim ſwoju mandźelſku wot
ſo puſchcźi a druhu wozmje, łama mandźelſtwo; a ſchtóž ſebi
wotpuſchcźenu wozmje, łama toho runja mandźelſtwo.“

♣e)♠ Dobre wotmyſlenjo pſchi dobrych ſkutkach.

„Kedźbujcźe, zo byſchcźe ſwoje dobre ſkutki njecžinili pſched
cžłowjekami, tak zo byſchcźe wot nich widźeni byli. Hdyž toho dla
jałmožnu dawaſch, njech twoja lěwica njewě, ſchto twoja prawica cžini,
zo by twoja jałmožna w potajnym była, a twój Wótc, kiž do potajnoho
widźi, zapłacźi tebi.“

„A hdyž ſo modliſch, zańdź do ſwojeje komorki, zawri durje, a modl ſo k
ſwojomu Wótcej w potajnym, a twój Wótc, kiž do potajnoho widźi, zapłacźi
tebi.“

<pb n="106"/>

„A hdyž ſo poſcźiſch, njewohidźej ſwoje woblicžo, tak zo bychu ludźo
widźeli, zo ſo poſcźiſch, a twój Wótc, kiž do potajnoho widźi, zapłacźi
tebi.“

♣f)♠ Kſcheſcźanowa ſtaroſcź.

„Njehromadźcźe ſebi na zemi pokłady, kotrež zerzawizna a mola kazy, a
paduſchi wukopaja a kradnu; ale hromadźcźe ſebi pokłady w njebjeſach,
kotrež ani zerzawizna ani mola njekazy a kotrež paduſchi njewukopaja ani
njekradnu. Hdźež je twój pokład, tam je tež twoja wutroba. Nichtó
njemóže dwěmaj knjezomaj ſłužicź. Njemóžecźe Bohu ſłužicź a mamonej.“

„Njebudźcźe ſtaroſcźiwi wo ſwoje žiwjenjo, ſchto byſchcźe jědli, ani wo
ſwoje cźěło, z cžim byſchcźe ſo woblekali. Pohladajcźe na ptaki pod
njebjom! Wone njeſyja ani nježnjeja ani njehromadźa do bróžnjow; a waſch
njebjeſki Wótc je tola zežiwja. Njejſcźe dha wy wjele wjacy, dyžli wone?
Wohladajcźe tež lilije na polu! Wone njedźěłaja ani njepſchadu; a tola
praju wam, zo njeje ani Salomon we wſchitkej ſwojej kraſnoſcźi tak
wuhotowany był, kaž jena z nich. Hdyž pak Bóh trawu na polu, kotraž
dźenſa je a jutſe do pjecy ſo cźiſnje, tak draſcźi: kak wjele wjacy was,
wy małowěriwi! Njebudźcźe toho dla ſtaroſcźiwi prajicy: Schto budźemy
jěſcź, abo ſchto budźemy picź, abo z cžim budźemy ſo woblekacź? Pſchetož
wſchitko to pohani pytaja. Waſch Wótc wſchak wě, zo wſchitko to
trjebacźe. Pytajcźe toho dla najprjedy kraleſtwo Bože a joho ſprawnoſcź,
a to wſchitko budźe wam pſchicźiſnjene.“

♣g)♠ Wopacžne ſudźenjo.

„Njeſudźcźe, a njebudźcźe ſudźeni. Njetamajcźe, a njebudźecźe tamani.
Wodawajcźe, a wam budźe wodate. — Z tej měru, z kotrejž měricźe, budźe
wam zaſy měrjene. — Schto widźiſch tſchěſku we woku twojoho bratra, a
hrjadu we ſwojim woku njewidźiſch? Tajenco! Wucźehń najprjedy hrjadu ze
ſwojoho woka, a potom hladaj, kak by tſchěſku wucźahnył z woka ſwojoho
bratra. — Wſchitko, ſchtožkuli chcecźe, zo bychu wam ludźo cžinili, tež
wy jim cžińcźe. Pſchetož tak je w zakonju a profetach.“

<pb n="107"/>

♣h)♠ Jednoroſcź w rycženju.

„Wy ſcźe ſłyſcheli, zo je ſtarym prajene było: Njedyrbiſch falſchnje
pſchiſahacź! Ja pak praju wam, zo byſchcźe ani njepſchiſahali! Waſcha
rycž budź: Haj, haj; ně, ně! Schtož je wyſche toho, je wot złoho.“

♣i)♠ Skóncženjo hórſkoho prědowanja.

Po tutych a wſchelakich druhich napominanjach prajeſche Jězus: „Kóždy,
kiž tute moje ſłowa ſłyſchi a je cžini, budźe runja mudromu cžłowjekej,
kotryž je ſwój dom na ſkału natwarił. Padźe deſchcź, pſchińdźe woda, a
dujachu wětry a ſtorkachu do toho domu; ale wón njepadźe, dokelž běſche
załoženy na ſkału. Kóždy pak, kiž tute moje ſłowa ſłyſchi a je njecžini,
budźe runja njemudromu cžłowjekej, kiž je ſwój dom na pěſk natwarił. A
padźe deſchcź a pſchińdźe woda, a dujachu wětry a ſtorkachu do toho
domu; a wón padźe, a joho pad běſche wulki.“

Hdyž bě Jězus tule rycž dokoncžił, ſpodźiwaſche ſo lud; pſchetož wón
wucžeſche z njebjeſkej mocu, a nic kaž jich piſmawucženi a fariſejowje.

24. Wuſadny. Stotnikowy wotrocžk.

Hdyž bě Jězus z hory dele zeſchoł, pſchińdźe wuſadny, modleſche ſo k
njomu a rjekny: „Knježe, chceſch-li, móžeſch mje wucžiſcźicź.“ Jězus
wupſcheſtrje ruku, dótkny ſo joho a praji: „Chcu, budź wucžiſcźeny!“ A
khory bu hnydom wucžiſcźeny. Jězus pak rjekny k njomu: „Hladaj, zo to
nikomu njepowjeſch; ale dźi, pokazaj ſo měſchnikej, a wopruj dar, kotryž
je Mójzes pſchikazał.“

Potom dźěſche Jězus do Kafarnauma. Tam pſchiſtupi romſki ſtotnik k
njomu, proſcheſche joho a prajeſche: „Knježe, mój wotrocžk leži doma
wicźniwy, a cźeŕpi wulku boloſcź.“ Jězus wotmołwi: „Chcu pſchińcź a joho
wuſtrowicź.“ A ſtotnik wotmołwi: „Knježe, njejſym doſtojny, zo by ty
nuts ſchoł pod moju tſěchu, ale praj jenož ſłowo, a mój wotrocžk budźe
wuſtrowjeny.“ Hdyž <pb n="108"/>Jězus to ſłyſcheſche, rjekny k tym, kiž
za nim dźěchu: „Zawěrno, tajkeje wěry njejſym namakał we Iſraelu. Praju
pak wam, zo jich wjele wot ranja a wot wjecžora pſchińdźe, a zo budźa z
Abrahamom, Izakom a Jakubom w njebjeſkim kraleſtwje za blidom ſedźecź;
dźěcźi kraleſtwa pak budźa wuſtorcžene do zwoncžiteje cźmy; tam budźe
płacž a kſchipjenjo zubow.“ A Jězus rjekny k ſtotnikej: „Dźi, a kaž ſy
wěrił, ſtań ſo tebi.“ A wotrocžk bě wuſtrowjeny w tej ſamej hodźinje.

25. Młodźenc w Naimje.

Jězus dźěſche do měſta, kotrež Naim rěkaſche. Z nim dźěchu joho
wucžownicy a wjele ludu. Hdyž pak ſo wrotam tohole měſta
pſchibližowaſche, bu morwy won njeſeny, kiž běſche jenicžki ſyn ſwojeje
macźerje, a ta běſche wudowa. Wona dźěſche płacžo za marami a wjele ludu
z měſta dźěſche z njej. A hdyž ju Jězus wuhlada, bu ze ſobuželnoſcźu
hnuty, a rjekny k njej: „Nochcyła płakacź!“ A wón pſchiſtupi, dótkny ſo
marow, zo bychu noſcherjo zaſtali. Potom rjekny: „Młodźenco, tebi praju,
ſtań!“ A morwy pozběže ſo a pocža rycžecż. A Jězus joho da joho macźeri.
Wſchitkich pak, kiž běchu pſchitomni, pſchewza wulka bojoſcź. Woni
khwalachu Boha a prajachu: „Wulki profeta je mjez nami poſtanył a Bóh je
ſwój lud domapytał.“

26. Pokutuica Madlena.

Junu pſcheproſy fariſej, z mjenom Syman, Jězuſa, zo by z nim jědł. Jězus
pſchińdźe a ſyny ſo k blidu. W tym ſamym měſcźe běſche tež zjawna
hrěſchnica, z mjenom Marija Madlena. Hdyž wona zhoni, zo je ſo Jězus we
fariſejowym domje k blidu ſynył, pſchińdże wona želnoſcźiwa z
alabaſtrowej buſchkwicžku, w kotrejž bě drohi balzam, zo by z nim joho
nozy žałbowała. Wona padźe k joho nohomaj a pocža jej z wjele ſylzami
macžecź. Potom trějeſche nozy z włoſami ſwojeje hłowy, wokoſchowaſche a
žałbowaſche jej. Hdyž to fariſej widźeſche, rjekny ſam pſchi ſebi: „Hdy
by <pb n="109"/>tutón profeta był, by derje wjedźał, ſchtó a kajka je ta
žónſka, kiž ſo joho dótka; pſchetož wona je hrěſchnica.“ Ale Jězus
prajeſche k njomu: „Symanje, mam tebi něſchto powjeſcź. Lichownik
mějeſche dweju dołžnikow. Jedyn bě jomu dołžny pjecż ſtow dźeſatnikow, a
druhi pjecźdźeſat. Hdyž pak njemějeſchtaj, zo mohłoj zapłacźicź,
ſpuſchcźi wón woběmaj. Kotry dha budźe joho bóle lubowacź?“ Syman
wotmołwi: „Mam za to, zo tón, kotromuž je wjacy ſpuſchcźił.“ A Jězus
rjekny: „Ty ſy prawje ſudźił!“ Potom wobrocźi ſo k žónſkej a rjekny k
Symanej: „Widźiſch tule žónſku? Ja pſchińdźech do twojoho domu, a ty
njepoda mi wodu na mojej nozy; tale pak macžeſche mojej nozy ze ſylzami,
a trějeſche je ze ſwojimi włoſami. Ty njepoſtrowi mje z wokoſchenjom;
tale pak njepſcheſta, hdyž bě pſchiſchła, mojej nozy wokoſchowacź. Ty
nježałbowaſche moju hłowu z wolijom; tale pak žałbowaſche mojej nozy z
drohim balzamom. Toho dla praju tebi: Jej je wjele hrěchow wodatych,
dokelž je wjele lubowała.“ Na to rjekny k žónſkej: „Twoje hrěchi ſu tebi
wodate. Dźi w měrje!“

27. Janowi póſłowje.

Dokelž běſche Jězus w khudobje a nizkoſcźi žiwy, njewěrjachu wſchitcy,
zo je Jězus ſyn Boži a ſlubjeny zbóžnik. Toho dla chcyſche Jan
kſchcźenik jomu pſchiležnoſcź poſkicźicź, zo by ſam ſwoje bójſke
wupóſłanjo zjawnje wobſwědcžił. Duž póſła dweju wucžownikow k njomu, a
daſche ſo joho praſchecź: „Sy ty tón, kotryž pſchińcź ma, abo dyrbimy na
druhoho cžakacź?“ Měſto wotmołwjenja pokaza Jězus na dźiwy, kiž bě runje
na wjele khorych a hubjenych cžinił, a rjekny: „Dźitaj a powjeztaj
Janej, ſchto ſtaj ſłyſchałoj a widźałoj: Slepi widźa, khromi khodźa,
wuſadni ſu wucžiſcźeni, hłuſchi ſłyſcha, morwi ſtawaja, khudym prěduje
ſo evangelium; a zbóžny je tón, kotryž ſo nade mnu njepohorſchuje.“

<pb n="110"/>

♣IV.♠ Druhe lěto wucžeŕſtwa Jězuſowoho.

28. Cžłowjek wóſomatſicycźi lět khory.

Jězus dźěſche na jutry zaſy do Jeruzalema. W Jeruzalemje pak běſche
pławity hat, hebrejſcy Bethesda mjenowany, kotryž mějeſche pjecź
pſchitwarkow. W tychle pſchitwarkach ležeſche wulka mnohoſcź khorych,
ſlepych, khromych a wuſkhnjenych, kotſiž hibanjo wody wocžakowachu.
Pſchetož jandźel toho Knjeza zeſtupi we wěſtym cžaſu do hata, a woda bu
zhibana. A ſchtóž prěni po zhibanju wody do hata zalěze, bu wuſtrowjeny.
Běſche pak tam cžłowjek, kiž mějeſche hižo wóſomatſicycźi lět ſwoju
khoroſcź. Hdyž Jězus joho widźeſche, rjekny k njomu: „Chceſch
wuſtrowjeny bycź?“ A khory jomu wotmołwi: „Knježe! nimam cžłowjeka, kiž
by mje, hdyž ſo woda zamucźa, do hata puſchcźił; pſchetož hdyž ja hicź
chcu, ſtupa hižo druhi pſchede mnu do wody!“ Duž praji jomu Jězus:
„Stań, wzmi ſwoje łožo, a khodź!“ A hnydom bu tónle cžłowjek
wuſtrowjeny, wza ſwoje łožo a woteńdźe.

Dokelž pak běſche tónle dźeń ſabat, prajachu Zidźa tomu wuſtrowjenomu:
„Sabat je; tebi njeje dowolene, ſwoje łožo noſycź!“ Wón jim wotmołwi:
„Tón, kotryž je mje wuſtrowił, je mi prajił: Wzmi ſwoje łožo a khodź!“
Toho dla ſo joho praſchachu: „Schtó je tón cžłowjek, kotryž je tebi
takle prajił?“ Wuſtrowjeny pak njewjedźeſche, ſchtó je wón był; pſchetož
Jězus bě hnydom zaſy woteſchoł. Bórzy na to nadeńdźe joho Jězus w templu
a rjekny jomu: „Hlej, ty ſy wuſtrowjeny, njezhrěſch wjacy, zo by ſo cźi
nicžo hórſche njeſtało!“ A tón cžłowjek woteńdźe a powje Židam, zo je
Jězus był, kotryž je joho wuſtrowił.

Jězus pak chcyſche jich powucžicź, zo ma k tomu prawo, a rjekny toho
dla: „Mój Wótc ſkutkuje dotal, a tež ja ſkutkuju.“ A hdyž Židźa
ſłyſchachu, zo ſo Jězus Bohu runoho cžini, pytachu joho moricź. Jězus
pak zjewi jim ſwjatocžnje, zo je Boži ſyn, kotromuž je Wótc ſudźenjo
pſchepodał. Wón prajeſche: „Zawěrno, zawěrno, praju wam, ſchtóž moje
ſłowo <pb n="111"/>ſłyſchi, a tomu wěri, kotryž je mje póſłał, ma wěcžne
žiwjenjo, a njepſchińdźe do ſudźenja, ale je wot ſmjercźe k žiwjenju
pſcheſchoł. Pſchikhadźa hodźina, w kotrejž wſchitcy, kiž w rowach ſu,
wuſłyſcha hłós Božoho ſyna. A kotſiž ſu dobre cžinili, wuńdu k
horjeſtacźu žiwjenja; kotſiž pak ſu złe cžinili, k horjeſtacźu
ſudźenja.“ A k dopokazmu, zo je wón ſyn Boži, rjekny wón: „Skutki,
kotrež cžinju, dawaja ſwědcženjo, zo je mje Wótc póſłał.“

29. Sydom pſchirunanjow wo njebjeſkim kraleſtwje.

Jenoho dnja běſche Jězus pſchi jězorje Geneſareth, ſtupi do cžołma a
wucžeſche lud, kiž běſche ſo we wulkej mnohoſcźi na brjozy zhromadźił.
Wón prajeſche:

♣a)♠ Wo ſyjerju. — „Syjeŕ wuńdźe, zo by wuſywał. A hdyž ſyjeſche,
padźechu někotre zorna pſchi pucźu, a pſchilecźachu ptaki njebja a
zežrachu je. Někotre zornjatka padźechu na ſkałojte; tu zeſkhadźachu
drje hnydom, ale dokelž włohi njemějachu, wuſkhnychu bórzy na ſłóncu.
Někotre pak padźechu mjez cźernje, a cźernje roſcźechu ſobu a poduſychu
je. Druhe zornjatka pak padźechu do dobreje zemje. Te zeſkhadźachu, a
dawachu płód, jene ſto krócź, druhe ſchěſcźdźeſat krócź, druhe tſicycźi
krócź. Schtóž ma wuſchi k ſłyſchenju, njech ſłyſchi.“ Tele pſchirunanjo
wukładźe Jězus ſwojim wucžownikam takle: „Symjo je ſłowo Bože. Pſchi
pucżu woſyte je pola tych, kotſiž je ſłyſcha, ale je njezapſchijeja.
Pſchińdźe djaboł a wozmje jim ſłowo z wutroby, zo bychu njewěrili a
zbóžni njebyli. Na ſkałojte pada ſłowo pola tych, kotſiž je ſłyſcha a z
wjeſołoſcźu pſchiwozmu; ale wone nima žanoho korjenja we nich. Woni
wěrja na khwilu; ale w cžaſu ſpytowanja zaſy wotpadnu. Mjez cźernje pada
ſłowo pola tych, kotſiž je ſłyſcha, ale w ſtaroſcźach tutoho ſwěta, w
bohatſtwje a we wjeſelach je zaſy tak poduſcheja, zo płód njepſchinjeſe.
Cźi pak, pola kotrychž do dobreje zemje pada, ſu tajcy, kotſiž ſłowo z
dobrej a cžiſtej wutrobu ſłyſcha, je wobkhowaja a płód pſchinjeſu.“

<pb n="112"/>

♣b)♠ Wopjancy mjez pſcheńcu. — „Njebjeſke kraleſtwo runja cžłowjekej,
kiž běſche dobre ſymjo na ſwoju rolu woſył. Hdyž pak joho ludźo ſpachu,
pſchińdźe joho njepſchecźel, a naſy pjanku mjez pſcheńcu. Hdyž zelo
zroſcźe a płód mějeſche, pokaza ſo tež pjanka. Duž pſchiſtupichu
hoſpodarjowi wotrocžcy a rjeknychu jomu: Knježe, njejſy dha ty dobre
ſymjo na ſwoju rolu woſył? Z wotkel ma wona pjanku? A wón wotmołwi: To
je njepſchecźel cžinił. Wotrocžcy pak ſo praſchachu: Chceſch, zo dźemy a
ju wuplějemy? A wón wotmołwi: Ně, zo byſchcźe trjebaj, hdyž pjanku
plějecźe, z njeju ſobu tež pſcheńcu njewutorhali. Dajcźe woběmaj roſcź
hacž do žnjow. Potom rjeknu žnjeńcam: Zwuběrajcźe najprjedy pjanku a
zwjazajcźe ju do walcžkow k ſpalenju, pſcheńcu pak zhromadźcźe do mojeje
bróžnje!“ Tele pſchirunanjo wukładźe Jězus takle: „Syjeŕ je Syn
cžłowjeka. Rola je ſwět. Dobre ſymjo ſu dźěcźi Božoho kraleſtwa. Pjanka
ſu dźěcźi złoho. Njepſchecźel pak, kiž je ſyje, je djaboł. Žně ſu
ſkóncženjo ſwěta a žnjeńcy ſu jandźeljo. Kaž pak wo žně pjanku zwuběraja
a we wohnju ſpala, tak ſtanje ſo tež złym pſchi ſkóncženju ſwěta. Syn
cžłowjeka wupóſcźele ſwojich jandźelow; woni zhromadźa wſchitkich,
kotſiž pohorſchk dawaja a złe cžinja, a cźiſnu jich do helſkoho wohnja.
Tam budźe płacž a kſchipjenjo zubow. Sprawni pak budźa ſo ſwěcźicź w
kraleſtwje njebjeſkoho Wótca, kaž ſłónco.“

♣c)♠ Wo žonopowym zornje. — Jězus prajeſche dale: „Njebjeſke kraleſtwo
je runja žonopowomu zornu, kotrež cžłowjek wza a na ſwoju rolu woſy. Te
drje je najmjeńſche mjez wſchitkimi ſymjenjemi; hdyž pak je zroſtło, je
wjetſche dyžli wſchitke zela, a bywa ſchtom, tak zo ptaki njebja
pſchikhadźeja a na joho hałzach bydla.“

♣d)♠ Wo zakiſanym cźěſcźe. — „Njebjeſke kraleſtwo je runja zakiſanomu
cżěſtu, kotrež žónſka wza, a do tſjoch měrow muki změſcha, hacž bu
wſchitko zakiſane.“

♣e)♠ Wo pokładźe na polu. — „Njebjeſke kraleſtwo je runja pokładej, kiž
je na polu ſkhowany. Cžłowjek, kiž <pb n="113"/>jón namaka, khowa jón a
z wjeſołoſcźu nad nim dźe, a pſcheda wſchitko, ſchtož ma, a kupi tamne
polo.“

♣f)♠ Wo parli. — „Njebjeſke kraleſtwo je runja kupcej, kiž dobre parle
pyta. Hdyž pak je jenu drohu parlu namakał, woteńdźe, pſcheda wſchitko,
ſchtož ma, a kupi ju.“

♣g)♠ Wo dobrych a ſchpatnych rybach. — „Njebjeſke kraleſtwo je runja
ſycźi, do morja puſchcźenej, kotraž wſchelake ryby zhromadźa. Hdyž je
napjelnjena, wucźahuja ju a zwuběraja dobre ryby; ſchpatne pak cźiſkaja
won. Tak budźe pſchi ſkóncženju ſwěta. Jandźeljo wuńdu, a wotdźěla złych
wot dobrych, a cźiſnu jich do wohnjoweje pjecy; tam budźe płacž a
kſchipjenjo zubow.“

Tajkich pſchirunanjow powjedaſche Jězus ludej hiſchcźe wjacy, tak zo ſo
wěſchcźenjo dopjelni: „Wotewrju ſwój hort w pſchirunanjach, a budu
cycžecź, ſchtož bě wot ſpocžatka ſwěta zakhowane.“

30. Wichor na morju.

Po tutych rycžach praji Jězus ſwojim wucžownikam: „Pſchewjezmy ſo pſchez
jězor.“ A pſchiſtupi piſmawucženy a rjekny: „Miſchtrje, chcu tebje
ſcźěhowacź.“ Jězus pak wjedźeſche, zo wutroba tohole cžłowjeka jara za
cžaſnym žada. Toho dla wotmołwi: „Liſchki maja jamy a ptaki pod njebjom
hnězda; Syn cžłowjeka pak nima, hdźež by ſwoju hłowu połožił.“ Duž
piſmawucženy zaſy woteńdże.

Potom ſtupi Jězus do cžołmika. Nadobo zběhny ſo wichor na morju, tak zo
bu cžołmik ze zmohami pſchikrywany. Tu pſchiſtupichu wucžownicy k
Jězuſej, wubudźichu joho a prajachu: „Knježe, pomhaj nam, my kónc
bjerjemy!“ A Jězus jim wotmołwi: „Schto ſcźe tak bojazni, wy
małowěriwi?“ Duž ſtany wón, porucži wětram a morju, a hnydom bu wulka
cźiſchina. Ludźo pak ſo dźiwachu a prajachu: „Schtó je tutón, zo ſu jomu
wětry a morjo poſłuſchne?“

<pb n="114"/>

31. Jairowa dźowka. Khora žónſka.

Hdyž bě Jězus na kraj ſtupił, pſchińdźe mnohoſcź ludźi z wjeſołoſcźu k
njomu. Jairus pak, pſchedſtejicźeŕ ſynagogi, padźe pſched nim na kolena,
a prajeſche: „Knježe, moja dźowka mrěje. Pój, a połož ſwoju ruku na nju,
a wona woſtanje žiwa.“ A Jězus dźěſche z nim.

Hdyž wokoło njoho cźiſchcżeńca naſta, pſchiſtupi wot zady žónſka, kotraž
hižo dwanacźe lět na krewjecźecženjo cźeŕpjeſche a podarmo pola lěkarjow
pomoc pytała běſche. Wona dótkny ſo kromy Jězuſoweje draſty, a w tym
wokamiknjenju bu wuſtrowjena. Jězus ſo wobrocźi a rjekny: „Dowěŕ ſo,
dźowka, twoja wěra je cźi pomhała. Dźi w měrje!“

A hdyž Jězus hiſchcźe rycžeſche, pſchińdźe jedyn Jairowych ſłužownikow a
rjekny: „Twoja dźowka je runje wumrjeła; duž njewobcźežuj miſchtra!“ Ale
Jězus, hako tule rycž ſłyſcheſche, rjekny k Jairej: „Njeboj ſo; wěŕ
jenož, a wona wožiwi.“ A hdyž Jězus do domu pſchedſtejicźerja pſchińdźe,
nadeńdźe mnohoſcź ludźi, kotſiž wo tu holcžku płakachu a žałoſcźachu.
Wón pak jim rjekny: „Njepłakajcźe! pſchetož holcžka njeje morwa, ale
ſpi.“ A woni ſo jomu ſmějachu, dokelž wjedźachu, zo bě wumrjeła. Hdyž
běſche lud won wuhnaty, dżěſche Jězus z Pětrom, Jakubom a Janom, a z
holcžcynymaj ſtarſchimaj do komorki, hdźež morwa ležeſche. Wón wza ju za
ruku a rjekny: „Holcžka, ſtań!“ A hnydom wona wožiwi, ſtany, a
khodźeſche.

32. Jězus pſchepodawa dwanacźom wucžownikam japoſchtołſtwo.

Wſchědnje pſchikhadźachu cžrjódy luda z blizka a z daloka, zo bychu
Jězuſa ſłyſcheli. Wón mějeſche ſmilnoſcź z nimi; pſchetož běchu kaž
ſtadło wowcow, kiž paſtyrja nimaja. Toho dla prajeſche ſwojim
wucžownikam: „Žně drje ſu wulke, ale dźěłacźerjow je mało. Proſchcźe
toho dla knjeza žnjow, zo dźěłacźerjow póſcźele na ſwoje žně!“
Scźěhowacu nóc pſchebu wón we modlenju. Rano pak powoła ſwojich
wucžownikow, <pb n="115"/>a wuzwoli z nich dwanacźoch, kotrychž
japoſchtołow, t. j. póſłow, mjenowaſche. Mjena tychle dwanacźoch ſu:
Pětr a Handrij; Jakub a Jan; Filip a Bartroḿ; Matej a Domaſch; Jakub
młódſchi a Judaſch Tadej, Syman horliwc a Judaſch Iskariot, kotryž bu
pſcheradnik. Tychle dwanacźoch wupóſła Jězus a da jim móc, zo bychu
khorych wuſtrowjeli, morwych zbudźeli a djabołow wuhonjeli. Potom rjekny
k nim: „Dźicźe, prědujcźe a prajcźe: Njebjeſke kraleſtwo je ſo
pſchibližiło. Njebjeŕcźe ſebi nicžo ſobu na pucź; pſchetož dźěłacźeŕ je
ſwojeje jědźe hódny. Hdyž do domu pſchińdźecźe, prajcźe: Pokoj budź
tomule domej! A budźe-li dom toho hódny, pſchińdźe waſch pokoj na njón;
njebudźe-li pak hódny, wrócźi ſo waſch pokoj k wam. A ſchtóžkuli was
njezechce pſchijecź, ani waſche ſłowa ſłyſchecź, z toho domu abo měſta
wuńdźcźe won, a wottſchaſcźe proch ze ſwojeju nohow. Zawěrno, praju wam:
Lóže budźe zemi Sodomſkej a Gomorrhſkej na ſudnym dnju, dyžli tajkomu
měſtu.“

„Hlej, ja ſcźełu was kaž wowcy mjez wjelki. Budźcźe toho dla mudri kaž
hady, a bjez leſcźe kaž hołbje! Bjeŕcźe ſo na kedźbu pſched cžłowjekami;
pſchetož budźa was radam podawacź, was we ſwojich ſynagogach ſchwikacź,
a pſched bohotow a kralow budźecźe wodźeni moje dla. Wſchak wucžownik
njeje pſchez miſchtra, ani ſłužownik pſchez ſwojoho knjeza. Su-li
hoſpodarja mjenowali beelzebuba, kak wjele ſkerje joho domjacych?
Njebojcźe ſo tych, kotſiž cźěło morja, duſchu pak moricź njemóža; ale
bójcźe ſo wjele bóle toho, kiž móže cźěło a duſchu do zatamanja
ſtorcžicź.“

„Wuznawajcźe mje khroble pſched wſchitkimi cžłowjekami! Schtóž mje
pſched cžłowjekami wuznaje, toho tež ja wuznaju pſched ſwojim Wótcom,
kiž je w njebjeſach. Schtóž pak mje zaprje pſched cžłowjekami, toho
zapru tež ja pſched ſwojim Wótcom, kiž je w njebjeſach. Schtóž nana abo
macź bóle lubuje dyžli mje, njeje mje hódny. A ſchtóž njewozmje ſwój
kſchiž na ſo a njeſcźěhuje mje, njeje mje hódny. Schtóž was <pb
n="116"/>poſłucha, poſłucha mje; a ſchtóž was zacpěje, zacpěje mje.
Schtóž was pſchiwozmje, pſchiwozmje mje; a ſchtóž mje pſchiwozmje,
pſchiwozmje toho, kiž je mje póſłał. A ſchtóžkuli wam poda jenož
kheluſchk zymneje wody k picźu w mojim mjenje, zawěrno njezhubi ſwoje
myto!“

Duž wuńdźechu japoſchtołojo po dwěmaj, prědowachu pokutu, wuhonjachu
djabołow a žałbowachu wjele khorych z wolijom a wuſtrowichu jich.

Pozdźiſcho wuzwoli Jězus, k tutym dwanacźom japoſchtołam, hiſchcźe
dwajaſydomdźeſat wucžownikow. Woni dyrbjachu pomocnicy japoſchtołow
bycź, a kaž cźile, dwaj a dwaj pſched nim khodźicź.

33. Jan kſchcźenik ſcźaty.

Herodes, wjeŕch w Galilejſkej, běſche z njeprawom mandźelſku ſwojoho
bratra, Herodiadu hako mandźelſku k ſebi wzał. Toho dla běſche Jan
pſched njoho pſchiſchoł a jomu porokował: „Tebi njeje dowolene, žonu
twojoho bratra měcź.“ Tejele rycže dla daſche Herodes Jana zajecź a w
rjecźazach do jaſtwa cźiſnycź. Wón chcyſche joho z tym k mjelcženju
pſchinucźicź. Herodias pak myſleſche we ſwojej wjecźiwoſcźi na ſrědki,
kak mohła hidźenoho prědarja ſmjercźi podacź.

Sta pak ſo, zo Herodes na ſwojim narodnym dnju najwoſebniſchim ſwojoho
kraja hoſcźinu hotowaſche. Tehdom pſchińdźe dźowka Herodiady nuts a
rejwaſche, a lubjeſche ſo jara wſchitkim pſchitomnym. Herodes mějeſche
nad tym tak wulku radoſcź, zo k njej rjekny: „Žadaj wote mnje,
ſchtožkuli chceſch, a dam tebi, byrnje to połojca mojoho kraleſtwa
była.“ Tele ſlubjenjo wobkrucźi wón z pſchiſahu. Holca pak wuńdźe k
ſwojej macźeri a rjekny: „Schto ſebi wuproſchu?“ A macź wotmołwi: „Hłowu
Jana kſchcźenika.“ Duž khwataſche holca zaſy ke kralej a rjekny: „Chcu,
zo by mi hnydom na ſchkli hłowu Jana kſchcźenika dał.“ Nad tym ſo
Herodes zrudźi. Ale dokelž bě z pſchiſahu dopjelnjenjo próſtwy
pſchiſlubił, porucži hnydom katej, zo by Janowu hłowu na <pb
n="117"/>ſchkli pſchinjeſł. Tón dźěſche a wotcźa w jaſtwje Janej hłowu.
Wón poda krawjacu hłowu holcy a holca pſchinjeſe ju ſwojej bjezbóžnej
macźeri.

Hdyž to Janowi wucžownicy ſłyſchachu, pſchińdźechu a ze zrudobu
pohrjebachu cźěło ſwjatoho Jana. Potom woteńdźechu a wozjewichu to
Jězuſej.

34. Raſycźenjo pjecźich tyſacow muži.

Japoſchtołowje wrócźichu ſo krótko pſched jutrami ze ſwojoho prěnjoho
wupóſłanja, a powjedachu Jězuſej wſchitko, ſchto běchu cžinili a
wucžili. Toho dla ſtupichu z nim na cžołm a pſchewjezechu ſo pſchez
galilejſke morjo, k ſamotnej, puſtej krajinje. Ale tež tam pſchińdźe
mnohoſcź ludu za nimi. Hdyž Jězus lud wuhlada, ſmili ſo nad nim a pocža
wucžicź. Potom wuſtrowi khorych, kotrychž běchu pſchinjeſli. Pſched
wjecžorom pſchiſtupichu wucžownicy k njomu a prajachu: „Tele měſtno je
puſte, a cžas je ſo hižo minył. Puſchcź lud wot ſo, zo bychu do
měſtacžkow ſchli a ſebi jědźe kupili.“ Jězus pak wotmołwi: „Dajcźe wy
jim jěſcź. Kak wjele khlěbow macźe?“ Handrij prajeſche: „Tudy je
hólcžec, kotryž ma pjecź jecžnych khlěbow a dwě rybje; ale ſchto je to
mjez tak wjele?“ A Jězus porucži, zo by ſo lud na trawje zeſydał. Potom
wza te khlěby a tej rybje, pohladny k njebju, žohnowaſche a łamaſche te
khlěby a da je ſwojim wucžownikam, zo bychu je pſched lud kładli. Tež
wudźěleſche wot teju rybow wſchitkim. Ludźo pak, mjez nimi pjecź tyſacow
muži, jědźachu wſchitcy, a wſchitcy buchu naſycźeni. Potom porucži Jězus
ſwojim wucžownikam: „Zezběrajcźe zbytne kuſki, zo njezahinu.“ A woni
zběrachu a napjelnichu dwanacźe korbow z łamankami. Ludźo ſo nad tym
jara ſpodźiwachu a chcychu Jězuſa krala ſcžinicź. Jězus pak zdali ſo wot
nich, a pſchewjeze ſo ze ſwojimi wucžownikami w nocy do Kafarnauma.

<pb n="118"/>

35. Pſchiſlubjenjo najſwjecźiſchoho ſakramenta.

Na dnju po ſpodźiwnym rozmnoženju khlěbow pytaſche lud Jězuſa, a namaka
joho w Kafarnaumje w ſynagodzy. Jězus widźeſche, zo joho jenož toho dla
pytaja, dokelž běchu wcžera wot tych khlěbow jědli a naſycźeni byli. Duž
prajeſche jim: „Prócujcźe ſo nic wo hinitu jědź, ale wo tu, kotraž
woſtawa k wěcžnomu žiwjenju, kotruž wam Syn cžłowjeka da. Ja ſym žiwy
khlěb, kotryž je z njebjes dele pſchiſchoł. Budźe-li ſchtó wot tohole
khlěba jěſcź, budźe žiwy do wěcžnoſcźe. Khlěb pak, kotryž ja dawacź
budu, je moje mjaſo, kiž podam za žiwjenjo ſwěta.“ Duž rjeknychu někotſi
z pſchitomnych: „Kak dha móže nam tutón ſwoje mjaſo k jědźi dawacź?“
Jězus pak wotmołwi: „Zawěrno, zawěrno, praju wam, njebudźecźe-li mjaſo
Syna cžłowjeka jěſcź, a joho krej picź, njezmějecźe žiwjenjo we ſebi.
Schtóž moje mjaſo jě a moju krej pije, ma wěcžne žiwjenjo, a ja joho
zbudźu na poſledni dźeń. Pſchetož moje mjaſo je zawěrno jědź a moja krej
je zawěrno napoj.“

Po tychle ſłowach morkotachu mnozy wucžownicy a rjeknychu: „Tale rycž je
twjerda, ſchtó móže ju ſłyſchecź?“ A woni Jězuſa wopuſchcźichu. Jězus
pak woſta pſchi tym, zo dyrbja tule potajnoſcź najſwjecźiſchoho
ſakramenta wěricź a praſcheſche ſo toho dla ſwojich japoſchtołow:
„Chcecźe tež wy woteńcź?“ A Pětr wotmołwi w mjenje wſchitkich: „Knježe,
ke komu póńdźemy? Ty maſch ſłowa wěcžnoho žiwjenja, a my ſmy wěrili a
ſpóznali, zo ſy ty Khryſtus, Syn Boži.“

♣V.♠ Tſecźe lěto wucžeŕſtwa Jězuſowoho.

36. Kananejſka žona.

Něhdy poda ſo Jězus do krajiny Tyruſa a Sidona. Tam pſchińdźe kananejſka
žona, pohanka, k njomu a wołaſche: „Knježe, ſyno Davidowy, ſmil ſo nade
mnu! Moja dźowka je wot złoho ducha zlě prudżena.“ Jězus jej
njewotmołwi. <pb n="119"/>Dokelž pak wona wołacź njepſcheſta, proſchachu
wucžownicy za nju. A Jězus prajeſche: „Ja njejſym póſłany, khiba jenož k
zhubjenym wowcam domu iſraelſkoho.“ Žona pak pſchiſtupi, padźe k joho
nohomaj a rjekny: „Knježe, pomhaj mi!“ A Jězus wotmołwi: „Derje njeje,
zo ſo dźěcźom khlěb wozmje, a zo ſo pſam cźiſnje.“ Žona pak rjekny: „Tak
je, knježe; ale tež pſycžki jědźa wot drjebjencžkow, kotrež z blida jich
knjezow padaja.“ Duž rjekny jej Jězus: „O žona, wulka je twoja wěra;
ſtań ſo tebi, kaž žadaſch.“ A wot teje ſameje hodźiny bu jeje dźowka
wuſtrowjena.

37. Japoſchtoł Pětr doſtawa najwyſchſchu móc w cyrkwi.

Jězus pſchińdźe do wokolnoſcźe měſta Cäſarea Filippi, a praſcheſche ſo
ſwojich wucžownikow: „Za koho wy mje macźe?“ A Syman Pětr wotmołwi: „Ty
ſy Khryſtus, ſyn žiwoho Boha!“ Jězus pak prajeſche: „Zbóžny ſy ty,
Symanje, ſyno Jonaſowy; pſchetož mjaſo a krej njejſtaj cźi to zjewiłoj,
ale mój Wótc, kiž je w njebjeſach. A ja praju tebi: Ty ſy Pětr, a na
tule ſkału natwarju ja ſwoju cyrkej, a mocy hele ju njepſchewinu. A tebi
dam klucže njebjeſkoho kraleſtwa. A ſchtožkuli zwjazaſch na zemi, budźe
zwjazane tež w njebjeſach; a ſchtožkuli wotwjazaſch na zemi, budźe
wotwjazane tež w njebjeſach.“

38. Pſchekraſujenjo Jězuſowe.

Po ſcheſcźich dnach wza Jězus Pětra, Jakuba a Jana ſobu a wjedźeſche
jich ſtronu na wyſoku horu. Tam bu pſched nimi pſchekraſnjeny. Joho
woblicžo ſwětleſche ſo kaž ſłónco, joho draſta pak bu běła kaž ſněh. A
hlej, zjewiſchtaj ſo jim Mójzes a Elias, a rycžeſchtaj z nim. Zwjeſeleny
z kraſnym pohladom rjekny Pětr k Jězuſej: „Knježe, derje je nam tudy
bycź; chceſch-li, ſcžinimy tu tſi ſtany: tebi jedyn, Mójzeſej jedyn a
Eliaſej jedyn.“ A hdyž wón hiſchcźe rycžeſche, wobda jich ſwětła
mrócžel, a hłós z mrócžele prajeſche: „Tónle <pb n="120"/>je mój
lubowany ſyn, na kotrymž mam ſwoje dobre ſpodobanjo; toho poſłuchajcźe!“
Tu padźechu wucžownicy na ſwoje woblicžo, a bojachu ſo jara. A Jězus
pſchiſtupi, dótkny ſo jich a rjekny: „Stańcźe, a njebojcźe ſo!“ Hdyž pak
woni ſwojej wocži pozběhnychu, njewidźachu nikoho, hacž Jězuſa ſamoho. A
hdyž z hory dele dźěchu, porucži jim Jězus a rjekny: „Njeprajcźe nikomu
tele widźenjo, doniž Syn cžłowjeka wot morwych njeſtanje.“

39. Jězus pſchecźel dźěcźi. Wo pohórſchowanju.

Junu, hdyž bě Jězus wot wucženja mucžny, pſchinjeſechu pobožne macźerje
ſwoje dźěcźi, zo by rucy na nje kładł a je požohnował. Hdyž wucžownicy
to widźachu, ſwarjachu na macźerje. Jězus pak rjekny k nim: „Dajcźe
dźěcźatkam ke mni pſchińcź a njewobarajcźe jim; pſchetož tajkich je
njebjeſke kraleſtwo.“ Potom wobjimowaſche dźěcźi, kładźeſche rucy na nje
a žohnowaſche je.

Druhi krócź praſchachu ſo joho wucžownicy: „Schtó je najwjetſchi w
njebjeſkim kraleſtwje?“ Duž poſtaji Jězus dżěcźo ſrjedźa mjez nich a
prajeſche: „Zawěrno, praju wam, njebudźecźe-li, kaž dźěcźi, njepóńdźecźe
nuts do njebjeſkoho kraleſtwa. Schtóžkuli ſo poniži, kaž tute dźěcźo,
tón je najwjetſchi w njebjeſkim kraleſtwje. A ſchtóž tajke dźěcźo k ſebi
wozmje w mojim mjenje, tón mje k ſebi wozmje. Schtóž pak budźe jenoho z
tutych mólicžkich, kiž do mnje wěrja, pohórſchowacź, tomu by lěpje było,
zo by młynſki kamjeń na joho ſchiju powiſnjeny, a wón do hłubokoſcźe
morja potepjeny był. Běda cžłowjekej, pſchez kotrohož pohórſchowanjo
pſchińdźe. Hladajcźe, zo byſchcźe žanoho z tutych mólicžkich njezacpěli;
pſchetož praju wam: Jich jandźeljo ſtajnje widźa woblicžo mojoho Wótca,
kiž je w njebjeſach.“

40. Pſchikaznja wodawanja. Rjeſmilny wotrocžk.

Pětr praſcheſche ſo něhdy zbóžnika: „Knježe, kak wjele krócź mam ſwojomu
bratrej, kiž pſchecźiwo mi zhrěſchi, wodacź? <pb n="121"/>Hacž do ſydom
krócź?“ Jězus wotmołwi: „Njepraju cźi, hacž do ſydom krócź, ale hacž do
ſydomdźeſat krócź ſydom krócź. Toho dla je w njebjeſkim kraleſtwje kaž
pola krala, kiž chcyſche ze ſwojimi wotrocžkami zlicžbowanjo cžinicź.
Hdyž běſche zlicžbowacź zapocžał, bu jedyn pſchiwjedźeny, kiž běſche
jomu dźeſacź tyſac talentow dołžny. Hdyž pak njemějeſche, z cžimž by
zapłacźił, porucži joho knjez, joho a joho žonu, joho dźěcźi a wſcho,
ſchtož mějeſche, pſchedacź, a z tym zapłacźicź. Wotrocžk pak padźe na
kolena pſched nim a prajeſche: Měj ſcźeŕpnoſcź ze mnu, a wſchitko tebi
zapłacźu. Duž ſmili ſo knjez nad tymle wotrocžkom, puſchcźi joho, a
ſpuſchcźi jomu tež dołh. Hdyž pak tutón wotrocžk wuńdźe, nadeńdźe jenoho
ze ſwojich ſobuwotrocžkow, kiž běſche jomu ſto dźeſatnikow dołžny. Toho
pſchimny, dajeſche joho a rjekny: Zapłacź, ſchtož ſy dołžny. Joho
ſobuwotrocžk padźe na kolena, proſcheſche joho a rjekny: Měj ſcźeŕpnoſcź
ze mnu, a wſchitko tebi zapłacźu. Wón pak njechaſche; ale woteńdźe, a
cżiſny joho do jaſtwa, hacž by dołh zapłacźił. Hdyž joho ſobuwotrocžcy
tole widźachu, zrudźichu ſo jara, a powjedachu wſchitko ſwojomu knjezej.
Duž zawoła knjez tamnoho wotrocžka k ſebi a rjekny jomu: Zły wotrocžko!
wſchitkón dołh ſym tebi ſpuſchcźił, dokelž mje proſcheſche; njedyrbjał
dha tež ty ſo ſmilicź nad ſwojim ſobuwotrocžkom, kaž ſym tež ja nad tobu
ſo ſmilił? A joho knjez rozhněwa ſo, a poda joho cžwělowarjam, hacž wón
wſchitkón dołh zapłacźi. Tak budźe tež mój njebjeſki Wótc wam cžinicź,
jelizo njewodacźe kóždy ſwojomu bratrej ze ſwojich wutrobow.“

41. Móc klucžow japoſchtołam data.

W tym ſamym cžaſu prajeſche Jězus ſwojim japoſchtołam: „Zawěrno, praju
wam: Schtožkuli zwjazacźe na zemi, budźe zwjazane tež w njebjeſach; a
ſchtožkuli wotwjazacźe na zemi, budźe wotwjazane tež w njebjeſach!“

„Jelizo něchtó cyrkej njepoſłucha, budź tebi hako pohan a cłonik.“

<pb n="122"/>

42. Miłoſcźiwy Samaritau.

Junu pſchińdźe zakonjawucženy, zo by Jězuſa ſpytował, a prajeſche:
„Miſchtrje, ſchto mam cžinicź, zo bych wěcžne žiwjenjo doſtał?“ Jězus
rjekny jomu: „Schto je w zakonju piſane? Kak tam cžitaſch?“ Wón
wotmołwi: „Dyrbiſch Boha, ſwojoho knjeza lubowacź z cyłeje ſwojeje
wutroby, a z cyłeje ſwojeje duſche, a ze wſchěch ſwojich mocow, a ze
wſcheje ſwojeje myſle; a ſwojoho bližſchoho, hako ſebje ſamoho.“ A Jězus
jomu rjekny: „Prawje ſy wotmołwił; cžiń to, a budźeſch žiwy.“ Wón pak
chcyſche ſo woſprawnicź a prajeſche k Jězuſej: „Schtó dha je mój
bližſchi?“ Jězus rjekny: „Jedyn cžłowjek dźěſche z Jeruzalema do
Jericho, a padźe mjez rubježnikow. Cźi joho wurubichu, zranichu a
woteńdźechu, joho napoł morwoho zawoſtajiwſchi. Sta pak ſo, zo měſchnik
po tymle pucźu dźěſche, a hdyž joho wuhlada, dźěſche nimo. Tak tež
levita; hako porno pſchińdże a joho wuhlada, dźěſche nimo. Jedyn
Samaritan pak cźehnjeſche po tym ſamym pucźu, a pſchińdże porno njomu, a
hdyž joho wuhlada, bu z miłoſcźu hnuty. Wón pſchiſtupi k njomu, liny
wolij a wino do joho ranow a zawjaza je; potom ſadźi joho na ſwoje
ſkocźo, dowjedźe joho do hoſpody a zaſtara joho. Nazajtra wucźeže dwaj
dźeſatnikaj, da jej hoſpodarjej a prajeſche: Wobſtaraj joho, a
ſchtožkuli wjacy za njoho wułožiſch, zapłacźu tebi, hdyž zaſy pſchińdu.
Kotry z tychle tſjoch zda ſo tebi bycź bližſchi tomu, kotryž bě mjez
rubježnikow panył?“ Zakonjawucženy wotmołwi: „Tón, kiž je miłoſcź na nim
cžinił.“ A Jězus praji jomu: „Dźi, a cžiń tež ty tak!“

43. Marija a Martha.

Na ſwojim pucźowanju pſchińdźe Jězus do měſtacžka Bethanije. Tam wza
joho žónſka, z mjenom Martha, do ſwojoho domu. Wona mějeſche ſotru,
kotraž Marija rěkaſche. Ta ſyny ſo k nohomaj toho Knjeza a poſłuchaſche
na joho ſłowa. Martha pak ſo jara prócowaſche, zo by jomu <pb
n="123"/>poſłužiła; duž pſchiſtupi a prajeſche: „Knježe! njeſtaraſch ſo
wo to, zo moja ſotra mi ſamej ſłužicź da? Praj jej tola, zo by mi
pomhała!“ A tón Knjez jej wotmołwi: „Martha, Martha! ty ſy ſtaroſcźiwa,
a prócujeſch ſo wo wjele wěcow. Ale jene je trěbne. Marija je najlěpſchi
dźěl wuzwoliła, kotryž njebudźe wot njeje wotewzaty.“

44. Modlitwa toho Kujeza. Lubozne pſcheproſcheujo.

Hdyž běſche Jězus junu na ſamotnym měſcźe ſo modlił, rjekny k njomu
jedyn z joho wucžownikow: „Knježe, nawucž nas ſo modlicź, kaž je tež Jan
ſwojich wucžownikow wucžił.“ A Jězus jim praji: „Hdyž ſo modlicźe,
modlcźe ſo takle: Wótcže naſch, kiž ſy w njebjeſach! Swjatoſcźene budź
twoje mjeno! Pſchińdź k nam twoje kraleſtwo! Twoja wola ſo ſtań, kaž we
njebju, tak tež nazemi! Naſch wſchědny khlěb daj nam dźens! A wodaj nam
naſche winy, kaž my wodawamy naſchim winikam! A njewjedź nas do
ſpytowanja, ale wumož nas wot złoho. Amen.“

Druhi krócź prajeſche Jězus: „Pójcźe wſchitcy ke mni, kiž ſcźe ſprócni a
wobcźeženi, a ja was wokſchewju. Wzmicźe mój pſchah na ſo, a wukńcźe
wote mnje, dokelž ſym cźichomyſlny a ponižneje wutroby. Tak namakacźe
wotpocžink za ſwoje duſche. Pſchetož mój pſchah je ſłódki a moje brjemjo
je lohke.“

45. Zhubjena wowca a dobry paſtyŕ.

Jězus pſchińdźe na ſwjedźeń zelenych ſtanow do Jeruzalema a wucžeſche
tam. Wón powjedaſche kraſne pſchirunanja. Mjez tymi, kotſiž na joho
prědowanjo poſłuchachu, běchu tež njeſprawni cłonicy a zjawni
hrěſchnicy. Toho dla morkotachu fariſejowje a piſmawucženi. Ale Jězus
wukładźe jim we pſchirunanju, cžoho dla hrěſchnikow pſchijima. Wón
rjekny: „Schtó mjez wami, kiž ma ſto wowcow a jenu z nich zhubi,
njewoſtaji tych dźewjecź a dźewjecźdźeſat w puſcźinje, <pb n="124"/>a
njekhodźi za tej zhubjenej, doniž ju njenamaka? A hdyž je ju namakał,
połoži ju na ſwoje ramjenja a wjeſeli ſo. A hdyž je z njej domoj
pſchiſchoł, zwoła pſchecźelow a ſuſodow, a rjeknje k nim: Wjeſelcźe ſo
ze mnu; pſchetož ſym ſwoju wowcu namakał, kotraž bě ſo zhubiła! Praju
pak wam: Tak budźe wjeſołoſcź w njebjeſach nad hrěſchnikom, kiž pokutu
cžini, wjetſcha dyžli nad dźewjecźadźewjecźdźeſat ſprawnymi, kotſiž
pokuty njetrjebaja.“

Druhi krócź prajeſche Jězus: „Ja ſym dobry paſtyŕ. Dobry paſtyŕ wodźi
ſwoje wowcy na dobru paſtwu a dźe pſched nimi, a wowcy ſcźèhuja joho,
dokelž joho hłós znaja. Tak mje moje wowcy ſcźěhuja; pſchetož znaju
ſwoje wowcy a moje znaja mje. Ja ſym dobry paſtyŕ. Dobry paſtyŕ dawa
ſwoje žiwjenjo za ſwoje wowcy. Najaty pak wopuſchcźi je a cźeknje, hdyž
widźi wjelka pſchińcź. Ja dam ſwoje žiwjenjo za ſwoje wowcy. Mam pak tež
druhe wowcy, kotrež njejſu z tejele wowcžeŕnje. Tež te dyrbju
pſchiwjeſcź a wone budźa mój hłós ſłyſchecź, a budźe jena wowcžeŕnja a
jedyn paſtyŕ.“

46. Zhubjeny ſyn.

Jězus prajeſche dale: „Jedyn muž mějeſche dweju ſynow. A młódſchi
rjekny: Nano, daj mi dźěl zamoženja, kotryž ſo na mnje dóńdźe! A nan
rozdźěli jimaj zamoženjo. Po někotrych dnach zhromadźi młódſchi ſyn
wſchitko, a poda ſo do dalokoho kraja, a tam pſchecžini ſwoje zamoženjo
z brójeŕſkim žiwjenjom. Hdyž běſche wſchitko rozbrójił, naſta w tamnym
kraju wulki hłód. Tež wón pocža nuzu cźeŕpjecź. Duž dźěſche a pſchiſtaji
ſo jenomu měſchcźanej tamnoho kraja. Tón póſła joho na ſwoje kubło, zo
by tam ſwinje paſł. Nětk žadaſche ſo naſycźicź z płodami, z kotrymiž ſo
ſwinje kormjachu; ale nichtó jomu je njedawaſche. Skóncžnje dźěſche do
ſo, a rjekny: Kak wjele dźěłacźerjow w domje mojoho nana ma khlěba
doſcź; ja pak tudy z hłodom hinu! Zebjeru ſo a póńdu k ſwojomu nanej a
rjeknu jomu: Nano, ſym <pb n="125"/>zhrěſchił pſchecźiwo njebju a pſched
tobu; njejſym wjacy hódny, zo bych twój ſyn rěkał; ſcžiń mje jenož kaž
jenoho ſwojich dźěłacźerjow!“

„A wón ſo zebra a dźěſche k ſwojomu nanej. Nan wuhlada joho hižo
nazdala, bu z miłoſcźu hnuty, pſchiběža jomu napſchecźo, padźe jomu
wokoło ſchije a wokoſchi joho. Syn pak rjekny k njomu: Nano, zhrěſchił
ſym pſchecźiwo njebju a pſched tobu. Njejſym hódny, zo bych twój ſyn
rěkał! Ale nan njeda jomu dorycžecź a prajeſche ſwojim ſłužownikam:
Spěſchnje pſchinjeſcźe najlěpſchu draſtu a woblecžcźe joho; dajcźe jomu
pjerſchcźeń na ruku a cžrije na joho nozy; pſchiwjedźcźe tež kormjene
cźelo, a zarězajcźe je. Jězmy a hoſcźujmy; pſchetož tónle mój ſyn běſche
morwy a je wožiwił, běſche zhubjeny a je zaſy namakany.“

„Starſchi bratr pak běſche tehdom runje na polu. A hdyž domoj pſchińdźe
a ſwjatocžnoſcź widźeſche, kiž bě ſo joho bratra dla ſtała,
wobcźežowaſche ſo pola ſwojoho nana a rjekny: Hlej, telko lět tebi
ſłužu, a ženje njejſym twoju pſchikaznju pſcheſtupił; a njejſy mi ani
kózlatko dał, zo bych ze ſwojimi pſchecźelemi hoſcźował. Ale hdyž tónle
twój ſyn pſchińdźe, kotryž je ſwoje zamoženjo ze złymi cžłowjekami
pſchecžinił, ſy jomu hiſchcźe kormjene cźelo zarězał! Na to prajeſche
nan: Syno, ty ſy pſchecy pſchi mni a wſchitko moje je twoje. Nětko pak
dyrbjachmy hoſcźowacź a ſo wjeſelicź, dokelž tónle twój bratr běſche
morwy a je wožiwił, běſche zhubjeny a je zaſy namakany.“

47. Bohaty muž a khudy Lazarus.

Jězus rycžeſche dale w pſchirunanjach a prajeſche: „Běſche něhdy bohaty
muž. Tón woblekaſche ſo purpurowu draſtu a cźeńke rubno, a mějeſche
kóždy dźeń wulku hoſcźinu. Běſche pak tež khudy cžłowjek, z mjenom
Lazarus, kotryž pſched durjemi bohatoho ležeſche, połny brjodow. Wón
žadaſche ſo naſycźicź z drjebjencžkami, kiž z bohacžkowoho blida
padachu; <pb n="126"/>ale nichtó jomu je njedawaſche. Jenož pſy
pſchikhadźachu a lizachu joho brjody.“

„Sta pak ſo, zo khudy wumrje a bu wot jandźelow donjeſeny do
Abrahamowoho klina. A tež bohaty wumrje a bu w heli pohrjebany. Hdyž
nětko w cžwělach ſwojej wocži pozběže, wuhlada Abrahama z daloka, a
Lazara w joho klinje. Duž zawoła: Wótcže Abrahamje, ſmil ſo nade mnu, a
póſcźel Lazara, zo by kóncžk ſwojoho porſta we wodźe womacžał a mój
jazyk wokhłodźił; pſchetož ſym cžwělowany w tutym płomjenju. Ale Abraham
wotmołwi: Syno, wopomń, zo ſy dobre w ſwojim žiwjenju doſtał, Lazarus
pak złe; nětko pak je wón zwjeſeleny, a ty cžwělowany. A k tomu je mjez
nami a wami wulke bjezdno, tak zo cźi, kiž chcedźa, ani njemóža wottudy
k wam, ani wottam ſem pſcheńcź.“

„A bohaty prajeſche: Duž proſchu cźe, wótcže! póſcźel Lazara do domu
mojoho nana, hdźež mam hiſchcźe pjecź bratrow, njech jim to wobſwědcži,
zo njebychu tež woni na tele měſto cžwělowanjow pſchiſchli. Ale Abraham
wotmołwi: Wſchak maja Mójzeſa a profetow; tych njech poſłuchaja. Bohaty
pak rjekny: To njecžinja, wótcže Abrahamje; ale hdy by něchtó z morwych
k nim pſchiſchoł, budźa pokucźicź. Abraham wotmołwi: Jelizo Mójzeſa a
profetow njepoſłuchaja, njebudźa ani wěricź, hdy by něchtó z morwych
ſtanył.“

48. Slepy wot naroda.

W cžaſu ſwjedźenja zelenych ſtanow wuńdźe Jězus na ſabacźe z templa. Tu
wuhlada cžłowjeka, kiž běſche ſlepy wot naroda. A joho wucžownicy ſo
praſchachu: „Miſchtrje, ſchtó je zhrěſchił, tutón abo joho ſtarſchej, zo
je ſo ſlepy narodźił?“ Jězus wotmołwi: „Ani wón njeje zhrěſchił, ani
ſtarſchej. To ſo ſta, zo bychu Bože ſkutki na nim zjewjene byłe.“ Hdyž
běſche to prajił, pluny na zemju a ſcžini ze ſlinow błóto. Z tym pomaza
wocži ſlepoho a rjekny jomu: „Dźi a wumyj ſo w hacźe Siloe.“ Slepy
woteńdźe, wumy ſo, a pſchińdźe widźacy zaſy.

<pb n="127"/>

Nad tym ſpodźiwachu ſo wſchitcy, kiž běchu joho prjedy hako ſlepoho
proſcherja widźeli. Dowjedźechu joho k fariſejam, zo by jim powjedał,
kak je joho Jězus wuſtrowił. A někotſi z nich prajachu: „Tónle Jězus
njeje wot Boha, dokelž ſabat njewobkedźbuje.“ Druzy pak rjeknychu: „Kak
mohł tajke dźiwy cžinicź, hdy by hrěſchnik był?“ Zaſy druzy njewěrjachu,
zo je tamny ſlepy był a nětk widźenjo doſtał. Toho dla powołachu joho
ſtarſcheju a praſchachu ſo jeju: „Je tutón waju ſyn, wo kotrymž
prajitaj, zo je ſo ſlepy narodźił? Kak dha je nětko widźenjo doſtał?“
Joho ſtarſchej jim wotmołwiſchtaj: „Wěmoj, zo je tónle naju ſyn, a zo je
ſo ſlepy narodźił; kak pak je nětko widźenjo doſtał, njewěmoj.
Praſchejcźe ſo joho; je ſtary doſcź, njech ſam wo ſebi powjeda.“

Duž praſchachu ſo fariſejowje zaſy cžłowjeka, kiž běſche ſlepy był: „Kak
je cźi wocži wotewrił?“ Wón wotmołwi: „Sym wam to hižo powjeł. Cžoho dla
chcecźe to z nowa ſłyſchecź? Chcecźe dha tež wy joho wucžownicy bycź?“
Nětko joho poklachu a rjeknychu: „Budź ty joho wucžownik, my pak ſmy
Mójzeſowi wucžownicy. My wěmy, zo je Bóh k Mójzeſej rycžał; ale wo tymle
njewěmy, z wotkel je!“ Wuſtrowjeny pak praji jim: „To je tola dźiwno, zo
njewěſcźe, z wotkel je; wſchak je mojej wocži wotewrił. Wot ſpocžatka
ſwěta njebu ſłyſchane, zo by něchtó ſlepomu wot naroda wocži wotewrił.
Hdy by tónle wot Boha njebył, njeby nicžo tajke ſcžinicź mohł.“ A woni
jomu njemdri wotmołwichu: „We hrěchach ſy ſo wſchitkón narodźił, a ty
nas wucžiſch?“ Na to wuſtorcžichu joho ze zhromadźenſtwa židow.

Jězus zhoni, zo ſu joho wuſtorcžili, a hdyž joho nadeńdźe, praji jomu:
„Wěriſch ty do Syna Božoho?“ Wón wotmołwi: „Schtó je, zo bych do njoho
wěrił?“ A Jězus jomu rjekny: „Ty ſy joho widźał; tón, kotryž z tobu
rycži, je to ſam.“ Duž prajeſche wuſtrowjeny: „Wěrju, knježe!“ A na
kolena panywſchi modleſche ſo k njomu.

<pb n="128"/>

49. Dźeſacźo wuſadni.

Hdyž Jězus zaſy pſchez Samariſku dźěſche, zetkachu joho dźeſacźo wuſadni
mužſcy. Woni zaſtachu nazdala a wołachu: „Jězuſo, porucžerjo, ſmil ſo
nad nami!“ A Jězus rjekny k nim: „Dźicźe, a pokažcźe ſo měſchnikam.“
Hako pak tam dźěchu, buchu wucžiſcźeni. A hdyž jedyn z nich widźeſche,
zo je wucžiſcźeny, wrócźi ſo, khwaleſche Boha z wulkim hłoſom, padźe k
Jězuſowymaj nohomaj a dźakowaſche ſo jomu. Tónle cžłowjek běſche
Samaritan. Jězus pak rjekny: „Njejſu dha dźeſacźo wucžiſcźeni? Hdźe ſu
tamni dźewjecźo? Žadyn njeje, kiž by ſo wrócźił a Bohu cžeſcź dał, khiba
tutón cuzownik.“ A wucžiſcźenomu prajeſche wón: „Stań, a dźi! Twoja wěra
je cźe wuſtrowiła.“

50. Fariſej a cłonik.

K někotrym, kiž ſo za ſprawnych dźeržachu a druhich zacpěchu, rjekny
Jězus tele pſchirunanjo: „Dwaj cžłowjekaj dźěſchtaj do templa, zo
byſchtaj ſo modliłoj. Jedyn fariſej, druhi pak cłonik. Fariſej
ſtejeſche, a modleſche ſo pſchi ſebi takle: Božo, dźakuju ſo tebi, zo
njejſym kaž druzy cžłowjekowje, rubježnicy, njeſprawni,
mandźelſtwołamarjo, abo kaž tutón cłonik. Poſcżu ſo dwójcy za tydźeń, a
dawam dźeſatk wot wſchitkoho, ſchtož mam. Cłonik pak ſtejeſche nazdala,
a njechaſche ani ſwojej wocži k njebju pozběhnycź, ale bijeſche na ſwoje
wutrobno a prajeſche: Božo, budź mi hrěſchnikej ſmilny! Zawěrno praju
wam: Tónle woteńdźe woſprawnjeny do ſwojoho domu, nic pak tamny.
Pſchetož kóždy, kotryž ſo powyſcha, budźe poniženy, a kotryž ſo
ponižuje, budźe powyſcheny.“

51. Bohaty młodźenc. Wěcžne myto.

Jenoho dnja pſchińdźe bohaty młodźenc k Jězuſej a rjekny: „Dobry
miſchtrje, ſchto mam cžinicź, zo bych wěcžne žiwjenjo doſtał?“ Jězus
wotmołwi jomu: „Chceſch-li k wěcžnomu žiwjenju nuts hicź, dźerž kaznje.“
A młodźenc ſo wopraſcha: <pb n="129"/>„Kotre dha?“ Jězus wotmołwi:
„Njedyrbiſch moricż; njedyrbiſch mandżelſtwo łamacź; njedyrbiſch
kranycź; njedyrbiſch falſchne ſwědcženjo dawacż; dyrbiſch ſwojoho nana a
ſwoju macź cžeſcźicź.“ Młodźenc rjekny: „Wſchitko to ſym wot ſwojeje
młodoſcźe dźeržał; ſchto mi hiſchcźe brachuje?“ Tu pohladny Jězus
luboznje na njoho a prajeſche: „Jene tebi hiſchcźe brachuje; chceſch-li
doſpołny bycź, dźi, pſchedaj wſchitko, ſchtož maſch, a rozdawaj to
khudym; tak změjeſch pokład w njebjeſach. Potom pſchińdź a ſcźěhuj mje!“
Hdyž bě młodźenc tole ſłyſchał, woteńdźe zrudny, dokelž mějeſche wjele
kubłow. Jězus pak rjekny ſwojim wucžownikam: „Zawěrno praju wam, cźežko
je, zo bohaty do njebjeſkoho kraleſtwa nuts póńdźe.“ Wucžownicy ſo
ſpodźiwachu. Jězus pak rjekny: „Lóže je, zo khamjel pſchez jehłowe
wuſchko pſcheńdźe, dyžli zo by bohaty nuts ſchoł do njebjeſkoho
kraleſtwa.“ Duž dźiwachu ſo wucžownicy hiſchcźe bóle a prajachu: „Schtó
móže potajkim zbóžny bycź?“ A Jězus pohlada na nich a rjekny: „Pola
cžłowjekow je to njemóžne; pola Boha pak ſu wſchitke wěcy móžne.“

Na to praſcheſche ſo Pětr toho Knjeza: „Hlej, my ſmy wſchitko
wopuſchcźili a tebje ſcźěhowali; ſchto dha budźe nam za to?“ Jězus
wotmołwi: „Zawěrno praju wam, wy, kiž ſcźe mje ſcźěhowali, budźecźe
pſchi znowanarodźenju, hdyž budźe Syn cžłowjeka ſedźecź na ſtole ſwojeje
majeſtoſcźe, tež ſedźecź na dwanacźich ſtołach a ſudźicź dwanacźe
ſplahow iſraelſkich. A ſchtóžkuli ſwój dom, abo bratrow abo ſotry abo
nana abo macź abo žonu abo dźěcźi abo pola, mojoho mjena dla wopuſchcźi,
budźe ſto krócź zaſy doſtawacź a wěcžne žiwjenjo wobſedźecź.“

52. Dźěłacźerjo we winicy.

Jězus pſchiſtaji tehdom hiſchcźe tele pſchirunanjo: „Njebjeſke kraleſtwo
je runja hoſpodarjej, kiž zahe rano wuńdźe, zo by dźěłacźerjow do
ſwojeje winicy najimał. A hdyž běſche z dźěłacźerjemi wo dźeſatnik na
dźeń pſchezjene pſchiſchoł, <pb n="130"/>póſła jich do ſwojeje winicy.
Wokoło tſecźeje hodźiny wuńdźe zaſy, wuhlada druhich, na torhoſchcźu
prózdnje ſtejacych a rjekny k nim: Dźicźe tež wy do mojeje winicy; dam
wam, ſchtož prawje budźe. Woni dźěchu. Zaſy wuńdźe wón wokoło ſcheſteje
a dźewjateje hodźiny, a ſcžini runje tak. Wokoło jědnateje hodźiny pak
wuńdźe hiſchcźe junu, nadeńdźe druhich prózdnje ſtejacych, a rjekny jim:
Schto tu ſtejicźe cyły dźeń prózdni? Woni wotmołwichu: Dokelž nas nichtó
njeje najał. A wón jim rjekny: Dźicźe tež wy do mojeje winicy! Hdyž pak
bu wjecžor, praji knjez ſwojomu zaſtojnikej: Zawołaj dźěłacźerjow, a daj
jim mzdu, pocžinajo wot poſlednich hacž do prěnich. Hdyž dha cźi
pſchińdźechu, kiž běchu wokoło jědnateje hodźiny pſchiſchli, doſtachu
kóždy po dźeſatniku. Duž měnjachu prěni, zo wjacy doſtanu; ale tež woni
doſtachu kóždy po dźeſatniku. A doſtawſchi jón morkotachu pſchecźiwo
hoſpodarjej a prajachu: Cźile poſledni ſu jenož jenu hodźinu dźěłali, a
ty ſy jich nam runych ſcžinił, kotſiž ſmy cźežu a horcotu dnja znjeſli.
Wón pak wotmołwi jenomu z nich a rjekny: Pſchecźelo, njecžinju tebi
kſchiwdu; njejſy dha wo dźeſatnik ze mnu pſchezjene pſchiſchoł? Wzmi,
ſchtož je twoje, a dźi; chcu pak tež tomule poſlednjomu dacź, kaž tebi.
Abo njeſměm ze ſwojim cžinicź, ſchtož chcu? Je dha twoje woko zawiſtne,
dokelž ſym ja dobry? Tak budźa poſledni prěni a prěni poſledni; pſchetož
wjele je jich powołanych, mało pak wuzwolenych.“

53. Zbudźenjo Lazara.

Na dnju templaſwjecźenja w Jeruzalemje běſche Jězus Židam zjawnje
prajił: „Ja a Wótc ſmoj jene!“ Toho dla chcychu joho kamjenjowacź; wón
pak jim wucźekny a woteńdźe k rěcy Jordanej. Tam doſta wot Marije a
Marthy z Bethanije powjeſtwo, zo je jeju bratr Lazarus cźežcy ſkhorjeł.
Wonej daſchtej jomu prajicź: „Knježe, tón, kotrohož lubujeſch, je
khory.“ Hdyž Jězus to ſłyſcheſche, rjekny wón: „Tale khoroſcź njeje k
ſmjercźi, ale k cžeſcźi Božej, zo by Boži ſyn <pb n="131"/>pſchez nju
pſchekraſnjeny był.“ Po dwěmaj dnomaj pak prajeſche ſwojim wucžownikam:
„Pójmy do Bethanije! Lazarus, naſch pſchecźel, ſpi; ale du tam, zo bych
joho ze ſpanja zbudźił.“

Hdyž Jězus do Bethanije dóńdźe, ležeſche Lazarowe cżěło hižo ſchtyri dny
w rowje. Hako Martha wuſłyſcha, zo Jězus dźe, khwataſche Jězuſej
napſchecźo hacž za měſtacžkom a rjekny jomu: „Knježe, hdy budźeſche ty
tu był, njeby mój bratr wumrjeł. Ale tež nětko wěm, zo Bóh tebi da,
ſchtožkuli wot njoho požadaſch.“ A Jězus jej wotmołwi: „Twój bratr zaſy
ſtanje.“ Martha rjekny: „Wěm, zo ſtanje pſchi horjeſtawanju na poſlednim
dnju.“ Jězus pak prajeſche: „Ja ſym horjeſtacźo a žiwjenjo. Schtóž do
mnje wěri, budźe žiwy, byrnje był wumrjeł. A kóždy, kiž je žiwy a do
mnje wěri, njewumrje do wěcžnoſcźe. Wěriſch to?“ Martha wotmołwi: „Haj,
Knježe, ja wěrju, zo ſy ty Khryſtus, ſyn žiwoho Boha, kotryž ſy na tónle
ſwět pſchiſchoł.“

Hdyž bě Martha to prajiła, wrócźi ſo zaſy a rjekny z cźicha k ſwojej
ſotſe Mariji: „Miſchtyr je tudy a chce z tobu rycžecź.“ Marija ſtany
bórzy a woteńdźe. Tež druzy ludźo dźěchu za njej, k Jězuſej, kotryž
běſche hiſchcźe zwonka měſtacžka. Marija padźe tam hnydom k joho nohomaj
a prajeſche płacžicy: „Knježe, hdy budźeſche ty tu był, njeby mój bratr
wumrjeł!“ A Židźa, kotſiž běchu z njej wuſchli, płakachu tež.

Hdyž Jězus to widźeſche, bu we wutrobje hnuty. Zrudźeny rjekny: „Hdźe
ſcźe joho połožili?“ Woni prajachu: „Knježe, pój a pohladaj!“ A Jězus
zapłaka. Duž rjeknychu Židźa: „Hlej, kak joho lubowaſche!“

Jězus dźěſche k rowej. Tón bě do ſkały wurubany, a kamjeń bě na njón
połoženy. Jězus rjekny: „Wotzběhńcźe kamjeń!“ A Martha wotmołwi:
„Knježe, hižo ſmjerdźi; pſchetož ſchtyri dny je w rowje.“ Jězus pak jej
rjekny: „Njejſym dha cźi prajił, zo, budźeſch-li wěricź, Božu kraſnoſcź
wuhladaſch?“ <pb n="132"/>Duž wotzběhnychu kamjeń. Jězus pak pozběže
ſwojej wocži k njebju, modleſche ſo a zawoła: „Lazarje, pój won!“ A
kotryž bě morwy był, wuńdźe hnydom a běſche žiwy.

54. Židźa chcedźa Jězuſa moricź.

Hdyž fariſejowje a piſmawucženi zbudźenjo Lazara zhonichu, zhromadźichu
radu a prajachu: „Tónle cžłowjek cžini wjele dźiwow. Jelizo joho tak
woſtajimy, budźa wſchitcy do njoho wěricź.“ Duž rjekny Kaifas, kiž
běſche w tamnym cžaſu wyſchſchi měſchnik: „Lěpje je wam, zo jedyn
cžłowjek wumrje za lud, dyžli zo by cyły lud zahinył!“ A wot tohole dnja
wotmyſlichu ſebi, zo bychu Jězuſa morili. Jězus pak njekhodźeſche wjacy
zjawnje mjez Židami, ale woteńdźe do krajiny pſchi puſcźinje, do měſta,
kotrež Efrem rěka.

Po ſcheſcźich dnach prajeſche Jězus k ſwojim japoſchtołam ſamym:
„Hlejcźe, dźemy horje do Jeruzalema, a Syn cžłowjeka budźe wyſchſchim
měſchnikam a piſmawucženym podaty. A wotſudźa joho k ſmjercźi a podadźa
joho pohanam. Cźi budźa joho wuſměſchecź, wopluwacź, ſchwikacź a
kſchižowacź; ale na tſecźim dnju ſtanje wón wot morwych.“

55. Wyſchſchi cłouik Zachäus.

Ducy dźěſche Jězus pſchez měſto Jericho. Tam běſche bohaty muž z mjenom
Zachäus, wyſchſchi cłonikow. Wón žadaſche Jězuſa wohladacź, ale
njemóžeſche luda dla, dokelž bě małoho zróſta. Toho dla běžeſche do
prědka, a zalěze na dźiwju fikownju, zo by joho widźał, dokelž tam
mějeſche wón nimo hicź. A hdyž Jězus k tomu měſtu pſchińdźe, pohlada
horje, wuhlada joho a rjekny k njomu: „Zachäo, zlěz khwatajcy dele;
pſchetož dźenſa dyrbju w twojim domje woſtacź.“ Zachäus zlěze khwatajcy
dele, a pſchija joho z wjeſołoſcźu. Wſchitcy, kiž to widźachu,
morkotachu a prajachu: K hrěſchnomu cžłowjekej je nuts zaſchoł!“ Zachäus
pak rjekny k tomu Knjezej: „Hlej, Knježe! połojcu ſwojich kubłow dam
khudym, a ſym-li někoho zjebał, wrócźu to ſchtyri krócź.“ A Jězus <pb
n="133"/>praji k njomu: „Dźenſa je ſo tutomu domu zbóžnoſcź ſtała;
dokelž je tež wón Abrahamowy ſyn. Pſchetož Syn cžłowjeka je pſchiſchoł,
zo by pytał a zbóžne cžinił, ſchtož běſche zahinyło.“

56. Jězus wot Marije Madleny žałbowany.

Z Jericha pſchińdźe Jězus do Bethanije, hdźež běſche jomu Syman, z
pſchimjenom wuſadny, hoſcźinu pſchihotował. Lazarus ſedźeſche ſobu za
blidom, a Martha poſłužowaſche. Marija Madlena pak pſchinjeſe w
alabaſtrowej buſchkwicžcy punt droheje žałby, wula ju na Jězuſowu hłowu
a žałbowaſche tež joho nozy, a wutrje jej ze ſwojimi włoſami, a cyły dom
bu z wónju napjelnjeny. Duž rjekny Judaſch Iskariotſki: „K cžomu je tute
rozbrójenjo? Cžoho dla njebu tónle balzam pſchedaty za 300 dźeſatnikow,
a tute khudym date?“ To pak njeprajeſche wón ze ſtaroſcźe wo khudych,
ale z nahramnoſcźe. Jězus wjedźeſche, ſchto běchu wucžownicy rycželi, a
rjekny: „Cžoho dla rudźicźe tule žónſku? Wona je dobry ſkutk na mni
cžiniła, dokelž je hižo do prědka moje cźěło k pohrjebanju žałbowała.
Khudych macźe pſchecy mjez ſobu, mje pak nimacźe pſchecy. Zawěrno praju
wam: Hdźežkuli budźe tute evangelium prědowane, po wſchěm ſwěcźe, budźe
k jeje wopomnjenju powjedane tež to, ſchtož je nade mnu cžiniła.“

57. Jězus cźehnje ſwjatocžuje do Jeruzalema.

Nazajtra cźehnjeſche Jězus do Jeruzalema. Hdyž ſo měſtej pſchibližj,
pſchi wolijowej horje, rjekny dwěmaj ſwojich wucžownikow: „Dźitaj do
měſtacžka Bethfage. Hdyž tam zaſtupitaj, namakataj hnydom wóſlicu
pſchiwjazanu a zrěbjo z njej, na kotrymž hiſchcźe žadyn cžłowjek njeje
ſedźał. Wotwjazajcźe jej a pſchiwjedźcźe jej ke mni! A jeli wamaj něchtó
něſchto rjeknje; dha prajtaj: Tón Knjez jej potrjebuje, a hnydom jej
puſchcźi.“ Wucžownikaj dźěſchtaj a namakaſchtaj wſchitko tak, kaž běſche
Jězus prajił. Pſchiwjedźeſchtaj wóſlicu a zrěbjo, połožiſchtaj ſwoju
draſtu na zrěbjo a ſadźiſchtaj Jězuſa na <pb n="134"/>nje. Hdyž pak
Jězus dale jěchaſche, zhromadźi ſo wjele luda wokoło njoho. Mnozy
pſcheſtrěwachu ſwoje draſty pſched nim na pucź. Druzy rubachu hałzy ze
ſchtomow, njeſechu je pſched nim abo ſcźelechu je na pucż. Wſchitcy pak,
kotſiž pſched nim dźěchu a kotſiž ſcźěhowachu, wołachu z radoſcźu:
„Hoſanna ſynej Davidowomu; žohnowany budź, kiž pſchikhadźa w mjenje toho
Knjeza!“

Mjez ludom pak běchu tež někotſi fariſejowje. Cźi mjerzachu ſo na tajke
witanjo a prajachu k Jězuſej: „Miſchtrje, zakazaj to ſwojim
wucžownikam!“ Jězus pak wotmołwi: „Praju wam, jeli cźile womjelknu,
budźa kamjenje wołacź!“

Cžim bóle ſo Jězus Jeruzalemej pſchibliži, z tym wjetſcha bu radoſcź
wokoło njoho. Jězus pak płakaſche, hdyž měſto widźeſche, a rjekny
zrudnje: „O měſto Jeruzalemje! Hdy by ty tola ſpóznało, a to na tymle
twojim dnju, ſchto je k twojomu pokoju. Ale nětko je to pſched twojimaj
wocžomaj zakhowane. Toho dla pſchińdu na tebje dny, w kotrychž
njepſchecźelowje twoje dźěcźi poraža, a w tebi kamjeń na kamjenju
njewoſtaja.“

Hdyž bě Jězus do Jeruzalema dojěchał, dźěſche runy pucź do templa. Ze
wſchěch ſtronow pſchińdźechu khori, ſlepi a khromi k njomu, a wón
wuſtrowi wſchitkich. Hdyž dźěcźi to widźachu, pocžachu z nowa wjeſele
wołacź: „Hoſanna ſynej Davidowomu!“ Duž rozhněwachu ſo fariſejowje
hiſchcźe bóle a rjeknychu Jězuſej: „Słyſchiſch, ſchto tele praja?“ A
Jězus wotmołwi: „Wězo! Ale njejſcźe dha ženje cžitali: Z horta
njerycžnych a cźěſchnych ſy ſebi khwału pſchihotował?“

58. Kralowſki kwas.

Pſched wjecžorom wrócźi ſo Jězus do Bethanije. Nazajtra pſchińdźe zaſy
do Jeruzalema a wucžeſche, kaž tež ſcźěhowace dny, we templu. Tam
prajeſche wón: „Njebjeſke kraleſtwo je runja kralej, kotryž ſwojomu
ſynej kwas hotowaſche. Wón póſła ſwojich ſłužownikow, zo bychu
proſchenych na kwas powołali; a cźile nochcychu pſchińcź. Zaſy <pb
n="135"/>póſła wón druhich ſłužownikow a rjekny: Prajcźe proſchenym:
Hlejcźe, ſwój wobjed ſym pſchihotował, moje woły a mój kormjeny ſkót ſu
zarězane, a wſchitko je hotowe; pójcźe na kwas! Woni pak njerodźachu, a
woteńdźechu, jedyn na ſwoju nuknicu, druhi k ſwojomu wikowanju. Zbytkni
pak pſchimnychu joho ſłužownikow, wohanichu a morichu jich. Hdyž kral to
wuſłyſcha, rozhněwa ſo, póſła ſwoje wójſka, a da tutych mordarjow
ſkóncowacź a jich měſto zapalicź. Potom prajeſche k ſwojim wucžownikam:
Kwas drje je pſchihotowany, ale cźi, kiž běchu proſcheni, njejſu hódni
byli. Dźicźe toho dla na rozpucźe, a kotrychžkuli namakacźe, powołajcźe
na kwas. A joho ſłužownicy wuńdźechu na pucźe, zhromadźichu wſchitkich,
kotrychž namakachu, a kwaſny dom bu z hoſcźemi napjelnjeny. Kral pak
dźěſche nuts, zo by hoſcźi wohladał. Tu wuhlada cžłowjeka, kiž njebě z
kwaſnej draſtu woblecženy. A wón rjekny k njomu: Pſchecźelo, kak ſy ſem
pſchiſchoł, a nimaſch kwaſneje draſty? Tón pak woněmi. Duž prajeſche
kral ſwojim ſłužownikam: Zwjazajcźe jomu rucy a nozy, a cźiſńcźe joho do
zwoncžiteje cźmy; tam budźe płacž a kſchipjenjo zubow; pſchetož wjele je
jich powołanych, mało pak wuzwolenych.“

59. Dańſki pjenjez.

Fariſejowje a piſmawucženi ſpóznachu derje, zo je pſchirunanjo wo
kralowſkim kwaſu woſebje jich dla prajene. Toho dla rozzłobichu ſo a
ſkładowachu radu, kak bychu Jězuſa w rycži popanyli a tak pſchicžinu k
joho wotſudźenju měli. Duž póſłachu k njomu ſwojich wucžownikow z
Herodianami, a dachu jomu prajicź: „Miſchtrje, wěmy, zo ſy wěrnoſcźiwy a
zo na woſobu cžłowjekow njedźiwaſch. Praj dha nam, ſchto ſo tebi zda: je
dowolene khěžorej dawk dawacź, abo nic?“ Hako Jězus jich ſchibałſtwo
ſpózna, rjekny: „Schto mje ſpytujecźe, wy tajency? Pokažcźe mi dańſki
pjenjez!“ A woni podachu jomu dźeſatnik. A Jězus praji jim: „Cžeje je
tele znamjo a napiſmo?“ Woni wotmołwichu jomu: „Khěžorowe.“ <pb
n="136"/>Duž rjekny wón k nim: „Dajcże toho dla khěžorej, ſchtož je
khěžorowe, a Bohu, ſchtož je Bože.“ Hdyž woni to ſłyſchachu, dźiwachu ſo
nad joho mudroſcźu a woteńdźechu z mjelcžom.

60. Wěſchcźenjo wo zapuſcźenju Jeruzalema a wo ſkóncženju ſwěta.

Hdyž Jězus z templa wuńdźe, wobdźiwachu jón wucžownicy a jedyn
prajeſche: „Miſchtrje, hlej! kajke kamjenje a kajke twarjenja!“ Jězus
pak rjekny: „Zawěrno praju wam: Tu njewoſtanje kamjeń na kamjenju, kiž
by rozbity njebył.“ A hdyž bě na wolijowu horu doſchoł, a ſo poſynył,
měſto a templ pſched wocžomaj mějo, praſchachu ſo joho wucžownicy: „Hdy
ſo to ſtanje? A kajke budźe znamjo twojoho pſchikhada a ſkóncženja
ſwěta?“

Jězus wotmołwi: „Hdyž budźecźe widźecź, zo je Jeruzalem z wójſkami
woblehnjeny, potom wězcźe, zo je joho zapuſcźenjo blizke. Tehdom cźěkaj,
ſchtóž je w Židowſkej, na hory; a ſchtóž je na tſěſche, njech dele
njelěze, zo by ſebi něſchto ze ſwojoho domu wzał; a ſchtóž je na polu,
njech ſo njewrócźa, zo by po ſwoju draſtu doſchoł. Pſchetož tehdom budźe
wulka žałoſcź, kajkaž njeje była wot ſpocžatka ſwěta hacž do nětka, ani
njebudźe. Mnozy zahinu pſchez mjecž, druzy budźa jecźi wotwjedźeni mjez
wſchitke ludy, a Jeruzalem budźe poteptany wot pohanow, hacž wotběhnu
cžaſy ludow.“

„Hdyž pak budźe evangelium wſchitkim narodam na zemi wozjewjene a hdyž
cžaſy ludow wotběhnu, potom wocźěmni ſłónco a měſacžk njebudźe ſwoje
ſwětło dawacź. Hwězdy budźa z njebjes padacź a njebjeſke mocy budźa ſo
hibacź. Na zemi budźe wulki ſtyſk dla ſchumjenja mórſkich zmohow, a
ludźo budźa ſkhnycź z bojoſcźu a we wocžakowanju toho, ſchtož pſchińdźe
na cyły ſwět. Tehdom pokaže ſo znamjo Syna cžłowjeka na njebju; a tehdom
budźa žałoſcźicź wſchitcy wobydlerjo na zemi, a budźa widźecź Syna
cžłowjeka pſchikhadźacoho w mrócželach njebja z wulkej mocu a
majeſtoſcźu. A wón póſcźele ſwojich jandźelow z trubami, a woni zhro<pb
n="137"/>madźa joho wuzwolenych wot ſchtyrjoch wětrow, wot jenoho kónca
njebjes hacž k druhomu. Njebjo a zemja zańdźetej, moje ſłowa pak
njezańdu. Tola dźeń a hodźinu, hdy ſo to ſtanje, njewě nichtó, ani
jandźelojo w njebjeſach, ale jenož Wótc ſam.“

61. Wo mudrych a njemudrych kuježnach.

Jězus pokracžowaſche: „Kaž w Noeowych dnach cžłowjekowje njekedźbowachu,
hacž lijeńca pſchińdźe a wſchitkich potepi, tak budźe tež pſchi
pſchikhadźe Syna cžłowjeka. Kedźbujcźe toho dla; pſchetož njewěſcźe, w
kotrej hodźinje waſch Knjez pſchińdźe.“

„Njebjeſke kraleſtwo budźe tehdom runja dźeſacź knježnam, kotrež ſwoje
lampy wzachu, a nawoženi a njewjeſcźe napſchecźo wuńdźechu. Pjecź z nich
pak běſche njemudrych a pjecź mudrych. Pjecź njemudrych wza ſwoje lampy,
ale njewza ſebi žanoho wolija. Te mudre pak wzachu ſebi z lampami wolij
we ſwojich ſudobjach. Hdyž pak ſo nawoženja komdźeſche, zdrěmnychu
wſchitke a wuſnychu. A ſrjedź nocy ſta ſo wołanjo: Hlej, nawoženja
pſchikhadźa; wuńdżcźe jomu napſchecźo! Duž ſtanychu wſchitke knježny, a
pſchihotowachu ſwoje lampy. Njemudre pak rjeknychu k mudrym: Dajcźe nam
wot ſwojoho wolija, dokelž naſche lampy haſuja. A mudre wotmołwichu: Zo
by trjebaj nam a wam njebrachowało, dżicźe radſcho k pſchedawarjam, a
kuṕcźe ſebi. Hako pak wone kupowacź dźěchu, pſchińdźe nawoženja; a
kotrež běchu pſchihotowane, zańdźechu z nim na kwas, a durje buchu
zamknjene. Skóncžnje pak pſchińdźechu tež te druhe knježny a wołachu:
Knježe, Knježe, wotewri nam! Ale wón wotmołwi: Zawěrno praju wam,
njeznaju was. — Kedźbujcźe toho dla, dokelž njewěſcźe dźeń ani hodźinu!“

62. Wo talentach.

Jězus rycžeſche dale: „Na dnju ſkóncženja ſwěta budźe tón Knjez z wami
cžinicź, kaž muž, kiž běſche do cuzoho kraja <pb n="138"/>cźahnył a
ſwojim wotrocžkam prjedy ſwoje kubła pſchepodał. Jenomu da wón pjecź
talentow, druhomu dwaj, tſecźomu pak jedyn, kóždomu po joho ſamſnej
zamožnoſcźi. Potom wotpucźowa.“

„Tón pak, kiž běſche pjecź talentow doſtał, woteńdźe, wikowaſche z nimi
a doby druhich pjecź. Toho runja tež tón, kiž běſche dwaj doſtał, doby
druhaj dwaj. Kiž pak běſche jedyn doſtał, woteńdźe a zahrjeba jón do
zemje, a ſkhowa tak pjenjezy ſwojoho knjeza.“

„Po dołhim cžaſu pſchińdźe knjez tychle wotrocžkow, a dźeržeſche
zlicžbowanjo z nimi. A pſchiſtupi tón, kiž běſche pjecź talentow doſtał,
a pſchinjeſe druhich pjecż talentow a rjekny: Knježe! pjecź talentow ſy
mi pſchepodał; hlej, ſym k tomu druhich pjecź dobył. Joho knjez pak
prajeſche: Aj, ty dobry a ſwěrny wotrocžko! Dokelž ſy nad małym ſwěrny
był, poſtaju tebje nad wjele; dźi nuts do wjeſołoſcźe twojoho knjeza. —
Potom pſchiſtupi tež tón, kiž běſche dwaj talentaj doſtał a rjekny:
Knježe! dwaj talentaj ſy mi pſchepodał; hlej, ſym druhaj dwaj dobył. A
joho knjez prajeſche: Aj, ty dobry a ſwěrny wotrocžko! Dokelž ſy nad
małym ſwěrny był, poſtaju tebje nad wjele; dźi nuts do wjeſołoſcźe
twojoho knjeza! — Skóncžnje pſchiſtupi tež tón, kiž běſche jedyn talent
doſtał, a rjekny: Knježe, wěm, zo ſy kruty cžłowjek: žnjejeſch, hdźež
njejſy ſył, a zběraſch, hdźež njejſy rozſypał. Toho dla ſo bojach,
woteńdźech a ſkhowach ſwój talent do zemje; hlej, tu maſch, ſchtož je
twoje. Duž wotmołwi joho knjez: Ty zły a lěni wotrocžko! Ty wjedźeſche,
zo žnjeju, hdźež njejſym ſył, a hromadźu, hdźež njejſym rozſypał. Ty
mějeſche toho dla moje pjenjezy pjenježnikam pſchepodacź, a ja budźech
pſchiſchoł a to, ſchtož je moje, zaſy doſtał z dobytkom. Duž wzmicźe wot
njoho talent, a dajcźe jón tomu, kiž ma dźeſacź talentow; pſchetož
kóždomu, kiž ma, budźe wjacy date, zo by nadobnje měł; tomu pak, kiž
nima, budźe tež to, ſchtož po zdacźu ma, wotewzate. Njewužitnoho
wotrocžka pak cźiſńcźe do zwoncžiteje cźmy; tam budźe płacž a
kſchipjenjo zubow.“

<pb n="139"/>

63. Wopiſanjo poſlednjoho ſuda.

Takle napominaſche Jězus ſwojich wucžownikow, zo bychu ſo na ſudny dźeń
pſchihotowali. Sud ſamón pak wopiſowaſche wón z tajkimi ſłowami: „Hdyž
Syn cžłowjeka pſchińdźe we ſwojej majeſtoſcźi, a wſchitcy jandźeljo z
nim, tehdom budźe wón ſedźecź na trónje ſwojeje majeſtoſcźe. Wſchitke
ludy budźa pſched nim zhromadźene, a wón rozdźěli jich, jenych wot
druhich, kaž paſtyŕ wotdźěluje wowcy wot kózłow. Wowcy poſtaji k ſwojej
prawicy, kózłow pak k ſwojej lěwicy.“

„Tehdom rjeknje wón k tym, kiž budźa na joho prawicy: Pójcźe, wy
žohnowani mojoho Wótca; wobſedźcźe kraleſtwo, kotrež je wam
pſchihotowane wot ſpocžatka ſwěta! Pſchetož běch hłódny, a wy ſcźe mi
jěſcź dali; běch lacžny, a wy ſcźe mi picź dali; běch cuzy, a wy ſcźe
mje hoſpodowali; běch nahi, a wy ſcźe mje zwoblekali; běch khory, a wy
ſcźe mje wopytali; běch w jaſtwje, a wy ſcźe ke mni pſchiſchli. Na to
budźa ſo ſprawni praſchecź: Knježe, hdy ſmy tole tebi cžinili? A wón jim
wotmołwi: Zawěrno praju wam, ſchtožkuli ſcźe cžinili jenomu z
najmjeńſchich mojich bratrow, to ſcźe mi ſcžinili.“

„Potom pak rjeknje tym, kiž budźa na joho lěwicy: Dźicźe precž wote
mnje, wy zaklecźi, do wěcžnoho wohnja, kiž je pſchihotowany djabołej a
joho jandźelam! Pſchetož běch hłódny, a wy njejſcźe mi jěſcź dali; běch
lacžny, a wy njejſcźe mi picź dali; běch cuzy, a wy njejſcźe mje
hoſpodowali; běch nahi, a wy njejſcźe mje zwoblekali; běch khory a w
jaſtwje, a wy njejſcźe mje wopytali. Na to budźa ſo tež cźile praſchecź:
Knježe, hdy ſmy cźe tajkoho widźeli a tebi njeſłužili? A wón jim
wotmołwi: Zawěrno praju wam, ſchtožkuli njejſcźe cžinili jenomu z tutych
najmjeńſchich, to tež mi njejſcźe ſcžinili. A cźile póńdźa do wěcžneje
cžwěle, ſprawni pak do wěcžnoho žiwjenja.“

<pb n="140"/>

♣VI.♠ Cźeŕpjenjo a ſmjercź Jězuſa.

64. Jutrowne jehnjo.

Na prěnim dnju jutrow, na kotrymž dyrbjeſche ſo jutrowne jehnjo
zarězacź, rjekny Jězus Pětrej a Janej: „Dźitaj a pſchihotujtaj nam
jutrowne jehnjo, zo bychmy je jědli.“ Wonaj pak ſo praſcheſchtaj: „Hdźe
chceſch, zo bychmoj je pſchihotowałoj?“ Jězus wotmołwi: „Hdyž do měſta
pſchińdźetaj, zetka waju cžłowjek, karan wody njeſo; dźitaj za nim do
domu, do kotrohož zaſtupi. A prajtaj hoſpodarjej domu: Hdźe je hoſpoda,
hdźež bych ze ſwojimi wucžownikami jutrowne jehnjo jědł? A wón wamaj
pokaže wulku wjecžeŕnu ſtwu ze ſydłami; tam je pſchihotujtaj!“

Wonaj dźěſchtaj a namakaſchtaj tak, kaž bě jimaj Jězus prajił, a
pſchihotowaſchtaj jutrowne jehnjo. Wjecžor pſchińdźe Jězus, ſyny ſo k
blidu a dwanacźe japoſchtołow z nim. A wón prajeſche jim: „Wutrobnje ſym
žadał, zo bych tute jutrowne jehnjo z wami jědł, prjedy hacž cźeŕpju.
Pſchetož praju wam: Wot nětka njebudu je jěſcź, hacž budźe dopjelnjene w
Božim kraleſtwje.“

65. Nohimycźo.

Po zjědźenju jutrownoho jehnjecźa ſtany Jězus wot wjecžerje, wotpołoži
ſwoju zwjeŕſchnu draſtu, wza rub a wopaſa ſo z nim. Potom liny wodu do
mjedźeńcy a pocža wucžownikam nohi mycź a z rubom trěcź, z kotrymž bě
wopaſany. Duž pſchińdźe k Symanej Pětrej. A Pětr jomu rjekny: „Knježe!
ty chceſch mi nohi mycź?“ Jězus wotmołwi: „Schto ja cžinju, ty njewěſch
nětko, zhoniſch pak to potom.“ A Pětr praji: „Ty njebudźeſch mi do
wěcžnoſcźe nozy mycź.“ Jězus jomu wotmołwi: „Njebudu-li tebje mycź,
njezmějeſch dźěla ze mnu.“ Duž praji jomu Pětr: „Knježe! wumyj dha nic
jenož mojej nozy, ale tež rucy a hłowu.“ A Jězus jomu rjekny: „Schtóž je
zmyty, tomu wjacy trjeba njeje, hacž nozy wumycź, a wón je wſchitkón
cžiſty. Tež wy <pb n="141"/>ſcźe cžiſcźi, ale nic wſchitcy.“ Hdyž pak bě
jim nohi wumył a zwjeŕſchnu draſtu ſo woblekł, ſyny ſo z nowa k blidu a
prajeſche jim: „Wěſcźe, ſchto ſym wam ſcžinił? Wy rěkacźe mi miſchtyr a
knjez, a prawje prajicźe, dokelž tón ſym. Hdyž potajkim ja, knjez a
miſchtyr, wam nohi mył ſym, dyrbicźe tež wy jedyn druhomu nohi mycź.
Pſchetož ſym wam pſchikład dał, zo byſchcźe, kaž ſym ja wam cžinił, tež
wy tak cžinili.“

66. Załoženjo najſwjecźiſchoho ſakrameuta wołtarja.

Po dokonjenju nohimycźa pſchibliži ſo ſwjate a wažne wokamiknjenjo, za
kotrymž běſche Jězus tak žadał. Nětko chcyſche wón wyſchenaturſki, z
modlenjom cžeſcźomny khlěb pſchihotowacź, wo kotrymž běſche ſwojim
wucžownikam prjedy prajił: „Budźe-li ſchtó wot tohole khlěba jěſcź,
budźe žiwy do wěcžnoſcźe!“

Jězus wza khlěb, pſched nim ležacy, do ſwojeju ſwjateju a cžeſcźowneju
rukow, pozběže ſwojej wocži k njebjeſam, k Bohu, ſwojomu wſchohomócnomu
Wótcej, dźakowaſche ſo jomu, žohnowaſche khlěb a da jón ſwojim
wucžownikam prajicy: „Wzmicźe a jězcźe; pſchetož to je moje cźěło,
kotrež budźe za was podate.“ Z tymile ſłowami pſchewobrocźi Jězus khlěb
do ſwojoho najſwjecźiſchoho cźěła.

Na to wza wón tež kheluch z winom, dźakowaſche ſo zaſy, žohnowaſche a da
jón ſwojim wucžownikam prajicy: „Wzmicźe a pijcźe wſchitcy z njoho;
pſchetož to je moja krej, krej nowoho zakonja, kotraž budźe za was a za
mnohich pſchelata k wodawanju hrěchow. To cžińcźe k mojomu wopomnjecźu!“
Z tymile ſłowami pſchewobrocźi Jězus wino do ſwojeje najſwjecźiſcheje
krewje.

Z tym załoži Jězus najſwjecźiſchi ſakrament a tež wopor nowoho zakonja
abo Božu mſchu.

<pb n="142"/>

67. Jězus wěſchcźi Judaſchowu pſcheradu a Pětrowe zaprěcźo.

Bórzy na to zrudźi ſo Jězus w duchu. Pſchetož wón wjedźeſche, zo bě
Judaſch Iskariot wyſchſchim měſchnikam a ſtarſchim luda zkradźu ſlubił,
zo joho za tſicycźi ſlěbornikow pſcheradźi. Toho dla rjekny Jězus:
„Zawěrno, zawěrno, praju wam, jedyn wot was mje pſcheradźi.“ A
japoſchtołowje ſo jara zrudźichu, hladachu na ſo a praſchachu ſo jedyn
po druhim: „Sym ja to, Knježe?“ Wón wotmołwi: „Jedyn z dwanacźoch,
kotryž z ruku ze mnu we tej ſamej ſchkli macža, mje pſcheradźi. Syn
cžłowjeka drje dźe k ſmjercźi, kaž je wo nim piſane; běda pak tomu
cžłowjekej, pſchez kotrohož budźe pſcheradźeny. Tomu by lěpje było, hdy
by ſo njenarodźił.“

Jan, kotrohož Jězus woſebje lubowaſche, běſche za blidom najbliže pſchi
Jězuſu. Tomu dha kiwny Pětr, zo by ſo Jězuſa wopraſchał, koho měni. Duž
pſchikhili ſo Jan k wutrobje Jězuſowej a praſcheſche ſo z cźicha:
„Knježe, ſchtó je tón?“ A Jězus wotmołwi: „Tón je, kotromuž ja womacžany
kuſk podam.“ Wón womacža kuſk a poda jón Judaſchej Iskariotej. Hdyž pak
bě wón tónle kuſk zjědł, zajědźe djaboł do njoho. Wón praſcheſche ſo
Jězuſa: „Sym ja to, miſchtrje?“ Jězus wotmołwi jomu: „Ty ſy to prajił.
Schtož ſcžinicź chceſch, ſcžiń bórzy!“ A hnydom wuńdźe Judaſch, zo by
pſcheradu dokonjał.

Hdyž bě Judaſch wuſchoł, prajeſche Jězus: „Nětko je Syn cžłowjeka
wokraſnjeny a Bóh je wokraſnjeny w nim. Dźěcźatka, jenož khwilku
hiſchcźe ſym pola was.“ Tu wopraſcha ſo Syman Pětr: „Knježe, hdźe
dźeſch?“ A Jězus wotmołwi: „Hdźež ja du, njemóžeſch nětko za mnu hicź;
ale póńdźeſch za mnu pozdźiſcho.“ Pětr rjekny: „Cžoho dla njemóžu nětko
za tobu hicź? Swoje žiwjenjo dam za tebje!“ A Jězus wotmołwi: „Zawěrno
praju tebi, hiſchcźe w tutej nocy, prjedy hacž honacž dwójcy zaſpěwa,
zaprějeſch mje tſi krćcź! Ja pak ſym proſył za tebje, zo twoja wěra <pb
n="143"/>njeby wotebjerała; a ty, hdyž budźeſch něhdy wobrocźeny,
poſylnjej ſwojich bratrow.“

68. Jězus rozžohnuje ſo z japoſchtołami.

Jězus rycžeſche dale: „Nowu pſchikaznju wam dawam, zo byſchcźe ſo mjez
ſobu lubowali, kaž ſym ja was lubował. Na tym ſpóznaja wſchitcy, zo ſcźe
moji wucžownicy, jelizo luboſcź mjez ſobu změjecźe. Hdyž was nětko
wopuſchcźu, njerudź ſo waſcha wutroba; pſchetož du, zo bych wam w domje
ſwojoho Wótca měſto pſchihotował. Hdyž wam měſto zepſchihotuju, pſchińdu
zaſy, a wozmu was k ſebi, zo byſchcźe tež wy byli, hdźež ja ſym. Tež
budu Wótca proſycź, a wón da wam druhoho tróſchtarja, zo by z wami
woſtał do wěcžnoſcźe, Ducha wěrnoſcźe. Tónle tróſchtaŕ, Duch ſwjaty,
kotrohož Wótc w mojim mjenje póſcźele, budźe was wſchitko wucžicź a was
na wſchitko dopominacź, ſchtožkuli ſym wam prajił.“

„Ja ſym pucż a wěrnoſcź a žiwjenjo. Nichtó njepſchińdźe k Wótcej, khiba
pſcheze mnje. Ja ſym prawy winowy pjeńk, a mój Wótc je winicaŕ. Kóždu
hałzu na mni, kotraž płód njenjeſe, wotrěznje wón; kóždu pak, kotraž
płód njeſe, wucžiſcźi wón, zo by hiſchcźe wjacy płodu njeſła. Schtóž
woſtawa we mni, a ja we nim, pſchinjeſe wjele płodu. Schtóž pak
njewoſtanje we mni, budźe wotrěznjeny, kaž hałza wot winowoho pjeńka, a
wuſkhnje; zebjeru ju, cźiſnu ju do wohnja, a wona ſo ſpali.“

„Zawěrno praju wam: Budźecźe-li něſchto wot Wótca w mojim mjenje
proſycź, da je wam!“

„Pokoj zawoſtajam wam, ſwój pokoj dawam wam; nic kaž ſwět jón dawa,
dawam wam.“

Po tychle a wjele druhich wažnych a luboſcźiwych ſłowach pozběže Jězus
ſwojej wocži k njebju a prajeſche: „Wótcže, hodźina je pſchiſchła;
wokraſni ſwojoho Syna, zo by tež twój Syn cźe wokraſnił, a wſchitkim,
kotrychž ſy jomu dał, wěcžne žiwjenjo wobſtarał. To pak je wěcžne
žiwjenjo, zo <pb n="144"/>ſpóznaja tebje, jenicžkoho wěrnoho Boha, a
kotrohož ſy póſłał, Jězuſa Khryſtuſa. Ja za ſwojich proſchu. Swjaty
Wótcže, zdźerž jich w twojim mjenje, kotrychž ſy mi dał, zo bychu z
jenoho byli, kaž mój ſmoj. A nic jenož za nich proſchu, ale tež za tych,
kiž budźa pſchez jich ſłowo do mnje wěricź, zo bychu wſchitcy z jenoho
byli, kaž ty, Wótcže, we mni ſy, a ja w tebi ſym!“

69. Jězus na wolijowej horje.

Po dokonjanej modlitwje dźěſche Jězus ze ſwojimi wucžownikami do zahrody
Gethſemani na wolijowej horje a rjekny: „Syńcźe ſo tudy, a ja dóńdu tam
a pomodlu ſo.“ A wón wza Pětra, Jakuba a Jana ſobu. Tu pocža ſo rudźicź
a ſtyſkniwy bycź, a prajeſche jim: „Moja duſcha je zrudna hacž k
ſmjercźi. Woſtańcźe tu a modlcźe ſo ze mnu!“ A wón woteńdźe tróſchku,
kaž daloko ſo kamjeń cźiſnje, padźe na ſwoje woblicžo a prajeſche: „Mój
Wótcže, je-li móžno, wzmi tutón kheluch wote mnje; tola nic moja, ale
twoja wola ſo ſtań!“ Potom dźěſche k ſwojim wucžownikam, namaka jich
ſpjacych a rjekny k Pětrej: „Symanje, ſpiſch? Tak dha njemóžeſchcźe jenu
hodżinu ze mnu bjez ſpanja bycź? Kedźbujcźe a modlcźe ſo, zo byſchcźe do
ſpytowanja njepanyli. Duch drje je zwólniwy, mjaſo pak ſłabe.“ Na to
woteńdźe wón druhi krócź, a modleſche ſo: „Mój Wótcže, njemóže-li tutón
kheluch nimo hicź, khiba zo jón piju, ſtań ſo twoja wola!“ A wón
pſchińdźe zaſy k ſwojim wucžownikam a namaka jich ſpjacych. A woſtaji
jich, woteńdźe zaſy a modleſche ſo tſecźi krócź, kaž prjedy. Nětko
pſchińdźe na njoho ſmjertny ſtyſk a joho pót bu kaž krawe krepy, kiž ſo
na zemju ronjachu. Duž zjewi ſo jomu jandźel z njebjes a poſylni joho.
Potom pſchińdźe tſecźi krócź k ſwojim wucžownikam a rjekny jim: „Spicźe
dha a wotpocžujcźe! Pſchiſchła je hodźina, w kotrejž budźe Syn cžłowjeka
podaty do rukow hrěſchnikow. Stańcźe, pójmy! Hlejcźe, kotryž mje
pſcheradźi, je blizko.“

<pb n="145"/>

70. Jězus jaty.

Hdyž Jězus hiſchcźe rycžeſche, pſchińdźe wulka cžrjóda, kiž bě wot
wyſchſchich měſchnikow a ſtarſchich luda póſłana. Woni mějachu latarnje
a fakle, mjecže a kije. Judaſch dźěſche pſched nimi. Wón běſche jim
prjedy prajił: „Kotrohož budu wokoſchecź, tón je; toho pſchimńcźe!“ A
hdyž k Jězuſej dóńdźe, wokoſchi joho a rjekny: „Budź poſtrowjeny,
miſchtrje!“ Jězus pak jomu wotmołwi: „Pſchecźelo, na cžo ſy pſchiſchoł?
Z wokoſchenjom pſcheradźeſch Syna cžłowjeka?“

Jězus, kiž wſchitko wjedźeſche, ſchto na njoho pſchińdźe, ſtupi pſched
tu cžrjódu a rjekny: „Koho pytacźe?“ Woni wotmołwichu: „Jězuſa
Nazarethſkoho.“ A Jězus jim praji: „Ja ſym tón!“ Zaſtróženi ſtupichu
nadobo dozady a padźechu k zemi. Duž wopraſcha ſo jich Jězus zaſy: „Koho
pytacźe?“ Woni pak wotmołwichu: „Jězuſa Nazarethſkoho.“ A Jězus jim
rjekny: „Sym wam prajił, zo ja tón ſym; jeli dha mje pytacźe, dajcźe
mojim wucžownikam woteńcź.“ Nětk pſchiſtupichu woni a złožichu ſwojej
rucy na Jězuſa.

Hdyž wucžownicy tole widźachu, prajachu woni: „Knježe, mamy z mjecžom do
nich rubacź?“ A Pětr wucźeže hnydom ſwój mjecž, a wotcźa Malchej,
ſłužownikej wyſchſchoho měſchnika, prawe wucho. Tola Jězus rjekny
Pětrej: „Tykni ſwój mjecž do nóžnjow! Abo měniſch ty, zo by mój Wótc na
moju próſtwu mi hnydom wjacy dyžli dwanacźe legionow jandźelow
njepóſłał? Ale kak dha by ſo piſmo dopjelniło, zo dyrbi ſo tak ſtacź?
Nimam kheluch picź, kotryž je mi mój Wótc podał?“ A wón dótkny ſo
Malchowoho wucha a zahoji joho. Potom prajeſche k cžrjódźe: „Kaž na
rubježnika ſcźe wuſchli z mjecžemi a z kijemi, zo byſchcźe mje popanyli.
Wſchědnje běch mjez wami w templu, a njejſcźe mje jimali; ale to je
waſcha hodźina a móc cźěmnoſcźe.“ Nětk poda jim Jězus ſwojej rucy k
zwjazanju. A woni zepſchimachu a zwjazachu joho. Tehdom wucžownicy joho
woſtajichu a cźeknychu. Jenož Pětr a Jan ſcźěhowaſchtaj nazdala.

<pb n="146"/>

71. Jězus pſched Annaſom a Kaiſaſom.

Najprjedy wjedźechu Jězuſa k Annaſej, prjedawſchomu wyſchſchomu
měſchnikej, kiž běſche pſchichodny nan tehdomniſchoho wyſchſchoho
měſchnika Kaifaſa.

Annas póſła Jězuſa k Kaifaſej, hdźež bě ſo mjez tym wyſoka rada zeſchła.
Wón praſcheſche ſo Jězuſa wo joho wucžownikach a wo joho wucžbje. Jězus
jomu wotmołwi: „Ja ſym zjawnje w ſynagogach a w templu wucžił, hdźež ſo
Zidźa ſkhadźuja. Praſchej ſo tych, kiž ſu mje ſłyſcheli; cźi wjedźa,
ſchto ſym rycžał.“ Hdyž bě wón to prajił, kleſny joho jedyn z pódla
ſtejacych ſłužownikow a rjekny: „Tak wotmołwjeſch wyſchſchomu
měſchnikej?“ Jězus pak jomu praji: „Sym-li zlě rycžał, dawaj ſwědcženjo
wo złym; ſym-li pak prawje rycžał, cžoho dla mje bijeſch?“

Sobuſtawy wyſokeje rady pytachu nětk falſchne ſwědcženja pſchecźiwo
Jězuſej, zo bychu joho ſmjercźi podali; ale njenamakachu žane. Wjele
ludźi drje dawaſche falſchne ſwědcženja; ale jich wuprajenja njeběchu
pſchezjene. Na poſledku pſchińdźeſchtaj hiſchcźe dwaj falſchnaj ſwědkaj
a rjeknyſchtaj: „Tutón je prajił: Ja móžu templ Boži potorhacź, a za tſi
dny jón zaſy natwaricź.“ Ale tež jeju ſwědcženjo njeběſche pſchezjene.
Duž ſtany wyſchſchi měſchnik, ſtupi do ſrjedźa, a praſcheſche ſo Jězuſa:
„Njewotmołwiſch nicžo na to, ſchtož tutaj pſchecźiwo tebi ſwědcžitaj?“
Jězus pak mjelcžeſche. A zaſy praji wyſchſchi měſchnik k njomu:
„Wopſchiſaham cźe pſchez žiwoho Boha, zo nam powjeſch, hacž ſy ty
Khryſtus, Syn Boži?“ Jězus jomu wotmołwi: „Ja ſym! Praju pak wam: Wot
nětka budźecźe Syna cžłowjeka widźecź ſedźacoho na prawicy Božej a
pſchikhadźacoho w njebjeſkich mrócželach. Na to roztorže wyſchſchi
měſchnik ſwoju draſtu a rjekny: „Schto trjebamy hiſchcźe ſwědkow? Nětko
ſcźe ſami ſłyſcheli bohahanjenjo; ſchto ſo wam zda?“ Woni pak prajachu:
„Wón je ſmjercźe winowaty!“

<pb n="147"/>

72. Pětrowe zaprěcźo.

Hako Jězus pſched wyſokej radu ſtejeſche, ſedźeſche Pětr w Kaifaſowym
dworje z wojakami a ſłužownikami a wohrjewaſche ſo pſchi wohnju. Duž
pſchińdźe wrótnica wyſchſchoho měſchnika k njomu a rjekny: „Tež ty
běſche z Jězuſom Nazarethſkim.“ Wón pak to zaprě a prajeſche: „Njeznaju
joho.“ Tu zaſpěwa honacž. Bórzy na to wuhlada joho druha ſłužownica a
rjekny k pódla ſtejacym: „Tónle běſche tež z Jězuſom Nazarethſkim.“ Pětr
zaſy prějeſche a rocźeſche ſo, zo Jězuſa njeznaje. Něhdźe hodźinu
pozdźiſcho prajeſche mjez druhimi krejny pſchecźel Malcha, kotromuž bě
Pětr wucho wotcźał: „Woprawdźe, tež ty ſy wot nich; pſchetož ſy
Galilejſki, tež twoja rycž cźe pſcheradźa!“ Duž prějeſche Pětr z nowa a
pocža ſo rocźicź a pſchiſahacź, zo toho cžłowjeka njeznaje. A hnydom
zaſpěwa honacž druhi krócź. Runje tehdom pak bu Jězus ze zhromadźizny
pſchez dwór wjedźeny, a pohlada na Pětra. A Pětr dopomni ſo na Jězuſowe
ſłowo: Prjedy hacž honacž dwójcy zaſpěwa, zaprějeſch mje tſi krócź. A
wón wuńdźe won a płakaſche hórcy.

73. Judaſchowe zadwělowanjo.

Hdyž Judaſch zhoni, zo je Jězus wot wyſokeje rady k ſmjercźi wotſudźeny,
kajeſche ſo ſwojeje pſcherady. Wón pſchinjeſe potom tych tſicycźi
ſlěbornikow wyſchſchim měſchnikam a ſtarſchim zaſy a rjekny: „Zhrěſchił
ſym, hako njewinowatu krej pſcheradźich.“ Woni pak prajachu: „Schto to
nas ſtara? Ty ſo hladaj!“ Duž cźiſny wón ſlěborniki do templa, woteńdźe
a powiſny ſo za powjaz. Wyſchſchi měſchnicy pak wzachu ſlěborniki a
prajachu: „Dowolene njeje, do templowoho pokłada je cźiſnycź, dokelž ſu
krawne pjenjezy.“ Hdyž běchu radu dźerželi, kupichu za nje rolu
horncžerja, kotruž hako pohrjebniſchcźo za cuzych poſtajichu. Toho dla
rěka tale rala. Hakeldama, t. j. krawna rola.

<pb n="148"/>

74. Jězus wuſměſcheny.

Jězus pak bu cyłu nóc wot ſudniſkich ſłužownikow wobſtražowany. Ancźi
wuſměſchachu joho hacž do ranja. Pluwachu jomu mjez wocži, bijachu joho
z pjaſcźemi, pſchikrychu joho woblicžo, placachu joho a prajachu: „Hudaj
nam, Khryſchcźe, ſchtó je tón, kiž je cźe dyrił?“ Tež wjele druhich
hanjenjow rycžachu pſchecźiwo njomu. Jězus pak mjelcžeſche.

75. Jězus pſched Pilatom a Herodeſom.

Rano zahe zhromadźi ſo wyſoka rada hiſchcźe junu a wupraji z nowa, zo je
Jězus ſmjercźe winowaty. Ale wona njeſmědźeſche žane ſmjertne wuſudźenjo
wuwjeſcź bjez dowolnoſcźe romſkoho bohota. Toho dla wjedźechu Jězuſa
pſched ſudny dom bohota Poncia Pilata. Tutón wuſtupi na powyſchene měſto
won a praſcheſche ſo: „Kajku ſkóržbu macźe pſchecźiwo tutomu
cžłowjekej?“ Woni wotmołwichu: „Wón mucźi naſch lud a zakazuje, khěžorej
dawk dawacź, hdyž praji, zo je wón kral Khryſtus.“ Duž zańdźe Pilatus do
ſudnoho domu, da Jězuſa pſched ſo pſchińcź a wopraſcha ſo joho: „Sy ty
kral Židow?“ A Jězus wotmołwi: „Ty je prajeſch; ale moje kraleſtwo njeje
z tohole ſwěta. Ja ſym do ſwěta pſchiſchoł, zo bych wěrnoſcźi ſwědcženjo
dawał. Kóždy, kiž je z wěrnoſcźe, poſłucha moje ſłowo.“ Na to wuńdźe
Pilatus zaſy k Židam a rjekny: „Ja žaneje winy njenamakam na tymle
cžłowjeku.“ Woni pak wołachu ſylniſcho: „Wón lud ſchcźuwa a wucži po
wſchej Židowſkej, wot Galilejſkeje hacž ſem.“ Hdyž Pilatus wo
Galilejſkej zaſłyſcha, wopraſcha ſo, hacž je Jězus z Galilejſkeje. A
hdyž zhoni, zo je z Herodeſowoho poddanſtwa, póſła joho k Herodeſej,
kotryž běſche na ſwjate dny do Jeruzalema pſchiſchoł.

Hdyž Herodes Jězuſa wohlada, zwjeſeli ſo jara; běſche hižo dawno žadał
joho wohladacź, dokelž běſche wjele wo nim ſłyſchał, a nětk nadźijeſche
ſo, zo Jězus pſched nim dźiw ſcžini. Toho dla praſcheſche ſo joho z
wjele ſłowami, ale Jězus jomu <pb n="149"/>nicžo njewotmołwi. Duž zacpě
a ſměſcheſche joho Herodes. Wón da joho z běłej draſtu woblec a póſła
joho zaſy k Pilatej.

Herodes a Pilatus pak, kiž běſchtaj prjedy njepſchecźelej, buſchtaj na
tymle dnju pſchecźelej.

76. Jězus a Barabbas.

Pilatus powoła nětko wyſchſchich měſchnikow, pſchedſtejicźerjow a lud k
ſebi a rycžeſche k nim, kak ani wón ani Herodes njejſtaj nicžo na Jězuſu
namakałoj, cžohož dla by ſmjercźe winowaty był. Duž chcyſche joho ze
ſchwikanjom pokhoſtacź a potom puſchcźicź. Běſche pak waſchnjo, zo bohot
na jutry ludej jenoho jatoho puſchcźi, kotrohožkuli žadachu. A Pilatus
mějeſche tehdom znamjenitoho jatoho, z mjenom Barabbaſa, kiž běſche
zběžkaŕ a mordaŕ. Duž ſtaji tutoho pódla Jězuſa a rjekny k zhromadżenomu
ludej: „Kotroho chcecźe, zo bych wam puſchcźił: Barabbaſa abo Jězuſa,
krala Židow, kiž rěka Khryſtus?“ Pilatus mjenujcy derje wjedźeſche, zo
běchu wyſchſchi měſchnicy a ſtarſchi jenož ze zawiſcźe Jězuſa
pſchepodali. Tež běſche, hdyž wón hiſchcźe na ſudnym ſtole ſedźeſche,
joho žona k njomu póſłała a jomu prajicź dała: „Njeměj nicžo cžinicź z
tutym ſprawnym, pſchetož ſym dźenſa woſnje wjele cźeŕpjeła joho dla.“
Wyſchſchi měſchnicy a ſtarſchi pak běchu mjez tym lud naſchcźuwali, tak
zo wſchitcy wołachu: „Precž z tutym; puſchcź nam Barabbaſa!“ A Pilatus
pſchirycžowaſche jim a rjekny: „Schto dha mam z Jězuſom cžinicź?“ Duž
wołachu wſchitcy: „Kſchižuj, kſchižuj joho!“ Pilatus pak jim zaſy
prajeſche: „Schto dha je złoho cžinił? Ja žaneje ſmjertneje winy na nim
njenamakam; toho dla dam joho pokhoſtacź a potom joho puſchcźu.“

77. Jězus ſchwikany a z cźernjemi krónowany.

Pilatus daſche nětk Jězuſa do ſudneje khěže dowjeſcź a pſchepoda joho
cžrjódźe wojakow. Cźi wuſlěkachu joho, pſchiwjazachu joho k ſtołpej a
ſchwikachu joho ze ſchwikadłami. Potom wodźechu joho k wuſměſchenju z
purpurowym płaſchcźom, <pb n="150"/>ſplecźechu krónu z cźernjow a
ſtłócžichu ju na joho hłowu. Do praweje ruki dachu jomu ſcźinu měſto
ſceptarja. A zhibowachu kolena pſched nim a prajachu: „Budź poſtrowjeny,
kralo Židow!“ Tež pluwachu na njoho, dawachu jomu flinki, bjerjechu jomu
ſcźinu z ruki a bijachu joho z njej na hłowu.

78. Jězus k ſmjercźi wotſudźeny.

Hdyž bě Jězus takle wucžwělowany, myſleſche Pilatus, zo budźa Židźa,
hdyž joho wuhladaja, k ſmilnoſcźi pohnucźi. Toho dla daſche joho pſched
lud pſchiwjeſcź, pokaza na njoho arjekny: „Hlejcźe, cžłowjek!“ Ale
dźiwja cžrjóda zaſy wołaſche: „Kſchižuj, kſchižuj joho!“ Hdyž bě Pilatus
hiſchcźe njewěſty, ſchto by cžinił, wołachu wyſchſchi měſchnicy a
ſtarſchi: „Puſchcźiſch-li tohole, njejſy khěžorowy pſchecźel; pſchetož
kóždy, kiž ſo kral cžini, pſchecźiwi ſo khěžorej.“ A Pilatus ſo naboja.
Wón wza wodu, wumy ſwojej rucy pſched ludom a rjekny: „Ja ſym
njewinowaty na krewi tohole ſprawnoho; wy ſo hladajcźe!“ Wſchitkón lud
pak wołaſche: „Joho krej pſchińdź na nas a na naſche dźěcźi!“ Duž
puſchcźi jim Pilatus Barabbaſa, Jězuſa pak poda jim, zo by kſchižowany
był.

79. Jězus njeſe kſchiž.

Hdyž bě wuſudźenjo wuprajene, wzachu wojacy Jězuſa a wjedźechu joho na
Kalvarſku horu abo Golgothu t. r. nopowiſchcźo, zo bychu joho tam
kſchižowali. Najprjedy pak woblecžechu joho zaſy z joho draſtu a
połožichu kſchiž na joho ramjenja. Dokelž wón na pucźu pod cźežkim
kſchižom někotry krócź k zemi padźe, pſchinucźichu wěſtoho Symana
Cyrenejſkoho, kotryž runje nimo dźěſche, zo by jomu jón njeſcź pomhał. Z
Jězuſom pak buſchtaj tež dwaj mordarjej ke kſchižowanju wjedźenaj. Wulka
mnohoſcź ludźi dźěſche ſobu za Jězuſom. Mjez nimi běchu žónſke, kotrež
pſche njoho płakachu a žałoſcźachu. Jězus wobrocźi ſo k nim a rjekny:
„Dźowki Jeruzalemſke, njepłakajcźe pſche mnje, ale płakajcźe ſame pſche
ſo a pſche ſwoje dźěcźi. Pſchetož pſchińdu dny, na kotrychž <pb
n="151"/>budźa horam prajicź: Padajcźe na nas! a hórkam: Pſchikrywajcźe
nas! Pſchetož hdyž na zelenym drjewje tole cžinja, ſchto ſtanje ſo na
ſuchim?“

80. Jězus na kſchiž pſchibity.

Na Kalvarſkej horje podachu wojacy Jězuſej wino, z maru a ze žołcžom
změſchane, zo by žałoſtne boloſcźe kſchižowanja mjenje cžuł. Jězus pak
nochcyſche picź. Potom wuſlěkachu joho a pſchibichu joho na rukomaj a
nohomaj na kſchiž, ſrjedźa teju dweju złóſtnikow. Wyſche Jězuſoweje
hłowy běſche na kſchižu taflicžka z napiſom: Jězus Nazarethſki, kral
Židow. Wojacy pak, kiž běchu Jězuſa kſchižowali, rozdźělichu mjez ſobu
joho draſtu a wo ſpódnju ſuknju loſowachu, dokelž ta běſche z cyłoho
tkana.

81. Jězus na kſchižu.

Tak wiſaſche Jězus nětk we ſurowych boloſcźach na kſchižu. Joho krej
cźecžeſche na zemju. Ale joho cźeŕpjenjo njehnu Židow. Woni joho
wuſměſchachu a prajachu: „Ha, kotryž ty templ Boži rozwaliſch a w tſjoch
dnach zaſy natwariſch! Druhim je pomhał, ſebi ſamomu pak njemóže
pomhacź! Khryſtus, kral iſraelſki, njech zlěze ze kſchiža, zo bychmy
widźeli a wěrili!“ Jězus pak ſo modleſche: „Wótcže, wodaj jim; pſchetož
njewjedźa, ſchto cžinja!“ Tež jedyn ſobukſchižowaneju hanjeſche joho.
Druhi pak jomu to porokowaſche a rjekny: „Ani ty ſo Boha njebojiſch? Mój
cźeŕpimoj jenož, ſchtož ſmoj ze ſwojimi ſkutkami zaſłužiłoj; tutón pak
njeje nicžo złoho cžinił.“ A na to prajeſche k Jězuſej: „Knježe, ſpomń
na mnje, hdyž do ſwojoho kraleſtwa pſchińdźeſch.“ Jězus jomu wotmołwi:
„Zawěrno, praju tebi, dźens budźeſch ze mnu w paradizu!“

82. Marija pódla kſchiža.

Najbliže pſchi kſchižu ſtejeſchtaj Jězuſowa macź a japoſchtoł Jan. Hdyž
Jězus jeju widźeſche, rjekny k ſwojej macźeri: <pb n="152"/>„Hlej, twój
ſyn!“ a k Janej: „Hlej, twoja macź!“ A wot tejele hodźiny wza Jan macźeŕ
Božu k ſebi.

83. Jězus mrěje na kſchižu.

Hdyž běſche połdnjo, bu cźma po wſchej zemi a trajeſche tſi hodźiny.
Pſched jeje ſkóncženjom cžujeſche ſo Jězus wot Boha a cžłowjekow cyle
wopuſchcźeny a zawoła z wulkim hłoſom: „Mój Božo, mój Božo, pſche cžoſy
mje wopuſchcźił?“ Po khwili rjekny: „Mi chce ſo picź!“ Duž napjelni
jedyn wojak hubicu z kiſałom, tykny ju na izopowu ſcźinu a da jomu picź.
Hdyž bě Jězus woptał, zawoła z wótrym hłoſom: „Dokonjane je!“ „Wótcže,
do twojeju rukow porucžam ſwojoho ducha!“ Potom pokhili ſwoju hłowu a
wumrje.

W tutym wokamiknjenju roztorže ſo zawěſchk w templu wot wjeŕcha hacž
dele, zemja ržeſche a ſkały ſo pukachu. Rowy ſo wotewrichu a wjele
cźěłow zemrjetych ſwjatych ſtany. Stotnik a wojacy, kiž Jězuſa
wobſtražowachu, ſo jara nabojachu a prajachu: „Zawěrno, tutón cžłowjek
běſche ſprawny, běſche Boži ſyn!“ A wſchitcy, kiž pódla běchu a
pſchihladowachu, bijachu ſo na ſwoje wutrobno a wrócźichu ſo cźiſche do
Jeruzalema.

84. Jězus do rowa połoženy.

Zo bychu cźěła wotprawjenych ſobotu jutrownoho ſwjedźenja na kſchižu
njezwoſtałe, pſchińdźechu wojacy a złamachu woběmaj mordarjomaj koſcźe,
zo bychu jej dokóncowali. Hdyž pak k Jězuſej pſchińdźechu a widźachu, zo
je hižo wumrjeł, njezłamachu jomu koſcźe. Zo pak by ſo wo joho ſmjercźi
pſcheſwědcžił, wotewri jedyn z wojakow joho ſtronu z lebiju, a hnydom
wuńdźe krej a woda.

Hdyž pak bě wjecžor, dźěſche potajny wucžownik Jězuſowy, z mjenom Józef
z Arimatheje, nahladny ſobuſtaw wyſokeje rady, k Pilatej a proſcheſche
wo Jězuſowe cźěło. Te jomu Pilatus dari. Duž woteńdźe Józef, wza z
Nikodemom <pb n="153"/>cźěło ze kſchiža, zawali je z wonjatymi žałbami
do cžiſtoho ruba a połoži je we ſwojej zahrodźe do nowoho rowa, kiž bě
do ſkały wurubany. A k rowowym durjam pſchiwalichu wulki kamjeń.

Wyſchſchi měſchnicy pak a fariſejowje dźěchu nazajtra k Pilatej a
rjeknychu: „Tón zawjednik, hdyž bě hiſchcźe žiwy, je prajił: Po tſjoch
dnach ſtanu wot morwych! Pſchikazaj toho dla, zo by row wobkedźbowany
był do tſecźoho dnja, zo bychu trjebaj joho wucžownicy njepſchiſchli a
joho njekranyli a ludej njeprajili: Wón je wot morwych ſtanył!“ A
Pilatus da jim ſtražu wojakow. Tych ſtajichu woni pſched row a tež
pſchizyglowachu kamjeń

♣VII.♠ Wokraſnjenjo Jězuſowe.

85. Jězus ſtawa wot morwych.

Jězuſowe cźěło běſche dwaj dnaj w rowje ležało. Pſchi ſpocžatku tſecźoho
dnja pak zarža zemja a Jězus wuńdźe dobycźeŕſcy z rowa. Tehdom wotwali
jandźel z njebjes kamjeń wot rowa a ſyny ſo na njón. Duž ſtróžichu ſo
ſtražnikowje, padźechu kaž morwi k zemi, a hdyž zaſy k ſebi
pſchińdźechu, cźeknychu do měſta.

Rano zahe dźěchu Marija Madlena, Marija (Jakubowa macź), Salome a Joanna
k rowej, zo bychu Jězuſowe cźěło žałbowałe Ducy po pucźu prajachu
zrudnje mjez ſobu: „Schtó wotwali nam kamjeń wot rowowych duri?“ A hdyž
tam dóńdźechu a kamjeń wotwaleny widźachu, běžeſche Madlena do měſta, zo
by japoſchtołam to prajiła. Druhe žónſke pak ſtupichu do rowa,
wuhladachu dweju jandźelow w błyſchcźatej draſcźe, a poſtróžichu ſo. A
jandźel, kotryž na prawicy ſedźeſche, rjekny: „Njebojcźe ſo! Pytacźe
Jězuſa Nazarethſkoho, kſchižowanoho; wón je horjeſtanył a njeje tudy.
Hlejcże měſto, hdźež ſu joho połožili byli. Dźicźe a prajcźe to joho
wucžownikam a woſebje Pětrej, zo horjeſtanjeny prjedy was póńdźe do
Galilejſkeje; tam budźecźe joho widźecź, kaž je wam pra<pb
n="154"/>jił.“ A wone dźěchu z wulkej radoſcźu, zo bychu to wucžownikam
powjedałe.

Hdyž běchu tute žónſke do měſta woteſchłe, pſchińdźeſchtaj hižo Pětr a
Jan, zo byſchtaj ſo ze ſwojimaj wocžomaj pſchepokazałoj. Duž dźěſchtaj
do rowa a namakaſchtaj jenož cźěłne ruby w nim. Na to ſo zaſy domoj
wrócźiſchtaj.

86. Jězus zjewja ſo Mariji Madlenje a Pětrej.

Marija Madlena pak pſchińdźe zaſy k rowej a płakaſche. Tu wuhlada dweju
jandźelow, kotrajž prajeſchtaj: „Žónſka, ſchto płacžeſch?“ Wona
wotmołwi: „Mojoho Knjeza ſu wzali, a njewěm, hdźe ſu joho połožili.“ Po
tychle ſłowach ſo wobrocźi. Tu ſtejeſche Jězus pſched njej; wona pak
joho njepózna, ale myſleſche, zo je to zahrodnik. Toho dla rjekny k
njomu: „Sy-li joho ty wotnjeſł, praj mi, hdźe ſy joho połožił?“ Duž
rjekny Jězus ze ſwojim, jej derje znatym hłoſom: „Marija!“ Wona joho
hnydom pózna, padźe k joho nohomaj, a praji: „Miſchtrje!“ Jězus pak jej
rjekny: „Dźi k mojim bratram a praj jim: Spěju k ſwojomu Wótcej a k
waſchomu Wótcej, k ſwojomu Bohu a k waſchomu Bohu.“ Na to ſo wón zhubi.
A Marija Madlena wrócźi ſo k wucžownikam.

Na tym ſamym dnju zjewi ſo Jězus Symanej Pětrej.

87. Jězuſowe horjeſtacźo wyſchſchim měſchnikam powjedane.

Někotſi ſtražnicy Jězuſowoho rowa pak dźěchu k wyſchſchim měſchnikam a
wozjewichu, ſchtož bě ſo ſtało. Cźi zhromadźichu ſtarſchich, a hdyž
běchu z nimi wuradźowali, dachu wojakam wjele pjenjez a rjeknychu:
„Prajcźe: joho wucžownicy ſu w nocy pſchiſchli a joho kranyli, hdyž
ſpachmy. A by-li bohot to zhonił, chcemy joho změrowacź a za was ſtacź.“
Wojacy pak wzachu pjenjezy a cžinjachu, kaž běchu wucženi.

<pb n="155"/>

88. Jězus zjewja ſo wucžownikomaj, kiž do Emmauſa dźetaj.

Popołdnju dźěſchtaj dwaj wucžownikaj do měſtacžka Emmaus, kotrež běſche
dwě hodźinje wot Jeruzalema. Wonaj rycžeſchtaj mjez ſobu wo wſchitkim,
ſchtož běſche ſo w poſlednich dnach z Jězuſom ſtało. Tu pſchibliži ſo
Jězus a dźěſche z nimaj. Ale wonaj joho njeſpóznaſchtaj. A wón rjekny k
nimaj: „Kajke ſu to rycže, kotrež ducy mjez ſobu mataj, a ſtaj zrudnaj?“
Jedyn z njeju, z mjenom Kleofas, wotmołwi: „Sy ty ſam tak cuzy w
Jeruzalemje, zo njewěſch, ſchto je ſo w tutych dnach ſtało?“ Na to
powjedaſchtaj, zo běſchtaj ſo wot Jězuſa Nazarethſkoho wumoženjo
iſraelſkoho ludu nadźijałoj, ale zo bu wón wot Židow k ſmjercźi
kſchižowanja podaty a zo hižo tſecźi dźeń w rowje leži. Duž praji Jězus:
„O njemudri a njeſpěſchni k wěrjenju wſchitkoho, ſchtož ſu profetowje
rycželi! Njedyrbjeſche Khryſtus tole cźeŕpjecź a tak do ſwojeje
kraſnoſcźe zańcź?“ A nětk ſpocža wot Mójzeſa a wſchitkich profetow a
wukładowaſche jimaj wſchitko, ſchtož je w ſwjatych piſmach wo nim
napiſane.

Mjez tym pſchibližichu ſo k měſtacžku. A Jězus cžinjeſche, kaž by měł
dale hicź. Ale wucžownikaj proſcheſchtaj: „Woſtań z namaj, dokelž ſo
wjecžori a dźeń je ſo nakhilił.“ Duž dźěſche Jězus z nimaj do měſtacžka,
a ſyny ſo z nimaj k blidu. Tam wza khlěb, žohnowaſche, łamaſche a poda
jón jimaj. Nětk buſchtej jeju wocži wotewrjenej, a wonaj póznaſchtaj
joho. Wón pak zhubi ſo z jeju wocžow. A wonaj prajeſchtaj mjez ſobu:
„Njehorjeſche naju wutroba w namaj, hdyž po pucźu z namaj rycžeſche a
piſma wukładowaſche?“ Hnydom ſtanyſchtaj a wrócźiſchtaj ſo do
Jeruzalema.

89. Jězus zjewja ſo wſchitkim japoſchtołam.

Spomnjenaj wucžownikaj nadeńdźeſchtaj japoſchtołow zhromadźenych, kotſiž
prajachu: „Tón Knjez je horjeſtanył a Symanej ſo zjewił!“ Wonaj pak
powjedaſchtaj, ſchto je ſo jimaj na pucźu ſtało a kak ſtaj Jězuſa na
łamanju khlěba ſpózna<pb n="156"/>łoj. Tehdom mějachu japoſchtołowje
durje ſwojeje ſtwy zawrjene z bojoſcźe pſched Zidami. Tola nadobo
ſtejeſche Jězus ſrjedźa mjez nimi a prajeſche jim: „Pokoj budź z wami!“
Duž poſtróžichu ſo japoſchtołowje a měnjachu, zo ducha widźa. Jězus pak
rjekny: „Schto ſcźe zaſtróženi a ſchto tajke myſle we waſchich wutrobach
wuſtupuja? Wohlejcźe mojej rucy a nozy, zo ja to ſym. Dótkajcźe ſo mje a
hladajcźe! Duch nima mjaſa a koſcźi, kaž widźicźe, zo ja mam.“ Hdyž bě
to prajił, pokaza jim ſwojej rucy a nozy. Hdyž pak woni hiſchcźe
njewěrjachu, wopraſcha ſo wón: „Macźe tu něſchto k jědźi?“ A podachu
jomu kruch pjecženeje ryby a płaſt mjedu, a wón pojě pſched nimi.

90. Załoženjo ſ. ſakramenta pokuty.

Hdyž bě Jězus pojědł a japoſchtołam zbytki podał, rjekny k nim: „Pokoj
budź z wami! Kaž mje Wótc póſłał je, tak ja was ſcźełu.“ Potom duny na
nich a rjekny jim: „Wzmicźe Ducha ſwjatoho! Kotrymž hrěchi wodacźe, tym
ſo wodawaja; a kotrymž je zdźeržicźe, tym ſu zdźeržane.“

91. Jězus a Domaſch.

Domaſch njebě pódla był, hdyž bě ſo Jězus wſchěm druhim japoſchtołam
zjewił. Toho dla wón njewěrjeſche, hdyž jomu wo zjewjenju powjedachu, a
rjekny: „Jelizo njewuhladam na joho rukomaj błuzny hozdźow a njepołožu
ſwoju ruku do joho ranow, njebudu wěricź.“

Po wóſmich dnach běchu wucžownicy zaſy zhromadźeni, a Domaſch bě z nimi.
Duž pſchińdźe Jězus pſchi zanknjenych durjach, ſtejeſche mjez nimi a
rjekny: „Pokoj budź z wami!“ Potom praji Domaſchej: „Hlej mojej rucy, a
połož ſem ſwój porſt; a podaj ſwoju ruku a połož ju do mojeje ſtrony; a
njebudź njewěriwy, ale wěriwy.“ Duž padże Domaſch pſched nim na kolena a
rjekny jomu: „Mój Knježe, a mój <pb n="157"/>Božo!“ A Jězus jomu praji:
„Dokelž ſy mje widźał, Domaſcho, ſy wěrił; zbóžni ſu, kiž njejſu widźeli
a ſu wěrili.“

92. Jězus pſchepodawa Pětrej najwyſchſche paſtyŕſtwo.

Na Jězuſowu porucžnoſcź woteńdźechu japoſchtołowje z Jeruzalema do
Galilejſkeje. Tam zjewi ſo jim Jězus pſchi geneſarethſkim jězorje,
požohnowa jich rybyłójenjo a pojě z nimi. Po jědźi wopraſcha ſo Symana
Pětra: „Symanje, ſyno Jonaſowy, lubujeſch mje bóle, dyžli cźile?“ Pětr
wotmołwi: „Haj, Knježe, ty wěſch, zo cźe lubuju!“ A Jězus rjekny jomu:
„Pas moje jehnjata!“ Potom praſcheſche ſo Jězus druhi krócź: „Symanje,
ſyno Jonaſowy, lubujeſch mje?“ Pětr wotmołwi: „Haj, Knježe; ty wěſch, zo
cźe lubuju!“ A zaſy rjekny jomu Jězus: „Pas moje jehnjata!“ Potom
praſcheſche ſo tſecźi krócź: „Symanje, ſyno Jonaſowy, lubujeſch mje?“ A
Pětr ſo zrudźi, dokelž ſo Jězus tſecźi krócź praſcheſche, a wotmołwi
jomu: „Knježe, ty wěſch wſchitko; ty wěſch, zo cźe lubuju.“ Na to rjekny
jomu Jězus: „Pas moje wowcy!“

93. Pſchiſlubjenjo Ducha ſwjatoho.

Hiſchcźe wjacy krócź zjewi ſo Jězus ſwojim japoſchtołam a wucžownikam.
Tak widźeſche joho wjacy dyžli pjecź ſtow wucžownikow z japoſchtołami na
jenej horje. Pſchi tychle zjewjenjach rycžeſche Jězus z nimi wo Božim
kraleſtwje na zemi t. r. wo zarjadowanju ſwojeje cyrkwje.

Na ſchtyrcytym dnju po ſwojim horjeſtacźu zjewi ſo Jězus w Jeruzalemje
wſchitkim japoſchtołam poſledni krócź. Wón pſchikaza jim, zo njeſmědźa z
Jeruzalema woteńcź, doniž njejſu Ducha ſwjatoho doſtali. Wón praji jim:
„Po mało dnach pſchińdźe Duch ſwjaty na was, a wot njoho doſtanjecźe
móc, zo byſchcźe wo mni ſwědcženjo dawali w Jeruzalemje, we wſchej
Židowſkej a Samariſkej a hacž do kóncow zemje.“

<pb n="158"/>

94. Poſleduje wupóſłanjo japoſchtołow. Khryſtuſowe donjebjesſpěcźo.

Po pſchiſlubjenju Ducha ſwjatoho wuwjedźe Jězus ſwojich japoſchtołow na
wolijowu horu. Tam praji k nim: „Mi je wſchitka móc data w njebjeſach a
na zemi. Toho dla dźicźe a wucžcźe wſchitke ludy a kſchcźicźe jew mjenje
Wótca a Syna a Ducha ſwjatoho, a wucžcźe je wſchitko dźeržecź,
ſchtožkuli ſym wam pſchikazał. A hlej, ja ſym z wami wſchitke dny hacž
do ſkóncženja ſwěta. — Schtóž wěri a kſchcźeny budźe, budźe zbóžny;
ſchtóž pak njewěri, budźe zatamany. Pſchez tych pak, kotſiž wěrja, budźa
ſo wſchelake dźiwy ſtawacź w mojim mjenje.“

Hdyž bě Jězus tole prajił, pozběže ſwojej rucy a požohnowa ſwojich
japoſchtołow. Hako jich žohnowaſche, bu pſched jich wocžomaj do njebjes
pozběhnjeny, hdźež ſo poſyny na prawicy Božej.

Japoſchtołowje pak hladachu hiſchcźe za nim, hdyž bě joho hižo mrócžel
pſchikryła. Duž zjewiſchtaj ſo jandźelej w běłych draſtach, kotrajž
prajeſchtaj: „Mužſcy galilejſcy, ſchto tu ſtejicźe a hladacźe do
njebjes? Tutón Jězus, kotryž je pſched wami do njebjes wzaty, pſchińdźe
tak něhdy zaſy.“ Po tychle ſłowach modlachu ſo japoſchtołowje k Jězuſej,
wrócźichu ſo do Jeruzalema a khwalachu Boha.

95. Skóncžne ſpomnjenjo.

Wſchitko, ſchtož je tudy wo žiwjenju, rycžach a ſkutkach Jězuſowych
powjedane, je we ſchtyrjoch ſwjatych ſcźenjach (ſ. Mateja, ſ. Marka, ſ.
Lukaſcha a ſ. Jana) napiſane. Ale Khryſtus je hiſchcźe wjele druhoho
cžinił a rycžał, ſchtož we ſcźenjach njeſteji. Pſchetož měłe-li wſchitke
ſkutki a rycže Jězuſowe napiſane bycź, njemóhł, kaž ſ. japoſchtoł Jan
praji, ani ſwět te knihi wobſahnycź.

Druhi dźěl.

Stawizny japoſchtołow.

96. ♣Předspomnjenje.♠[1]⁾

♣Jězus bě přišoł, zo by na zemi kralestwo djaboła zahubił a swoje
kralestwo — kralestwo Bože na zemi załožił. Teho dla zawostaji při
swojim donjebjesspěću mału zhromadźiznu wěriwych, kotraž měješe rosć a
we wšitkich dźělach swěta so rozpřestrjeć. Rozpřestrjewanje tehole
Božeho kralestwa t. r. swjateje cyrkwje bu najprjedy wot swjatych
japoštołow samych wjedźene, kaž to ze sćěhowacych stawiznow spóznajemy.♠

97. ♣Wuzwolenje japoštoła Matija.♠

♣Po Khrystusowym donjebjesspěću wróćichu so japoštołowje do Jeruzalema.
Tam přebywachu z Mariju, Jězusowej maćerju, a z wučownikami w hornjej
stwě jeneho domu dźesać dnow jenomyslnje w modlenju. Wšěch pak běše na
120 wosobow. Na jenym tychle dnow postany Pětr a praji, zo dyrbi na
město přeradnika Judaša nowy japoštoł wuzwoleny być. A zhromadźeni
modlachu so k Bohu wo rozswětlenje a potom wuzwolichu Matija z losom
hako dwanateho japoštoła.♠

98. ♣Přikhad Ducha swjateho.♠

♣Hako na dźesatym dnju po Jězusowym donjebjesspěću Židźa swjatki
swjećachu, sta so šumjenje z njebjes, <pb n="160"/>kaž přikhadźaceho
sylneho wětra, a napjelni cyły dom, hdźež japoštołowje sedźachu. A
zjewichu so wohniwe jazyki a posadźichu so nad kóždeho z nich. A wšitcy
buchu z Duchom swjatym napjelnjeni a počachu we wšelakich ryčach ryčeć.♠

♣Swjatkow dla pak běše tehdom wjele Židow ze wšelakich krajow w
Jeruzalemje. Hdyž so nětko te šumjenje sta, zeńdźe so mnohosć ludźi před
domom japoštołow. Hdyž pak japoštołow we wšelakich ryčach ryčeć
słyšachu, kóždy w swojej maćeŕskej, prašachu so někotři: „Njejsu tući
wšitcy Galilejscy? Kak dha słyšimy jich ryčeć kóždy w swojej narodnej
ryči?“ Druzy pak jich wusměšachu a prajachu: „Woni su połni słódkeho
wina!“♠

♣Duž wustupi Pětr z druhimi japoštołami z domu, pozběže swój hłós a
ryčeše k nim: „Tući njejsu pjeni, kaž wy měniće; ale tu je so
dopjelniło, štož je přez profetu Joela prajene: Stanje so w poslednich
dnach, zo wulinu swojeho Ducha na wšitke mjaso. Mužowje israelscy,
słyšće tele słowa: Wy sće Jězusa Nazarethskeho, kotrehož je Bóh mjez
wami z dźiwami a znamjenjemi wobswědčił, přez rucy bjezbóžnych na křiž
přibili a morili. Ale Bóh je jeho wot morwych zbudźił; teho smy my
wšitcy swědkowje. Wón je nětko w njebjesach na prawicy Božej a je
wulinył Ducha swjateho na nas, kaž sami widźiće a słyšiće. Teho dla je
njezmylnje wěste, zo je Jězus Khrystus zbóžnik a knjez wšitkeho swěta.“♠

♣Hdyž woni tole słyšachu, buchu zhnući w swojej wutrobje, a prajachu k
Pětrej a druhim japoštołam: „Bratřa, što mamy činić?“ Pětr wotmołwi jim:
„Čińće pokutu a kóždy z was daj so křćić w mjenje Jězusa Khrystusa k
wodawanju hrěchow.“ Na to dachu so tři tysacy přitomnych wukřćić.
Zwostawachu pak we wučenju japoštołow, w zhromadźenstwje łamanja khlěba
a w modlitwach. A wšědnje přibjeraše jich ličba.♠

<pb n="161"/>

99. ♣Pětr wustrowja khromeho wot naroda.♠

♣Jeneho dnja dźěštaj Pětr a Jan na modleńsku hodźinu do templa. Runje
pak bu muž přinjeseny, kiž bě wot naroda khromy. Teho posadźichu wšědnje
před tak mjenowane krasne wrota, zo by tych, kiž do templa khodźachu, wo
jałmožnu prosył. Hdyž nětko Pětr a Jan přińdźeštaj, prošeše wón jeju.
Pětr rjekny jemu: „Slěbro a złoto nimam; ale štož mam, to tebi dam. W
mjenje Jězusa Khrystusa Nazarethskeho stań a khodź!“ Tu přimny khromeho
za ruku a pozběže jeho. Hnydom běštaj jeho nozy posylnjenej; wón
poskoči, dźěše z japoštołomaj do templa a khwaleše Boha.♠

♣Wšitkón lud widźeše jeho khodźić a spodźiwaše so nad tym, štož bě so
jemu stało. Tu wobroći so Pětr k zhromadźenym a ryčeše: „Mužowje
israelscy, što so nad tym dźiwaće? Abo što na naju hladaće, hako bychmoj
mój ze swojej mocu sčiniłoj, zo tónle khodźi? Na nim je Bóh našich
wótcow swojeho syna Jězusa wokrasnił, kotrehož sće wy morili. Tutón
čłowjek, kotrehož widźiće a znajeće, je we wašej přitomnosći wustrowjeny
přez mjeno Jězusowe a přez wěru do njeho. Wěm pak, zo sće jenož z
njewědomosće smjerć swjateho a sprawneho žadali. Teho dla čińće pokutu a
wobroćće so, zo bychu waše hrěchi wodate byłe.“ Na tule ryč wěrjachu
mnozy a pjeć tysacow mužskich da so wukřćić.♠

100. ♣Pětr a Jan před wysokej radu.♠

♣Hako Pětr a Jan hišće k ludej ryčeštaj, přińdźechu měšnicy ze swojim
předstejićerjom a běchu rozhněwani, zo běštaj lud zjawnje wučiłoj. Woni
jeju wupřimachu a ćisnychu jeju do jastwa. Nazajtra pak zhromadźichu so
wyšši měšnicy a starši luda, dachu japoštołow přiwjesć a prašachu so
jeju: „Z kajkej mocu, abo w kotrym mjenje staj wój to činiłoj?“ A Pětr
wotmołwi: <pb n="162"/>„Znate budź wam wšitkim a wšemu ludej
israelskemu: we mjenje našeho knjeza Jězusa Khrystusa, kotrehož sće wy
křižowali a kotrehož je Bóh wot morwych zbudźił, steji tutón čłowjek
před wami strowy. Jězus je kamjeń, kotryž bu wot was twarcow zaćisnjeny,
kotryž pak bu róžkowny kamjeń sčinjeny. A njeje w žanym druhim zbóžnosć;
přetož njeje žane druhe mjeno pod njebjom čłowjekam date, w kotrymž mamy
zbóžni być.“♠

♣Radźićerjo pak poručichu, zo byštaj japoštołaj ze zhromadźizny
wotstupiłoj, wuradźowachu mjez sobu, a prajachu: „Što sčinimy z tutymaj
mužomaj? Zjawny dźiw je so přez njeju stał; wšěm wobydlerjam Jeruzalema
je wón znaty, a my jón njemóžemy zaprěć. Tola zo by so to hišće bóle
mjez ludom njeroznjesło, přikazajmy jimaj kruće, zo byštaj ze žanym
čłowjekom wo Jězusu ani słowa wjacy njeryčałoj.“ Duž powołachu
japoštołow zasy do zhromadźizny, a přikazachu jimaj, zo byštaj z cyła w
Jězusowym mjenje wjacy njewučiłoj. Ale Pětr a Jan wotmołwištaj: „Sudźće
sami, hač by to prawje było, hdy bychmoj was bóle posłuchałoj, dyžli
Boha. Njemóžemoj mjelčeć wo tym, štož smoj widźałoj a słyšałoj.“ Na to
pohrozychu jimaj sudnicy hišće bóle a pušćichu jeju skónčnje; přetož z
bojosće před ludom sebi njezwažichu, jeju khostać.♠

101. ♣Žiwjenje prěnich křesćanow.♠

♣Prěni křesćenjo wjedźechu jara swjate žiwjenje. Wšitcy běchu kaž jena
wutroba a jena duša. Žadyn njewobhladowaše to, štož měješe, hako swoje
wobsedźenstwo, ale woni mějachu wšitko zhromadnje. Tež njeběše žadyn
potrjebny mjez nimi. Přetož ći, kotřiž role abo khěže mějachu,
předawachu je a přinošowachu wuwikowane pjenjezy japoštołam. Kóždemu pak
bu wudźělene, štož běše jemu trjeba. Tejele bratrowskeje lubosće a <pb
n="163"/>přezjenosće dla buchu prěni wěriwi pola wšitkeho luda jara
česćowani.♠

102. ♣Ananias a Safira.♠

W tamnym času běštaj pak mandźelskaj, z mjenom Ananias a Safira. Tež
wonaj předaštaj swoju rolu, ale skhowaštaj sebi z kradźu něšto z
wuwikowanych pjenjez. Zbytk pak přinjese Ananias k nohomaj japoštołow a
činješe, kaž by to wšitko było. A Pětr rjekny jemu: „Ananiaso, čeho dla
daše djabołej twoju wutrobu zawjesć, zo by zełhał Duchej swjatemu? Swoju
rolu, abo pjenjezy za nju, móžeše sebi z prawom zdźeržeć. Čeho dla pak
sy sebi tajkile skutk wotmyslił? Ty njejsy čłowjekam zełhał, ale Bohu.“
Hako Ananias tele słowa słyšeše, padźe k zemi a zemrje. A někotři
młodźencowje, kiž tam běchu, wunjesechu ćěło a pohrjebachu je.♠

♣Po třoch hodźinach přińdźe tež Safira a njewjedźeše, što bě so stało.
Na Pětrowe prašenje zełha wona tak, kaž jeje muž. A Pětr rjekny: „Što
staj so zryčałoj, zo byštaj spytowałoj Knjezoweho Ducha? Hlej ći, kotřiž
su twojeho muža pohrjebali, steja před durjemi, a wunjesu tež tebje.“
Hnydom wona padźe a zemrje. Tamni młodźencowje wróćichu so zasy a
pohrjebachu ju pódla jeje muža. A strach a hrózba přińdźe na wěriwych a
na wšitkich, kiž wo tym słyšachu.♠

103. ♣Wšitcy japoštołowje w jastwje.♠

♣Přez rucy japoštołow, wosebje pak swjateho Pětra, sta so wjele dźiwow
na khorych a wobsynjenych. Tež přinošowachu khorych na łožach a
nosydłach na drohi, zo by, hdyž by Pětr nimo šoł, z najmjeńša jeho sćěn
jich wobsćěnił a woni tak wustrowjeni byli. Teho dla přibjeraše mnohosć
wěriwych. A wyšši měšnicy a wšitcy, kiž k nim dźeržachu, rozhněwachu so
na to a dachu japoštołow do jastwa sadźić.♠

<pb n="164"/>

♣Ale w nocy přińdźe Knjezowy jandźel. wotewri jastwowe durje, wuwjedźe
japoštołow a rjekny: „Dźiće do templa a ryčće k ludej słowa žiwjenja!“
Duž dźěchu woni rano do templa a wučachu.♠

♣Hdyž pak mějachu před wysoku radu powołani być, nadeńdźechu słužownicy
jastwowe durje starosċiwje zanknjene a stražnikow před nimi stejacych;
ale japoštołow tam njenamakachu. A wyšši měšnicy njewjedźachu, što ma so
stać. Tu přińdźe něchtó a wozjewi, zo japoštołowje w templu steja a
wuča. Hnydom woteńdźe tam předstejićeŕ templa ze słužownikami a
přiwjedźe jich před zhromadźiznu, tola bjez mocowanja; přetož boješe so,
zo mohł lud jeho kamjenjować.♠

♣Hdyž japoštołowje přińdźechu, porokowaše jim wyšši měšnik, zo su zasy
wučili, hačrunje bě jim wysoka rada to zakazała. Pětr pak praješe w
mjenje wšitkich japoštołow: „Słuša so, Boha bóle posłuchać dyžli
čłowjekow!“ Tež wobswědčichu woni z nowa, zo je Khrystus, kiž bu
křižowany, wot morwych horjestanył. Duž rozzłobichu so wyšši měšnicy a
wotmyslichu sebi, japoštołow morić. Ale tu postany sobustaw wysokeje
rady, nahladny a zakonjawučeny Gamaliel. Wón poruči japoštołam, zo bychu
na khwilku won wušli, a potom praji: „Mužowje israelscy! Rozmyslće sebi,
što chceće sčinić. Wotstupće wot tychle ludźi, a pušćće jich. Přetož
je-li jich skutk jenož wot čłowjekow, dha rozpadnje; je-li pak wot Boha,
njezamožeće jón skazyć, a budźeće hišće hako přećiwnicy Boži spóznaći.“
Temu wšitcy přihłosowachu. Potom powołachu japoštołow zasy, dachu jich
šwikać a přikazachu jim, zo bychu w Jězusowym mjenje wjacy njeryčeli.
Woni pak woteńdźechu z tejele zhromadźizny a wjeselachu so, zo běchu
hódni sčinjeni, za Jězusowe mjeno hanjenje ćeŕpjeć. Tež njepřestawachu,
kóždy dźeń w templu a we domach wučić a Jězusa Khrystusa wopowjedować.♠

<pb n="165"/>

104. ♣Diakon a prěni martraŕ Šćěpan.♠

♣Hdyž mnohosć wěriwych jara přibjeraše, nastachu skóržby dla wšědneho
wudźělenja jałmožny. Duž powołachu japoštołowje wosadu do hromady a
prajachu: „Njesłuša so, zo bychmy prědowanje słowa Božeho zakomdźili a
so starali wo wudźělenje jałmožny. Duž wuzwolće mjez sobu sydom mužow
dobreho swědčenja a połnych Ducha swjateho a mudrosće, k otrychž potom k
temule wobstaranju postajimy.“ Tajkale ryč lubješe so cyłej
zhromadźiznje. A woni wuzwolichu sydom diakonow, mjez nimi Šćěpana a
Filipa. Tych stajichu před japoštołow, kotřiž so nad nimi modlachu a
rucy na nich kładźechu.♠

♣Šćěpan pak, połny hnady a sylnosće, činješe wulke dźiwy. Tu zběhnychu
so někotři wučeni a wuryčowachu so z nim; ale njemóžachu so sprěć jeho
mudrosći a Duchej, kiž z njeho ryčeše. Duž wobskoržowachu jeho, hako by
Mójzesa a Boha hanił, a dowjedźechu jeho před wysoku radu. Wšitcy, kiž
tam sedźachu, hladachu na njeho, a jeho wobličo zdaše so jim kaž wobličo
jandźela. Wotmołwjejo na prašenje wyššeho měšnika dopokazowaše Šćěpan,
kak wótcowscy je so Bóh wo israelski lud we wšitkich časach starał, ale
tež, kak je njedźakowny lud jemu přecy so spjećił. Swoju ryč skónči z
tymile słowami: „Wy so přecy spjećujeće Duchej swjatemu: kaž waši
wótcowje činjachu, tak tež wy činiće. Waši wótcowje su profetow
přesćěhali a morili, kotřiž přikhad Zbóžnika wěšćachu; wy pak bušće
přeradnicy a mordarjo jeho sameho!“ Hako to słyšachu, rozzłobichu so a
křipjachu ze zubami na njeho. Wón pak pohladny k njebju, wuhlada
krasnosć Božu a Jězusa stejaceho na prawicy Božej, a rjekny: „Widźu
njebjesa wotewrjene a Syna čłowjeka stejaceho na prawicy Božej.“ Ale
woni wołachu z wulkim hłosom, zadźeržowachu sebi wuši, nadpadźechu jeho,
a wustorkachu jeho z města, zo bychu <pb n="166"/>jeho kamjenjowali.
Wonka wotpołožichu swoju drastu k nohomaj młodźenca, kiž Saul rěkaše.
Potom kamjenjowachu Šćěpana. Wón pak modleše so a rjekny: „Knježe
Jězuso, wzmi mojeho ducha k sebi!“ A poklaknywši na kolena zawoła z
wulkim hłosom: „Knježe, njepostaj jim tuto k hrěchej!“ A hdyž bě to
prajił, wusny w tym Knjezu.♠

105. ♣Swjate firmowanje. Křćeńca komornika.♠

♣Na tym samym dnju, na kotrymž bu Šćěpan kamjenjowany, započa so wulke
přesćěhanje přećiwo křesćanskej wosadźe w Jeruzalemje. Wosebje zahorjeny
přesćěhaŕ běše Saul, kotryž křesćanske domy nadpadowaše, mužow a žony
jimaše a do jastwa přepodawaše. Teho dla ćěkachu wěriwi, z wuwzaćom
japoštołow, z Jeruzalema a rozpjeršichu so po wšěch krajinach Židowskeje
a Samariskeje. Rozpjeršeni pak khodźachu wokoło a prědowachu słowo Bože.
— Mjez nimi běše tež diakon Filip, kotryž w měsće Samaria radostne
powjestwo wo Jězusu Khrystusu wozjewješe. Tež skutkowaše wjele dźiwow.
Wobydlerjo města jeho pilnje posłuchachu, wěrjachu a dachu so křćić. —
Hdyž japoštołowje tole słyšachu, pósłachu k nim Pětra a Jana. Taj
přińdźeštaj a modleštaj so nad křćenymi, zo bychu nětko Ducha swjateho
dostali. Potom kładźechu rucy na nich, a woni dostachu Ducha swjateho.♠

♣Na to zjewi so jandźel Filipej a rjekny jemu: „Dźi na drohu, kotraž wot
Jeruzalema do Gazy wjedźe. Filip dźěše. Tam nadeńdźe wosebneho mura,
wyššeho komornika kralowny Aethiopskeje, kotryž běše so w Jeruzalemje
modlił a nětko domoj jědźeše. Tón čitaše runje w knizy profety Isaiasa
wěšćenje wo Messiasu, kotrež njezrozymi. Na pohnuće Ducha swjateho
přistupi Filip k wozej a rjekny: „Rozymiš, štož čitaš?“ Komornik <pb
n="167"/>wotmołwi: „Kak to móžu, hdyž nikoho nimam, kiž by mi to
wułožił?“ A wón prošeše Filipa, zo by so k njemu na wóz synył. Filip to
sčini, započa wo dopjelnjenju tamneho wěšċenja a wozjewješe jemu
radostne powjestwo wo Jězusu. Mjez tym přijědźeštaj k wěstej wodźe a
komornik žadaše, zo by křćeny był. Filip rjekny: „Wěriš-li z cyłej
wutrobu, móže so to stać.“ Komornik wotmołwi: „Wěrju, zo je Jězus
Khrystus Syn Boži.“ Duž zestupištaj do wody a Filip wukřći komornika
Hdyž zasy wustupištaj, wotwjedźe Knjezowy Duch nadobo Filipa, a komornik
jeho wjacy njewidźeše. A wón jědźeše wjesele swój puć.♠

106. ♣Wobroćenje Saula.♠

♣Saul sepješe hišće přecy přeċiwo Knjezowym wučownikam. Wón dźěše k
wyššemu měšnikej a žadaše wot njeho połnomócne listy do Damaska, zo by
tam mužow a žony, kiž Jězusowu wučbu wuznawachu, jatych do Jeruzalema
dowjedł. Hdyž pak so hižo Damaskej přibližowaše, wobswětli jeho nahle
swětło z njebjes. Z tym woslepjeny a kaž z błyskom poraženy, padźe k
zemi. A hnydom wusłyša hłós, kiž jemu praji: „Saulo, Saulo, što mje
přesćěhaš?“ Wón rjekny: „Štó sy, Knježe?“ Tutón wotmołwi: „Ja sym Jězus,
kotrehož ty přesćěhaš.“ A třepotajo a zadźiwany rjekny Saul: „Knježe,
što chceš, zo bych činił?“ A tón Knjez praji k njemu: „Stań a dźi do
města; tam budźe tebi powjedźene, što činić dyrbiš.“ A Saul stany a
wotewriwši woči njewidźeše ničo. Duž wzachu jeho přewodnicy jeho za ruku
a dowjedźechu jeho do Damaska k wěstemu Judasej. Tam přebywaše wón tři
dny, slepy, a njejědźeše ani njepiješe.♠

♣Běše pak w Damasku wučownik, z mjenom Ananias. Temu poruči tón Knjez we
widźenju, zo by k Saulej do Judasoweho domu dȯšoł. Duž tam dźěše, połoži
swojej rucy na Saula a rjekny: „Bratře Saulo, Knjez Jězus,♠ <pb
n="168"/>kiž je so tebi na puću zjewił, je mje k tebi pósłał, zo by zasy
widźał a z Duchom swjatym napjelnjeny był.“ A hnydom wotpadźechu z jeho
wočow kaž šupizny; wón zasy widźeše, stany a bu křćeny. Potom prědowaše
w synagogach, zo je Jězus Syn Boži. Nad tym so Židźa jara dźiwachu,
přesćěhachu jeho a po někotrym času chcychu jeho morić. Z Božej pomocu
wón wućekny a přińdźe pozdźišo do Jeruzalema. Po swojim wobroćenju pak
mjenowaše so Pawoł.♠

107. ♣Pućowanje s. Pětra, wjeŕcha japoštołow. Křćeńca pohana Kornelia.♠

♣Hdyž bě přesćěhanje cyrkwje zasy popřestało, wobkhodźowaše Pětr wšudźom
křesćanske wosady w Palästinje a wobkrućowaše je we wěrje. Na tymle
pućowanju wustrowi wón w měsće Lydda w Jězusowym mjenje Aeneasa, kotryž
wósom lět wićniwy we łožu ležeše. W měsće Joppe pak zbudźi jara
dobroćiwu křesćanku, z mjenom Tabithu, wot morwych. Powjesć wo tymajle
dźiwomaj roznjese so daloko wokoło a mnozy wěrjachu do Jězusa.♠

♣W tymle času pak běše w Cäsarei pohanski stotnik, z mjenom Kornelius,
kotryž z cyłym swojim domom Boha so boješe, wjele jałmožny dawaše a
wobstajnje k Bohu so modleše. Tutón wuhlada junu jandźela, kiž k njemu
zastupi a rjekny: „Kornelio, twoje modlitwy a twoje jałmožny su k
wopomnjeću přišłe pola Boha. Pósćel do Joppe a powołaj wěsteho Symana, z
přimjenom Pětra. Tón tebi powje, što maš činić.“ Na to pósła Kornelius
hnydom třoch pobožnych muži do Joppe.♠

♣Hdyž so woni nazajtra k Joppe přibližowachu, modleše so Pětr runje na
płonej třěše swojeho domu. Tu bu w swojim duchu zatorhnjeny. Wón widźeše
njebjo wotewrjene a z njeho kaž wulki rub na zemju popušćeny, w kotrymž
běchu wšelake nječiste zwěrjata a ptaki. Tež wusłyša wón hłós z njebjes,
kiž rjekny: „Stań, Pětrje, <pb n="169"/>rězaj a jěz!“ A Pětr wotmołwi:
„Nanihdy, Knježe! Přetož ženje njejsym ničo nječiste jědł.“ Hłós pak
zasy praji: „Štož je Bóh wučisćił, njemjenuj ty nječiste.“ To sta so tři
króć, a potom zhubi so widźenje. — Hako Pětr sebi te widźenje hišće
rozmysleše, rjekny jemu Duch Boži: „Hlej, třo mužowje pytaja tebje. Duž
stań, zeńdź dele, a dźi z nimi bjez dwělowanja; přetož ja sym jich
pȯsłał.“ Hdyž pak Pětr dele zeńdźe, namaka mužow, wot Kornelia
pósłanych, kotřiž běchu runje k durjam dóšli. A nazajtra dźěše wón z
nimi do Cäsaree ke Korneliej. Hdyž pak jemu Kornelius jandźelowe
zjewjenje a jeho słowa powjedaše, spózna wón zmysł spodźiwneho widźenja,
kotrež bě sam měł, zo dyrbja mjenujcy tež pohani, dotal za nječistych
dźerženi, do Jězusoweje cyrkwje přiwzaći być. Na to prědowaše Pětr před
Korneliom a jeho přećelemi wo křižowanym a horjestanjenym zbóžniku, přez
kotrehož móža wšitcy wěriwi wodaće hrěchow dostać. A hako wón hišće
ryčeše, zestupi Duch swjaty na wšitkich přitomnych pohanow, tak zo woni,
k spodżiwanju Pětra a někotrych křesćanow, kiž běchu z nim přišli, we
cuzych ryčach ryčachu a Boha wulcyšnje khwalachu. Duž praji Pětr: „Móže
drje štó wodu zapowjesć, zo bychu ći křćeni njebyli, kotřiž su Ducha
swjateho dostali, kaž tež my?“ A wón poruči jich wukřćić w mjenje knjeza
Jězusa Khrystusa.♠

♣Wot tehole časa pak bu tež w druhich městach pohanam evangelium
prědowane. Wosebje sta so to přez Pawoła a Barnabasa w měsće Antiochia,
hdźež buchu wěriwi najprjedy wot pohanow křesćenjo mjenowani.♠

108. ♣Pětr w jastwje.♠

♣Wokoło lěta 42 po Khrystusowym narodźe započa kral Herodes Agrippa,
wnuk tamneho Herodesa, kiž bě bethlehemske hólčatka skóncować dał,
přesćěhanje křesćanow, zo by sebi přećelstwo Židow dobył. Wón da <pb
n="170"/>japoštołej Jakubej, Janowemu bratrej, hłowu sćec. Potom
přikaza, zo by Pětr do jastwa sadźeny a kruće wobstražowany był. Přetož
wón chcyše jeho po jutrach k smjerći wuwjesć. Zhromadźizna wěriwych pak
modleše so bjez přestaća za njeho. Hižo běše poslednja nóc před dnjom,
na kotrymž měješe wón skóncowany być. Pětr spaše srjedża mjez dwěmaj
wojakomaj, zwjazany z dwěmaj rjećazomaj. Tež před jastwowymi durjemi
běštaj dwaj wojakaj na straži. Nadobo stupi Knjezowy jandźel k Pětrej a
njebjeska jasnosć rozswětli jastwo. A jandźel wubudźi Pětra a rjekny:
„Stań khětře!“ Pětr stany, a hnydom padźeštaj rjećazaj wot jeho rukow.
Jandźel pak rjekny: „Wopasaj so, wobuj so črije a pój za mnu!“ Pětr
sčini tak, ale njewjedźeše, je-li woprawdźitosć, štož so přez jandźela
stawaše, abo jenož widźenje. Nětk dźěštaj nimo prěnjeje a druheje straže
a přińdźeštaj k železnym wrotam, kotrež do města wjedu. Te so jimaj same
wotewrichu. Wottudy dźěštaj hišće jenu drohu a nadobo zhubi so jandźel.
Tu přińdźe Pětr k sebi a praješe: „Nětk woprawdźe wěm, zo je Knjez
swojeho jandźela pósłał a mje wutorhnył z Herodesoweje ruki.“ Potom
přińdźe k Markowemu domej, hdźež bě so runje wjele křesćanow k modlenju
zhromadźiło. Hdyž so kłapaše, přistupi słužownica, z mjenom Rhode, k
durjam. Hako Pětrowy hłós pózna, zaby z wjesołosće, jemu durje wotewrić,
přiběža nutř a wozjewi, zo Pětr před durjemi steji. Zhromadźeni
nochcychu to wěrić. Hdyž pak Pětr njepřestawaše kłapać, wotewrichu, a
spóznachu jeho. A hdyž jim powjedaše, štož bě so stało, zradowachu so a
khwalachu Boha.♠

♣Hdyž pak dźeń nasta, běše njemały ropot mjez stražnymi wojakami; přetož
njemóžachu zapřijeć, što je so z Pětrom stało. Herodes jich přesłyšowaše
a da jich k pokhostanju wotwjesć.♠

♣Herodes pak njepřečaka dołho tute přesćěhanje cyrk<pb n="171"/>wje. Lud
w Cäsarei přiwoła jemu něhdy při powitanju cuzych pósłancow z liščenjom:
„Ty ryčiš kaž Bóh, a nic kaž čłowjek!“ Hako hordy Herodes na tajke
wołanje ze spodobanjom posłuchaše, rani jeho nadobo Knjezowy jandźel
Čeŕwje počachu jeho žrać a skónčnje wudychny w najžałostnišich bolosćach
swojeho ducha.♠

109. ♣Prěnje japoštołske pućowanje swjateho Pawoła.♠

(Wokoło lěta 45 po Khryſtuſowym narodźe.)

♣Pawoł běše po swojim spodźiwnym wobroćenju wot japoštołow z radosću
powitany był. Wón pak wučeše někotry čas w Antiochii. Tehdom přikaza
Duch swjaty duchownym předstejićerjam křesćanskeje wosady w Antiochii,
zo bychu jeho a Barnabasa k skutkej wobroćenja pohanow wupósłali. Duž
nastupi Pawoł swoje prěnje japoštołske pućowanje. Wšudźom prědowaše
najprjedy Židam. Dokelž pak ćile poskićane spomoženje wot so storkachu,
wobroći so k pohanam. Tutych dowjedźe wón wjele k wěrje do Jězusa
Khrystusa.♠

♣Najprjedy přińdźe Pawoł z Barnabasom na kupu Cypr. Tam powoła jeho
romski naměstnik Sergius Paulus k sebi a žadaše wot njeho słowo Bože
słyšeć. Pola teho pak běše židowski kuzłaŕ a falšny profeta, kotryž jeho
wot wěry do Jězusa wotdżeržować pytaše. Duž pohladny Pawoł, napjelnjeny
z Duchom swjatym, na njeho a rjekny: „O syno djaboła, połny wšeje lesće
a wšeho jebanstwa, njepřestawaš přewobroćeć prawe puće teho Knjeza?
Hlej, Knjezowa ruka je přećiwo tebi: budźeš slepy a njebudźeš słónco
widźeć do wěsteho časa!“ A hnydom napadźe kuzłarja sleposć; wón masaše
wokoło a pytaše, štó by jeho za ruku wjedł. Hdyž naměstnik tónle dźiw
widźeše, wěrješe Knjezowej wučbje.♠

<pb n="172"/>

♣Z Cypra jědżeštaj Pawoł a Barnabas na łódźi do Małeje Asie. We
Antiochii w Pisidiskej prědowaše Pawoł na sabaće w synagodzy, a jeho ryč
so jim tak lubješe, zo jemu na druhi sabat zasy přińć kazachu. Hdyž pak
so na tymle dnju nimale cyłe město zhromadźi, pohani kaž Židźa, buchu
Židźa zawistni a ryčachu z hanjenjom napřećo Pawołej. Duž praještaj jim
Pawoł a Barnabas: „Wam dyrbjachmoj najprjedy słowo Bože wopowjedować.
Dokelž pak je zaćiskaće, a so za njedostojnych wěčneho žiwjenja
wuznawaće, wobroćimoj so k pohanam.“ Pohani tele słowa z radosću
słyšachu a Knjezowa wučba rozšěrjowaše so po wšitkej krajinje. Židźa pak
našćuwachu přesćěhanje přećiwo Pawołej a Barnabasej a wuhnachu jeju.♠

♣Wonaj wottřaseštaj proch ze swojej nohow a pućowaštaj dale, wšudźom
prědujo a křesćanske wosady załožujo. W Lystrje w Lykaoniskej wustrowi
Pawoł muža, wot naroda khromeho. Teho dla mějachu tamniši wobydlerjo
jeho a jeho towaŕša za bohow, a chcychu jimaj wopory woprowaċ a tak
bójsku česć wopokazać. Ale Pawoł a Barnabas roztoržeštaj ze zrudoby nad
tym swuju drastu, khwataštaj k ludej a praještaj: „Mužowje, što to
činiće? Mój smoj tež smjertnaj čłowjekaj, kaž wy. Wozjewjamoj wam, zo
byšće so wot tychle próznych wěcow wobroćili k žiwemu Bohu, kotryž je
njebjo a zemju sčinił.“ A mnozy wěrjachu Božemu słowu. Bórzy pak
přińdźechu někotři Židźa z městow, hdźež běše Pawoł hižo Jězusowu wučbu
prědował, a našćuwachu lud přećiwo njemu. Woni kamjenjowachu jeho a
wlečechu jeho z města, dokelž měnjachu, zo je morwy. Wěriwi pak
přińdźechu a wobstupichu jeho. A wón stany a wróći so z nimi do města.♠

♣Hdyž běštaj Pawoł a Barnabas hišće w měsće Derbe evangelium prědowałoj,
nastupištaj dompuć přez te města, w kotrychž běštaj prjedy wučiłoj.
Wšudźom napomina<pb n="173"/>štaj wěriwych k wobstajnosći a postajištaj
z modlenjom a posćenjom w kȯždej wosadźe staršich t. r. měšnikow.
Skónčnje wróċištaj so do Antiochie a powjedaštaj, kak wulke wěcy je Bóh
přez njeju sčinił, a zo je wšitkim durje wěry wotewrił.♠

110. ♣Cyrkwina zhromadźizna w Jeruzalemje.♠

(Wokoło l. 50 p. Khr. n.)

♣Někotři křesćenjo, kiž běchu ze Židowstwa k wěrje wobroćeni, přińdźechu
do Antiochie a prajachu: „Jelizo přikaznje Mójzesoweho zakonja
njedźeržiće, njemóžeće zbóžni być.“ Pawoł a Barnabas postanyštaj hnydom
přećiwo tajkemu wučenju. Dokelž pak wojowanje nasta, bu wobzanknjene,
tele prašenje wšitkim japoštołam w Jeruzalemje k rozsudźenju
předpołožić. Teho dla buštaj Pawoł a Barnabas do Jeruzalema pósłanaj.♠

♣Hdyž do Jeruzalema přińdźeštaj, zeńdźechu so japoštołowje a starši k
zhromadnemu wuradźenju pod předsydstwom swjateho Pětra. Tu postany Pětr
a praješe: „Bratřa! Bóh, kotryž wutroby znaje, njeje žadyn rozdźěl činił
mjez nami a pohanami, hako je jim Ducha swjateho dał, kaž tež nam Duž
dha, čeho dla spytujeće Boha, zo ćežki a njetrěbny spřah na šiju
wučownikow nakładujeće? Přetož wěrimy, zo tež bjez tehole spřaha přez
miłosć Knjeza Jězusa Khrystusa zbóžni budźa, kaž my.“ Podobnje ryčeše
tež japoštoł Jakub. Po składowanju rady wobzanknychu japoštołowje a cyła
zhromadźizna, křesćanam w Antiochii pismo pósłać, zo Mójzesowy
ceremonialny zakoń za nich wjacy njepłaći. W tymle wobzanknjenju pak
pisachu woni: „Spodobało je so Duchej swjatemu a nam, zo bychmy žane
brjemjo wjacy na was njekładli.“♠

<pb n="174"/>

111. ♣Druhe japoštołske pućowanje s. Pawoła.♠

(W l. 51—54 p. Khr. n.)

♣Po někotrym času poda so Pawoł z nowa na japoštołske pućowanje.
Najprjedy překhodźi Syrisku a potom Mału Asiu, wšudźom prědujo a
křesćanske wosady wopytujo. Hdyž běše we měsće Troas, měješe w nocy
widźenje, z kotrehož spȯzna, zo dyrbi do Macedonskeje pućować. Hnydom
poda so Pawoł ze swojimi towaŕšemi Silasom, Lukašom a Timothejom na
łódź, přewjeze so do Europy a přińdźe zbožownje do města Filippi, jeneho
z wjetšich we Macedonskej.♠

♣We Filippi bydlachu woni pola Lydie, předawaŕki purpura, kotraž bě
Jězusowu wučbu spóznała a ze swojimi domjacymi so křćić dała. W tutym
měsće běše pak tež słužownica, kiž měješe wěšćaceho ducha a z wěšćenjom
swojemu knjejstwu wulki wužitk přinošowaše. A Pawoł wuhna tehole złeho
ducha z njeje. Na to rozhněwa so jeje knjejstwo, daše Pawoła a Silasa na
torhošćo před wyšnosć dowjesć, a wobskoržowaše jeju: „Tajle mužej
mućitaj naše město.“ Wyšnosć da jeju šwikać a do najhłubšeho jastwa
sadźiċ. Ale wo poł nocy, hdyž Pawoł a Silas so modleštaj a Bohu khwalbu
spěwaštaj, nasta nadobo wulke zemjerženje. Wšitke jastwowe durje so
hnydom wotewrichu a puta wšěch jatych wotpanychu. Hdyž jastwownik
wotcući a to widźeše, wućeže swój mječ a chcyše so morić; přetož
měnješe, zo su jeći wućekli. Ale Pawoł zawoła z wulkim hłosom: „Nječiń
sebi ničo złeho; wšak smy tu wšitcy.“ Duž dźěše ze swěcu k Pawołej a
Silasej, třepotajo padźe k jeju nohomaj, wuwjedźe jeju a rjekny: „Što
mam činić, zo bych zbóžny był?“ Wonaj wotmołwištaj: „Wěŕ do Knjeza
Jězusa, a budźeš zbȯžny ty, a twój dom.“ Na to prědowaštaj Bože słowo, a
jastwownik da so ze swojimi domjacymi hišće w nocy <pb n="175"/>wukřćić.
Hdyž bu dźeń, pósła měšćanska wyšnosć słužownikow k jastwownikej, zo by
Pawoła a Silasa pušćił. Hako pak so słužownicy wróċichu z powjestwom, zo
staj wonaj romskaj krajanaj, stróžichu so měšćanscy wyšši jara,
přińdźechu sami, wotprosychu jimaj a wuwjedźechu jeju z jastwa.

Hdyž bě Pawoł takle ze swojimi towaŕšemi mału křesćansku wosadu we
Filippi załožił, woteńdźe do Thessaloniki, Beröe a druhich městow a
wopowjedowaše wučbu spomoženja.♠

♣Z Macedonskeje poda so do Athena, kiž bě najsławniše město Grichiskeje.
Hako Pawoł tele město přibȯjstwu podate widźeše, rozhori so w duchu a
prědowaše na torhošću wo wěrnym Bohu a wo jeho synje Jězusu Khrystusu.
Duž přińdźechu tež někotři mudrowcy, dowjedźechu jeho na Areopag,
tamniše najwosebniše torhošćo, a žadachu, zo by jim zjawnje swoju wučbu
rozestajał. A Pawoł wustupi před wulkej zhromadźiznu a ryčeše: „Mužowje
Athenscy! Ze wšeho widźu, zo sće słužbje bohow jara podaći. Přetož so
překhodźujo a waše swjatnicy wobhladujo, nadeńdźech tež wołtaŕ, na
kotrymž bě napisane: Njeznatemu Bohu. Kotrehož dha njeznajcy česćiće, ja
wam připowjeduju. Bóh, kotryž je swět a wšitko, štož je na nim, sčinił,
knjez njebjes a zemje, njebydli w templach, z rukomaj twarjenych. Tež
njedawa sebi słužić z čłowječimaj rukomaj, hako by něšto potrjebał, hdyž
sam dawa wšitkim žiwjenje, dychanje a wšitko. Wón je z jeneho čłowjeka
wšitkón čłowječi splah sčinił a je ludźom na zemi wuměrił jich
přebywanje we postajenych časach a na postajenych městach, zo bychu jeho
pytali, hačrunje wón njeje daloko wot kóždeho z nas. Přetož w nim smy
žiwi, hibamy so a trajemy. Do tehole časa drje je Bóh njewědomosć
wotpušćił; nětko pak připowjeduje wšudźom wšitkim čłowjekam, zo bychu
pokutu činili. Přetož wón je dźeń postajił, na kotrymž <pb
n="176"/>budźe wšón swět ze sprawnosću sudźić přez muža, kotrehož je k
temu powołał a za wšitkich wobswědčił, hdyž je jeho wot morwych
zbudźił.“ A hako wo horjestaću morwych słyšachu, smějachu so někotři;
druzy pak rjeknychu: „Budźemy će wo tym druhi krȯć słyšeć.“ Duž woteńdźe
Pawoł z jich srjedźizny. Někotři pak dźeržachu so k njemu a wěrjachu.
Mjez tutymi bě Dionysius, sobustaw wyššeho suda.♠

♣Z Athena dźěše Pawoł do Korintha. Hdyž pak tam Židźa, kotrymž najprjedy
prědowaše, jemu so přećiwjachu a jeho hanjachu, rjekny jim: „Waša krej
přińdź na wašu hłowu! wot nětka póńdu k pohanam.“ Potom ryčeše k pohanam
w Korinthu a zhromadźi wulku křesćansku wosadu. Hdyž bě tu połdra lěta
přebywał, přewjeze so do Asie a pućowaše přez Efesus do Antiochie.♠

112. ♣Třeće japoštołske pućowanje s. Pawoła.♠

(W l. 55—58 p. Khr. n.)

♣Krótko po swojim druhim pućowanju překhodźi Pawoł z nowa wulki dźěl
Małeje Asie a přińdźe zasy do Efesus, hłowneho města teho dźěla Asie,
kotryž Romjanam słušeše. Tu da wȯn dwanaće wučownikow, kotřiž běchu
jenož Janowu pokutnu křćeńcu dostali, w mjenje Knjeza Jězusa křćić.
Potom kładźeše rucy na nich, a Duch swjaty přińdźe na nich. Pawoł pak
wosta dwě lěće w Efesu, tak zo wšitcy wobydlerjo romskeho dżěla Asie
Jězusowu wučbu póznachu. A Bóh činješe přez jeho rucy wulke dźiwy, tak
zo samo jeho pótne rubiška a podkaski na khorych kładźechu, a ći so
wustrowichu. Spodźiwanje a bojosć přewza wšitkich, kiž to widźachu, #
mnozy wěriwi přikhadźachu a wuznawachu swoje skutki.♠

♣W tym času nasta wulki zběžk přećiwo Pawołej a jeho towaŕšam.
Slěbrownik, z mjenom Demetrius, kotryž <pb n="177"/>měješe z dźěłanja
wotznamjow sławneho templa bohowki Diany wulki wužitk, ryčeše k swojim
sobudźěłaćerjam, zo Pawoł ze swojej nowej wučbu česćowanje bohow zahanja
a z tym jich zasłužbu zaniča. Duž bu cyłe město z njepokojom napjelnjene
a lědma móžeše měšćanska wyšnosć lud změrować.♠

♣Na to dźěše Pawoł z nowa do Macedonskeje a Grichiskeje. Při nawróćenju
do Asie přińdźe zasy do Troas. A poby tam tydźeń. Njedźelu zhromadźichu
so wšitcy křesćenjo na wulkej łubi k swjećenju swjatych potajnosćow, a
Pawoł wučeše jich do połnocy. Tu padźe młodźenc, kiž we woknje sedźeše a
spaše, z třećeho poskhoda dele a bu morwy zběhnjeny. Pawoł pak zbudźi
jeho zasy k žiwjenju.♠

♣Wottudy pućowaše Pawoł přez kupy Lesbos, Chios, a Samos do Mileta. Sem
powoła předstejiċerjow cyrkwje z Efesa a rozžohnowaše so wutrobnje z
nimi. Wón praješe: „W duchu wjedźeny du do Jeruzalema, njewjedźo, što so
mi tam stanje. Jenož to wobswědčuje mi Duch swjaty, zo mje puta a
zrudoby w Jeruzalemje wočakuja. Ale teho so ničeho njeboju, ani njewažu
sebi swojeho žiwjenja, hdyž jenož dopjelnju swoje powołanje, zo
připowjeduju evangelium Božeje miłosće. Ja wěm, zo wjacy njewohladaće
moje wobličo. Kedźbujće dha na sebje a na wšitke stadło, w kotrymž je
Duch swjaty was za biskopow postajił, zo byšće cyrkej Božu nawjedowali,
kotruž je sebi ze swojej krewju dobył. Ja wěm, zo po mojim wotkhadźe
rubježne wjelki mjez was přińdu. A z was samych postanu mužowje, kiž
budźa wopačne wěcy ryčeć, zo bychu wučownikow k sebi wabili. Budźće teho
dla kedźbni a wopomńće, zo sym tři lěta, wodnjo a w nocy, njapřestawał,
kóždeho z was ze sylzami napominać. A nětko poručam was Bohu a miłosći
teho, kotryž zamože dotwarić a dać herbstwo mjez wšitkimi
swjatosćenymi.“ Po tychle słowach <pb n="178"/>poklakny wón a modleše so
z nimi. A wšitcy jara płakachu, padachu Pawołej wokoło šije a
wokošowachu jeho. Najbóle pak zrudźichu so nad tym, zo njemějachu jeho
wobličo wjacy wohladać.♠

113. ♣Zajeće a smjerć swjateho Pawoła.♠

♣Hdyž bě Pawoł do Jeruzalema přišoł, zmućichu zazłobjeni Židźa wšitkón
lud přećiwo njemu. Zo bychu jeho w zběžku njeskóncowali, da jeho romski
wojeŕski wjedźiċeŕ zajeć Tón pósła jeho njezranjeneho po někotrych dnach
z wojakami k romskemu bohotej Felixej do Cäsaree. Pawoł wosta při nim
dwě lěće w zajeću. Potom bu pod bohotom Festom do Roma wotwjezeny, zo by
tam, kaž sam žadaše, wot khěžora sudźeny był. Na puću do Roma pak
rozrazy so łódź před kupu Maltu; tola Pawoł a wšitcy druzy pućowarjo
dospěchu brjoh. W Romje bu Pawoł dwě lěće wot wojaka wobkedźbowany.
Dokelž pak so skóržbnicy přećiwo njemu njenamakachu, bu wón zasy
pušćeny. Duž pućowaše hišće junu we wšelakich krajach a wozjewješe słowo
Bože. Do Roma so wróćiwši bu po dźewjećměsačnym jastwje w lěće 67 pod
khěžorom Neronom z mječom wotprawjeny.♠

114. ♣Dóńt druhich japoštołow.♠

♣W času wulkich pućowanjow japoštoła Pawoła běchu so tež druzy
japoštołowje wo rozšěrjenje evangelia jara prócowali. Wšudźom postajachu
biskopow, kotřiž mějachu hako pastyrjo na jich měsće wěriwych wjesć a
japoštołsku wučbu njezranjenu swojim nastupnikam přepodawać. W tym samym
času napisachu někotři japoštołowje a wučownicy někotre pisma pod
nadychnjenjom Ducha swjateho. Tute pisma buchu pozdźišo wot cyrkwje
hromadźene a do jenych knihow zjenoćene, kiž rěkaja swjate pisma noweho
zakonja.♠

<pb n="179"/>

♣Pětr běše sebi hako srjedźišćo swojeho japoštołskeho skutkowanja
najprjedy Antiochiu wuzwolił, pozdźišo pak přepołoži wón swoje sydło do
Roma, hdźež jeho nastupnicy do dźensnišeho dnja najwyšše pastyŕstwo nad
cyłej cyrkwju wukonjeja. Wón wumrje w Romje, ze swjatym Pawołom na jenym
dnju, martraŕskeje smjerće, hako bu, z hłowu dele wisacej, křižowany.
Kaž Pětr a Pawoł, tak wobswědčichu tež druzy japoštołowje swoju wěru do
Jězusa Khrystusa ze swojej krewju a ze swojim žiwjenjom. Jenički s. Jan
zemrje we wysokej starobje wokoło l. 100 naturskeje smjerće. Wón běše
Knjezowy wjelelubowany wučownik był a po jeho smjerći z wosebitej
lubosću za Mariju, mać Božu, na měsće syna so starał. Po jeje smjerći
skutkowaše wón najbóle w Efesu, hdźež njepřestawajo a mócnje wulku
kaznju křesćanskeje lubosće wopowjedowaše.♠

115. ♣Wobzanknjenje.♠

♣Tak dha smy powjedali, kak je Bóh we štyrjoch tysacach lět čłowjestwo
na wumoženje přihotował, a potom, kak je přez wučbu a smjerć swojeho
Syna, Jězusa Khrystusa, tele wumoženje dokonjał.♠

♣Jězus Khrystus je wotešoł do krasnosće swojeho wěčneho Wótca. Prěni
pósłowje, přez kotrychž je swoju wučbu wšitkim ludam wozjewjał, su teho
runja dóšli do zbóžnosće swojeho bȯjskeho Wučerja. Ale skutk Jězusa
Khrystusa, swjata katholska cyrkej budźe wobstejeć do skónčenja swěta.
Wona je załožena na bójsku wěrnosć a teho dla njepowalna, kaž tale sama.
Wjazadło, kiž tule swjatu twarbu zjenoćuje, je z modlenjom česćomna krej
Jězusa Khrystusa, krej swjatych japoštołow a ta milijonow martrarjow,
kiž bu přelata k wobswědčenju tuteje wěrnosće. Njech teho dla wichory
čłowječich złósćow přećiwo tutej swjatej cyrkwi howrja, njech dźiwja móc
surowych wjeŕchow jej zahubjenje při<pb n="180"/>hotuje, njech błud a
bohahanjenje swój jěd přećiwo njej pluwataj: tale cyrkej njekhabła a
njepowali so!♠

♣Duž radujmy so, zo mamy zbožo, zo tejle swjatej, katholskej cyrkwi
přisłušamy! Přetož štóžkuli jej swěrny wostanje hač do kónca, štóžkuli
wobkedźbuje jeje wučby a poručnosće, štóžkuli so dźerži jeje kaznjow,
štóžkuli so rozswětleć, wučisćeć a posylnjeć da z hnadami a
žohnowanjemi, kotrež wona wudźěla: budźe něhdy zawěsće z tuteho zeḿskeho
kralestwa Božeho přiwzaty do tamneho njebjeskeho kralestwa Božeho, hdźež
jandźelojo a swjeći so zraduja w njeskónčnej zbóžnosći. Wón zastupi do
tamneho wěčneho Jeruzalema, hdźež je Bóh Wótc, Syn a Duch swjaty wot
wšitkich swjatych stareho a noweho zakonja z khwalbu a modlenjom česćeny
wěki na wěki.♠

♣Amen.♠

Wopſchijecźo.

Strona.

Pſchedſłowo ♣III.♠

Zawod ♣IV.♠

Stawizny ſtaroho zakonja.

Prěni wobcžas: Spocžatkowe ſtawizny wot Hadama do Abrahama.

1. Stworjenjo ſwěta 1.

2. Stworjenjo a pad jandźelow 2.

3. Zbožo prěnjeju ſtarſcheju w paradizu 2.

4. Hrěch prěnjeju ſtarſcheju w paradizu 3.

5. Khoſtanjo hrěcha a prěnje ſlubjenjo wumožnika 3.

6. Kain a Abel 4.

7. Potepjenjo 5.

8. Noeowe wumoženjo a dźakowny wopor 6.

9. Noeowi ſynowje. Twarjenjo wěže w Babelu. Pſchibójſtwo 6.

Druhi wobcžas: Wuzwolenjo iſraelſkoho luda abo wot Abrahama do Mójzeſa.

10. Powołanjo patriarchi Abrahama 7.

11. Abrahamowe póccźiwoſcźe 8.

12. Iſak bjerje ſej Rebekku za mandźelſku 11.

13. Eſau a Jakub 12.

14. Jakubowe cźěkanjo a pſchebywanjo pola Labana 13.

15. Jakubowe domojwrócźenjo 14.

<pb n="182"/>

Strona.

16. Józef we ſtarſchiſkim domje 15.

17. Józef je do cuzoho kraja pſchedaty 16.

18. Józef w Putifarowym domje 17.

19. Józef w jaſtwje 18.

20. Józefowe powyſchenjo 18.

21. Józefowi bratſja pucźuja do Egiptowſkeje 20.

22. Benjaminowe pucźowanjo do Egiptowſkeje 21.

23. Józefowy ſlěborny bjechaŕ 22.

24. Józef da ſo ſpóznacź 23.

25. Jakubowe pſcheſydlenjo do Egiptowſkeje 23.

26. Jakubowa a Józefowa ſmjercź 24.

27. Scźeŕpny Job 25.

Tſecźi wobcžas: Spodźiwne wocźehnjenjo iſraelſkoho luda, abo wot Mójzeſa
do Davida.

28. Mójzeſowy narod 27.

29. Mójzeſowe powołanjo 28.

30. Dźeſacź cžwělow w Egiptowſkej 29.

31. Smjercź prěnjorodźenych. Jutrowne jehnjo. Wucźehnjenjo z
Egiptowſkeje 30.

32. Pſchekhod pſchez cžeŕwjene morjo 30.

33. Pocpule, manna a woda w puſcźinje 31.

34. Dźeſacź kaznjow. Slub Boži z Iſraelom 32.

35. Złote cźelo 33.

36. Pſchikaznje za Božu ſłužbu 34.

37. Njeſwěrni wobhonjerjo. Morkotacy lud. Bože khoſtanjo 35.

38. Kore, Dathan a Abiron 36.

39. Mójzeſowe dwělowanjo. Mjedźany had 36.

40. Mójzeſowe poſlednje napominanja a joho ſmjercź 37.

41. Pſchikhad Iſraelitow do ſlubjenoho kraja 38.

42. Sudnicy 38.

43. Pobožna Ruth 39.

44. Samuel. Heliowaj złaj ſynaj 40.

45. Prěni kral: Saul 42.

46. David, wowcžeŕ 43.

47. David a hobr Goliath 43.

48. David wot Jonathaſa lubowany a wot Saula hidźeny 45.

49. Davidowa wulkomyſlnoſcź pſchecźiwo Saulej. Saulowa ſmjercź 46.

<pb n="183"/>

Strona.

Schtwórty wobcžas: Wulkoſcź iſraelſkoho luda, abo wot Davida do Roboama.

50. David, wulki a pobožny kral 47.

51. Abſalomowe ſpjecźenjo a khoſtanjo 48.

52. Davidowe poſlednje dny 50.

53. Salomonowa mudroſcź 50.

54. Twarjenjo a poſwjecźenjo templa w Jeruzalemje 51.

55. Salomonowa kraſnoſcź a ſmjercź 52.

56. Rozdźělenjo kraleſtwa 53.

Pjaty wobcžas: Pomałke ſpadowanjo iſraelſkoho luda, abo wot Roboama do
Khryſtuſa.

Prěni wotdźěl. Kraleſtwo Iſrael hacž do ſwojoho kónca w aſſyriſkim
zajecźu.

57. Pſchehlad 54.

58. Bóh ſcźele profetu Eliaſa 55.

59. Elias a Baalowi popowje 56.

60. Nabothowa winica 57.

61. Profeta Eliſeus 58.

62. Profeta Jonas 59.

63. Kónc iſraelſkoho kraleſtwa 60.

64. Stary Tobias 61.

65. Napominanja ſtaroho Tobiaſa za joho ſyna 61.

66. Pucźowanjo młodoho Tobiaſa 62.

67. Tobiaſowy dompucź 63.

Druhi wotdźěl. Kraleſtwo Juda hacž do narodźenja Jězuſa Khryſtuſa.

68. Pſchehlad 65.

♣A.♠ Prěni ſtaw. Kraleſtwo Juda hacž do babylonſkoho zajecźa.

69. Kralowje hacž do Ezechiaſa 66.

70. Pobožny kral Ezechias 67.

71. Poſledni kralowje pſched babylonſkim zajecźom 68.

72. Profetowje 68.

♣B.♠ Druhi ſtaw. Cžas babylonſkoho zajecźa.

73. Kónc judſkoho kraleſtwa 69.

74. Daniel a joho tſjo pſchecźelowje 70.

75. Daniel, zakitaŕ cžiſtotneje Suſanny 71.

76. Tſjo młodźencowje w žehliwej pjecy 72.

<pb n="184"/>

Strona.

77. Daniel a kral Baltaſſar 73.

78. Daniel a pſchibóh Bel 74.

79. Daniel w lawjacej jamje 75.

♣C.♠ Tſecźi ſtaw. Swjate ſtawizny wot babylonſkoho zajecźa hacž do
Khryſtuſa.

80. Wrócźenjo ze zajecźa 76.

81. Profetowje po zajecźu 77.

82. Eſther 78.

83. Judith 80.

84. Martraŕſka ſmjercź Eleazara 81.

85. Martraŕſka ſmjercź ſydom makkabejſkich bratrow 82.

86. Mathathias a Judaſch Makkabejſki 83.

87. Poſledni cžas pſched Khryſtuſom 85.

Stawizny nowoho zakonja.

Prěni dźěl: Žiwjenjo Jězuſa Khryſtuſa.

♣I.♠ Narodźenjo a młodoſcź Jězuſa.

1. Pſchipowjedźenjo Janowoho naroda 87.

2. Pſchipowjedźenjo Jězuſowoho naroda 88.

3. Marija wopytuje Hilžbjetu 89.

4. Janowe narodźenjo 89.

5. Jězuſowe narodźenjo 90.

6. Paſtyrjo pſchi žłobju 91.

7. Mudri z raniſchoho kraja 91.

8. Woprowanjo Jězuſa w templu 92.

9. Cźěkanjo do Egiptowſkeje 93.

10. Dwanacźelětny Jězus w templu 93.

♣II.♠ Zjawne wuſtupowanjo Jězuſowe.

11. Jan prěduje a kſchcźije pſchi Jordanje 94.

12. Jězus kſchcźeny a ſpytowany 95.

13. Jězus, jehnjo Bože 96.

14. Prěni wucžownicy Jězuſowi 96.

15. Kwas we Kana 97.

♣III.♠ Prěnje lěto wucžeŕſtwa Jězuſowoho.

16. Wucžiſcźenjo templa 98.

17. Jězuſowe rozrycžowanjo z Nikodemom 98.

<pb n="185"/>

Strona.

18. Jězus pſchi Jakubowej ſtudni 99.

19. Jězus prěduje w Nazarecźe 100.

20. Jězuſowe dźiwy w Kafarnaumje 101.

21. Bohaty popad rybow 102.

22. Wicźniwy 103.

23. Prědowanjo na horje 103.

24. Wuſadny. Stotnikowy wotrocžk 107.

25. Młodźenc w Naimje 108.

26. Pokutnica Madlena 108.

27. Janowi póſłowje 109.

♣IV.♠ Druhe lěto wucžeŕſtwa Jězuſowoho.

28. Cžłowjek wóſomatſicycźi lět khory 110.

29. Sydom pſchirunanjow wo njebjeſkim kraleſtwje 111.

30. Wichor na morju 113.

31. Jairowa dźowka. Khora žónſka 114.

32. Jězus pſchepodawa dwanacźe wucžownikam japoſchtołſtwo 114.

33. Jan kſchcźenik ſcźaty 116.

34. Naſycźenjo pjecźich tyſacow muži 117.

35. Pſchiſlubjenjo najſwjecźiſchoho ſakramenta 118.

♣V.♠ Tſecźe lěto wucžeŕſtwa Jězuſowoho.

36. Kananejſka žona 118.

37. Japoſchtoł Pětr doſtawa najwyſchſchu móc w cyrkwi 119.

38. Pſchekraſnjenjo Jězuſowe 119.

39. Jězus pſchecźel dźěcźi. Wo pohórſchowanju 120.

40. Pſchikaznja wodawanja. Njeſmilny wotrocžk 120.

41. Móc klucžow japoſchtołam data 121.

42. Miłoſcźiwy Samaritan 122.

43. Marija a Martha 122.

44. Modlitwa toho Knjeza. Lubozne pſcheproſchenjo 123.

45. Zhubjena wowca a dobry paſtyŕ 123.

46. Zhubjeny ſyn 124.

47. Bohaty muž a khudy Lazarus 125.

48. Slepy wot naroda 126.

49 Dźeſacźo wuſadni 128.

50. Fariſej a cłonik 128.

51. Bohaty młodźenc. Wěcžne myto 128.

52. Dźěłacźerjo we winicy 129.

53. Zbudźenjo Lazara 130.

54. Židźa chcedźa Jězuſa moricź 132.

55. Wyſchſchi cłonik Zachäus 132.

<pb n="186"/>

Strona.

56. Jězus wot Marije Madleny žałbowany 133.

57. Jězus cźehnje ſwjatocžnje do Jeruzalema 133.

58. Kralowſki kwas 134.

59. Dańſki pjenjez 135.

60. Wěſchcźenjo wo zapuſcźenju Jeruzalema a wo ſkóncženju ſwěta 136.

61. Wo mudrych a njemudrych knježnach 137.

62. Wo talentach 137.

63. Wopiſanjo poſlednjoho ſuda 139.

♣VI.♠ Cźeŕpjenjo a ſmjercź Jězuſa.

64. Jutrowne jehnjo 140.

65. Nohimycźo 140.

66. Załoženjo najſwjecźiſchoho ſakramenta wołtarja 141.

67. Jězus wěſchcźi Judaſchowu pſcheradu a Pětrowe zaprěcźo 142.

68. Jězus rozžohnuje ſo z japoſchtołami 143.

69. Jězus na wolijowej horje 144.

70. Jězus jaty 145.

71. Jězus pſched Annaſom a Kaifaſom 146.

72. Pětrowe zaprěcźo 147.

73. Judaſchowe zadwělowanjo 147.

74. Jězus wuſměſcheny 148.

75. Jězus pſched Pilatom a Herodeſom 148.

76. Jězus a Barabbas 149.

77. Jězus ſchwikany a z cźernjemi krónowany 149.

78. Jězus k ſmjercźi wotſudźeny 150.

79. Jězus njeſe kſchiž 150.

80. Jězus na kſchiž pſchibity 151.

81. Jězus na kſchižu 151.

82. Marija pódla kſchiža 151.

83. Jězus mrěje na kſchižu 152.

84. Jězus do rowa połoženy 152.

♣VII.♠ Wokraſnjenjo Jězuſowe.

85. Jězus ſtawa wot morwych 153.

86. Jězus zjewja ſo Mariji Madlenje a Pětrej 154.

87. Jězuſowe horjeſtacźo wyſchſchim měſchnikam powjedane 154.

88. Jězus zjewja ſo wucžownikomaj, kiž do Emmauſa dźetaj 155.

89. Jězus zjewja ſo wſchitkim japoſchtołam 155.

90. Załoženjo ſ. ſakramenta pokuty 156.

91. Jězus a Domaſch 156.

<pb n="187"/>

Strona.

92. Jězus pſchepodawa Pětrej najwyſchſche paſtyŕſtwo 157.

93. Pſchiſlubjenjo Ducha ſwjatoho 157.

94. Poſlednje wupóſłanjo japoſchtołow. Khryſtuſowe donjebjesſpěcźo 158.

95. Skóncžne ſpomnjenjo 158.

Druhi dźěl: Stawizny japoſchtołow.

96. Pſchedſpomnjenjo 159.

97. Wuzwolenjo japoſchtoła Matija 159.

98. Pſchikhad Ducha ſwjatoho 159.

99. Pětr wuſtrowja khromoho wot naroda 161.

100. Pětr a Jan pſched wyſokej radu 161.

101. Žiwjenjo prěnich kſcheſcźanow 162.

102. Ananias a Safira 163.

103. Wſchitcy japoſchtołowje w jaſtwje 163.

104. Diakon a prěni martraŕ Schcźěpan 165.

105. Swjate firmowanjo. Kſchcźeńca komornika 166.

106. Wobrocźenjo Saula 167.

107. Pucźowanjo ſ. Pětra, wjeṙcha japoſchtołow. Kſchcźeńca pohana
Kornelia 168.

108. Pětr w jaſtwje 169.

109. Prěnje japoſchtołſke pucźowanjo ſ. Pawoła 171.

110. Cyrkwina zhromadźizna w Jeruzalemje 173.

111. Druhe japoſchtołſke pucźowanjo ſ. Pawoła 174.

112. Tſecźe japoſchtołſke pucźowanjo ſ. Pawoła 176.

113. Zajecźo a ſmjercź ſ. Pawoła 178.

114. Dóńt druhich japoſchtołow 178.

115. Wobzanknjenjo 179.

♣Porjedźenki.♠

Str. 17, rjadk 19, cžitaj: někotrym; 18, 23: jědźachu; 27, 1: hdy by;
76, 21: Zorobabela; 86, 8: horcy; 89, 30: zwjeſelichu ſo; 91, 15:
dobreje; 106, 27: njebudźecźe; 139, 9: kózły.

♣NB. Někotre słowěka su dwojako pisane po wašnju druhich serbskich
knihow (tejko a telko, prózny a prózdny atd.). Tež su někotre smužki,
kwački a dypki w ćišću wotskočiłe.♠

♣Ćišćał E. M. Monse w Budyšinje.

[1] ⁾ We łacźanſkoſerbſkim piſmje je č = cž, ć = cź, š = ſch, kř = kſch,
př = pſch, tř = tſ, abo tſch (♣třasu, třaskam, třepjelěka, třepotam,
třěska, třěšeń, třmjeń). Dobr—eho♠ = dobr — oho; ♣dobr — emu♠ =
dobr—omu; ♣daće, dawanje♠ = dacźo, dawanjo.
